Este joq eski kezeńnen el esinde qalǵan derek kóp. Jońǵar shapqynshylyǵyna el bolyp qarsy turǵan alasapyran kezeńde atqa mingen Úmbeteı jyraý sol zamannyń beınesin jyr tilimen órgen, tarıhı naqty oqıǵalardy jyrlaǵan. Aq almastaı jarqyldaǵan jyrlarynda shynshyldyq, ádildik, aqıqattyń aıbyny alpys eki tamyryńdaǵy qyzyl qandy qyzdyrady.
Úmbeteı jyraý – dıdaktıkalyq poezııanyń aıtýly sheberleriniń biri. Sıqyrly sóz ónerine jastaıynan den qoıǵan. Bul joldaǵy ustazy óz ákesi. El tarıhyn zerdeli jadyna toqyǵan, arydaǵy asyldardyń sheshendik sózderinen, el aýzyndaǵy erlik, batyrlyq dastandarynan taǵylym alǵan. Jyraý ózi de el qorǵaǵan batyrlardy jalyndy jyryna arqaý etken. «Bógenbaı ólimine», «Bógenbaı ólimin Abylaı hanǵa estirtý» atty tolǵaýlarynda kózsiz erlikti dáriptep, Alashtyń ór minezdi órenderin keıingi urpaqqa ónege etken. Ásirese Bógenbaı batyrdyń er beınesin tamasha sıpattaıdy. Asqar taýǵa teńeıdi, qyran búrkitke balaıdy. «Bolmashydaı anadan bolat týdyń Bógenbaı» dep qasterleıdi. Baıanaýyl, Qyzyltaý, Abyraly, Shyńǵystaý – búkil Saryarqa atyrabyn quba qalmaqtan aman alyp qalǵan Bógenbaı batyrdyń eren erligin súısine jyrlaıdy.
Qalmaqty qýyp qashyrdyń,
Qara Ertisten ótkizip,
Altaı taýǵa asyrdyń.
Aqsháýilge qos tigip,
Aýyr qol jıdyryp aldyrdyń,
Qalmaqqa oıran saldyrdyń,–dep erligin erekshe atap kórsetedi. Jyraý jalǵyz Bógenbaıdy ǵana emes, Abylaı zamanyndaǵy Alashtyń asyp týǵan erleri Qarakereı Qabanbaı, Qazdaýysty Qazybek, Jánibek, Baıan batyrlardyń erlikterin de óleńmen órgen.
Saıyn saqarany jyrǵa bólegen, jalyndy sózimen dem bergen Úmbeteı jyraý beıiti sonaý bir alaǵaı da bulaǵaı kúnniń óshpes belgisindeı Ereımenniń eteginde, Qorjynkóldiń qoınaýynda jatyr.
Aqmola oblysy,
Ereımentaý aýdany