Prezıdent osy joly elimizdegi aýyz sýmen qamtý baǵdarlamasyna bólingen qısapsyz qarajattyń esebin beretin ýaqyttyń kelgenin de aıtqan bolatyn. Biz Toqaev tapsyrǵan mindetterdiń ishinen aýyl sharýashylyǵy alqaptaryn tıimdi paıdalaný men sýarý júıelerin qalpyna keltirýge qatysty jáne aýyldarǵa aýyz sý tartý jumystaryna bólingen qarjy jaıyna az-kem sholý jasap kórmekpiz.
Jalpy, Jetisý óńiri – otandyq aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ónimniń 20 paıyzǵa jýyǵyn beretin agrarly aımaq. Qazir oblys dıqandarynyń aldynda ónimniń kólemin jyl saıyn kóbeıtý mindeti qoıylǵan. Alaıda, ıgerilgen jerdiń aýmaǵy ulǵaımaı, alynatyn ónimniń kólemin arttyrý múmkin emes ekeni belgili. Ásirese, egistik kólemin ulǵaıtýdyń barlyq múmkindikteri qarastyrylýda. Bul baǵytta istelgen jumys bar. Mysalǵa, ótken jyly ǵana oblystaǵy jalpy egis alqaby 953 myń gektarǵa jetken eken. Onyń ishinde sýarmaly jerdiń kólemi ulǵaıdy. Esep boıynsha, 25 myń gektar sýarmaly alqap aınalymǵa qosyldy. Osynyń arqasynda bıyl dıqandar ıgeretin jer kólemi de kóbeıdi. Onyń ishinde óńirdiń negizgi daqyly sanalatyn qant qyzylshasy egistigin 14 myń gektarǵa jetkizip, jınalatyn ónim mólsherin 485 myń tonnadan asyrý basty maqsatqa qoıylǵan. Bıylǵy meje egis alqabynyń kólemin arttyrýmen qatar, sapaly ónim alý bolyp otyr. Mysalǵa, bir ǵana Eskeldi aýdanyndaǵy daqyl egiletin aýmaq 26 myń gektarǵa jetti. Al Panfılov aýdanynda júgeri ósirý qarqyn aldy. Bıyl júgeri egisiniń kólemi 26 myń gektardyń shamasynda bolmaq.
- Biz Almaty oblysy aýmaǵyndaǵy ırrıgasııalyq jelilerdi qalpyna keltirýdi 2-3 jyl buryn qolǵa alǵan bolatynbyz. Qazir sonyń nátıjesin kórýdemiz. Bıyl 25 myń gektar sýarmaly jerdi aınalymǵa qosý josparlanǵan edi, mine kóktemgi egis naýqanyn da oǵan jetkizdik. Jalpy óńirdegi sýarý júıelerine tolyq túgendeý júrgizilip, qaıta jańǵyrtý, kúrdeli jóndeý jumystary qolǵa alyndy, úsh jyl ishinde osy maqsattarǵa jergilikti bıýdjetten 10,3 mlrd teńge bólindi. Al 2022 jylǵa deıin buryn aınalymnan shyǵyp qalǵan 126 myń gektar sýarmaly jer qaıtadan paıdalanýǵa beriledi dep josparlanǵan, - dedi taqyrypqa oraıǵy saýalymyzǵa jaýap bergen oblys ákimi Amandyq Batalov.
Elimizde 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan «Aqbulaq» memlekettik baǵdarlamasy márege jetýge taıady. О́kinishke qaraı, kóptegen óńirde sapaly sý áli de qol jetimsiz. Al aýyzsý sapasynyń jaqsarýy aýyldardy ortalyqtandyrylǵan sý qubyry júıesine qosýǵa tikeleı qatysty. «Aqbulaqtyń» basqa jobalardan artyqshylyǵy degende osyny eskerýimiz kerek. Alaıda, aýyz sýmen qamtý baǵdarlamasyna bólingen bıýdjet qarjysynyń kólemi tipten kóp eken. Máselen, bul maqsatta qazynadan 500 mlrd teńgeden astam qarajat jumsalǵan. Demek, mol qarjy maqsatty jumsaldy ma, álde sýmen birge basqa maqsattar arnasyna aǵyp ketti me degen saýal týady. Memleket Basshysy da Taldyqorǵanǵa kelgende osy máseleni kótergen edi.
- О́ńirlerdi sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan memlekettik baǵdarlama qolǵa alynǵaly 20 jylǵa jýyq ýaqyt ótti. Osy kezeńde bul maqsatqa 500 mlrd teńgeden astam qarajat jumsalǵan. О́kinishke qaraı, naqty nátıje az. Bul orasan qarjynyń maqsatty jumsalýyn Esep komıteti men quqyq qorǵaý organdary saraptaýy tıis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Aıtpaqshy, tutas elimiz sııaqty Almaty oblysynda da halyqty aýyz sýmen qamtamasyz etý problemasy bar. Al oblys ákimi Amandyq Batalovtyń aıtýynsha másele sheshimin taýyp jatyr. О́tken jyldyń esepti derekterin saraptasaq, ondaǵan aýylda júzdegen shaqyrymǵa sozylǵan sý qubyry tartylyp, oǵan mıllıadtaǵan qarjy bólingenin baıqaımyz. Jalpy, 2015-2017 jyldar aralyǵynda oblysta atalǵan baǵdarlama boıynsha jalpy somasy 25,4 mlrd.teńge ıgerilip, oǵan 221 sýmen jabdyqtaý jáne cý jetkizý nysandary iske qosylypty. Qazir buǵan deıin sapasy kúmándi aýyzsý tutynyp kelgen 338 myńǵa jýyq turǵynnyń úıinde qubyrdaǵy sapaly aýyz sý aǵyp tur eken. «Aqbulaq» baǵdarlamasy aıasyndaǵy jumystar bıyl da jalǵasýda. Búginde josparlanǵan sýmen jabdyqtaý jáne sý burý júıelerin qaıta jańǵyrtý jáne salý boıynsha 8,1 mlrd teńge somasyna 49 joba iske asyrylyp jatqan kórinedi.
Aıtpaqshy, baǵdarlamaǵa bólingen qarjyny ıgerý úshin óńirde burynan sapaly aýyz sýy bar aýyldardy da tizimge qosyp, qaıtadan sý qubyrynyń qurylysyn júrgizip jatqan oqıǵalar da kezdesedi. Mysalǵa, biz oblystyń Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy Qazatkom aýyly turǵyndarynyń eldi mekendegi sý tartý jumystaryna qarsy bolyp otyrǵany jaıly buǵan deıin jazǵanbyz.
- Aýyl ákim 2018 jylǵy 4 tamyzda Qazatkom aýylyndaǵy aýyz sýdyń tutynýǵa jaramsyzdyǵy týraly № 907/ 250 – 251 hattama toltyryp, aýdanǵa «Aqbulaq» baǵdarlamasyna suranys beripti. Biz budan habarsyzbyz. Aýyl ákimi ony el-jurtpen aqyldaspaı, kózboıashylyqpen toltyryp jiberdi. Biz qazir aýyl ákimdiginiń hattamasynda kórsetilgendeı iship otyrǵan sýymyzdyń sapasy tómen emes, kerisinshe aýmaqtaǵy eń taza sý Qazatkomda ekenin dáleldeı alamyz. Biraq oǵan qulaq asar aýdan joq. Kerisinshe, bizge «aýyldaryń baǵdarlama boıynsha sý tartýǵa kirip qoıdy, endi sheginer jer joq. Biz qurylystan bas tartsaq, úlken aıyppul tóleımiz» dep ary qaraı aryzdanbaýǵa úgitteýde, - degen bolatyn turǵyndar atynan habarlasqan Qalıaqbar Dosymov. Al oblystyń jaýapty mekemeleri Qazatkom aýyly turǵyndarynyń shaǵymyna oraı áli naqty jaýap berýge asyǵar emes...
Almaty oblysy