«Jyldar alystap, jyrlar jaqyndap...»

«Arǵy atamdy surasań – Abaı, Jambyl, 

О́r Mahambet óz aǵam – Abaılap júr! 

Joldas boldym bóriniń bórisimen, 

Syrlas boldym seriniń serisimen, 

Arýaqtandym solardyń peri­si­men...», dep qazaq poezııasynda óz bolmysymen erekshelenip, qaryshty qalamymen daralanǵan Esenqul Jaqypbekti ádebıettegi aǵalary«Esaǵa» dep erkeletken saǵynyshqa toly estelikterdi Alma­­tyda ótken jyr keshinde tyń­­dadyq. 

Ulttyq kitaphana tórinde ót­ken bul keshtiń bir ereksheligi es­en­­qul­tanýǵa bastaǵan tyń joba­­lardyń júzege asýynda edi. Aqyn­nyń kózi tirisinde shyǵar­ma­lary on shaqty basylym bolyp jaryqqa shyqsa, «Uly óleń quıylyp tur ózegime», «Esaǵa» kitaptary tórt jyl boıy jınaqtalyp, sonaý 1970-jyldardan bergi aralyqtaǵy óleńderi, sondaı-aq aıtystary «Jambyl» jáne «Aqqaınar» baspalarynan oqyrmanǵa jol tartyp otyr. 

Jyr oqylyp, júrekten tebi­ren­terlik tilekter tizbek­tel­gen jıynnyń tizginin ustaǵan aqyn, «Ana tili» gazetiniń bas redaktory Janarbek Áshimjan ómirden ótkenine jeti jylǵa jýyqtap qalǵan Esenqul aqyndy Sýyqtóbe baýraıynda ózi jyrlap ketken qarasha aıynda máńgilik mekenine shyǵaryp salǵan qaraly kúndi eske salyp, «aqyn ólgenmen, haty ólmeıdiniń» rastyǵyna óleńsúıer qaýymnyń nazaryn aýdardy. 

О́zinen bes-alty jas kishiligine qaramastan kózi tirisinde Esenqul Jaqypbekti «Esaǵa» dep erke­le­tip ketken aqyn, dramatýrg, Mem­lekettik syılyqtyń laýreaty Nurlan Orazalın tebirenisti bir keshtiń kýási bola otyryp, aqynnyń rýhymen tildesip, onyń jan dúnıesine qaıta barlaý jasap otyr­ǵanyn jetkizdi. «Báıgege tú­se­tin, alamanǵa shabatyn ba­ıyr­­­ǵynyń júırikteri tárizdi Esaǵań­nyń poezııadaǵy orny bólek edi. Aýyzeki ádebıetiniń jýhar­la­ry­nan nár alǵan Esenqul esimi bizge shala jansar bolyp jetken aıtys ónerine jan bitirgen synaý júırikterdiń qatarynda atalady. Esenqul keıde burap, keıde shanshyp, qaýyp, taýyp aıtatyn aıtyskerlik ónerimen elin tánti etti. Seıdahmet aǵamyzdyń ózi alańdaýshylyq bildirip, osyn­daı óleńderin de kóp jazsa eken dep tilegen-di. Muqaǵalı qaıtqanda qazaq qalaı kúńirense, óleńdi shynaıy tanıtyn, bas ıetin jurt­shy­lyq Esenqul ketkende dál osylaı jınalǵany bar. Esen­quldyń dáýiri endi bastalyp ke­le­di» dep támamdady júrek­jardy pikirin Nurlan Myrqa­sym­uly.

Esenqul jyrlaryn tyńdaýǵa asyǵyp jet­ken jurtshylyq aldynda Nurlan Orazalın bas bolyp Jumabaı Shashtaıuly, Ǵalymjan Jaılybaı, Baýyrjan Jaqyp, Anarbaı Boldybaı jańa shyqqan kitaptardyń tusaý­ke­ser rásimin jasady.

О́z pikirin «Esenqul tanylǵanǵa deıin táp-táýir aqyn edim» dep ázil-qaljyńmen bastaǵan jazýshy Jumabaı Shashtaıuly aqynnyń Ospanhan aǵamyz sııaqty syqaqqa sheberligin, jýrnalıst bolýǵa da ábden mashyq ekenin jetkizdi. «Almatydan jyraqta júrip jaz­ǵan aqyn óleńderiniń mazmuny ulttyq ereksheligimen dara. Alma­ty­­da turaqtap qalǵan kúnniń ózin­de onyń buǵaýǵa kónbeıtin shyǵar­mashylyǵy erkindikti ańsap turatyn. Sondyqtan da Esenqul óleńderiniń bitim-bolmysy erekshe», dep atap ótse, «Kúpáıke kıgen poezııa» keshinde Esaǵasyn som­daǵan Qazaqstannyń eńbek sińir­gen qaıratkeri Bekjan Turys «Aldaı-aý» ánin oryndap, aqyn aǵasy haqynda tebirenisti oılaryn ortaǵa saldy. 

Al on eki jasynan aqyn aǵa­sy­nyń sharapaty men shapa­ǵa­tyn kórip ósken Aqan Ábdýálıev sonaý 2008 jyldar qoınaýyna búkken saǵynyshqa toly syrymen bólisip, aqyn jyrynyń asqaq ekendigin ýaqyt enshisine tastady.

Qalamger rýhyn bir serpiltken osynaý kesh Qadyrǵalı Kóbentaı, Alma Amanjolova, Danııar Raqym­baı syndy óner tarlan­da­rymen qatar T.Júrgenov atyndaǵy О́ner akademııasynyń, «Súıinbaı sazy» folklorlyq ansambli oryn­daýyn­daǵy áýen­der­men áýeledi. ALMATY