Seısenbi, 12 naýryz 2013 6:35
Men Núrıden Jıǵanshauly 1926 jylǵy 3 naýryzda dúnıege kelippin. Bizdiń balalyǵymyz ben jastyǵymyz qıyn kezeńderde ótti. Kishkene kúnimizde eldi jaılaǵan asharshylyq talaı úıdiń tútinin óshirse, odan keıingi esbilgi azamattardy baýdaı josaǵan 37-niń zulmatynan halyq kóz ashpaı jatyp, Uly Otan soǵysynyń oty burq etti.
Seısenbi, 12 naýryz 2013 6:35
Men Núrıden Jıǵanshauly 1926 jylǵy 3 naýryzda dúnıege kelippin. Bizdiń balalyǵymyz ben jastyǵymyz qıyn kezeńderde ótti. Kishkene kúnimizde eldi jaılaǵan asharshylyq talaı úıdiń tútinin óshirse, odan keıingi esbilgi azamattardy baýdaı josaǵan 37-niń zulmatynan halyq kóz ashpaı jatyp, Uly Otan soǵysynyń oty burq etti.
Sóıtip, 1944 jyly 18 jasymda maıdanǵa attandym. Ataqty general Chýıkov basqarǵan armııada aldymen mınometshi, odan keıin pýlemetshi boldym. Drezden, Býharest qalalary úshin bolǵan qııan-keski urystarǵa qatystym. Jaýdan buǵyp qalǵan jerim joq. Býhareste jasaǵan erligim týrasynda «Gvardees» gazetinde jazyldy. Qan keshken, mıllıondardyń demin taýysqan soǵysty aıaqtap, elge tek 1949 jyly oraldym. Otan soǵysy ordenimen, 13 medalmen, Bas qolbasshy Stalınniń alǵys hatymen týǵan jerime kelip, 61 jyl otasqan jubaıymmen 5 ul, 3 qyz ósirip, 24 nemere, 14 shóbereniń qyzyǵyna bólenip otyrǵanyma shúkirshilik etýdemin. Aspannan oq qarsha boraǵan, oq-dáriniń ıisi múńkigen, qan sasyǵan maıdan dalasynda júrgende osy kúnderdi kóremin dep kim oılaǵan?! Qanshama jyldar ótse de soǵys esten shyqpaıdy…
Jasym 87-ge kelse de gazet-jýrnal oqyp, teledıdar kórip ýaqytymdy ótkizemin. Raqymjan Qoshqarbaev jaıynda keıingi kezde kóp aıtylyp, kóp jazylyp ta jatyr. Astanamyzda jańa kóshege aty berildi. Qatty qýandym. Atsalysqan azamattarǵa, Úkimet basshylaryna soǵys ardagerleri atynan shyn kóńilden rızashylyǵymdy bildirip, úlken rahmetimdi aıtqym keledi.
О́tken jyldyń qazan aıynda «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan jýrnalıst Anar Tóleýhanqyzynyń, soǵys ardageri Kámetaı Toqabaıulynyń, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi Álibek Sátbaevtyń «Has batyrdyń eskertkishi qaıda?» atty maqalalaryn oqyp, oıǵa qaldym. Kóz aldymnan otty kúnder kúni keshegideı ótip mazalaı bergen soń, óz tilegimdi de qosyp, hat jazaıyn dep oı túıdim. Sóıtip, aqsaqaldyǵymdy alǵa salyp, apyr-aı, Raqymjan rýhynan qashanǵy uıalmaı júre beremiz dep nalydym. Oılap otyrsam, ómir degen qas-qaǵymdaı ǵana sát eken. Jyljyp, jylystap, bir kúngideı bolmaı óte shyǵady. Urpaqtar aýysqanymen, babalar jasaǵan erlik is ólmeıdi. Osynaý ulan-baıtaq jerdi bizge enshilegen batyrlar esimi – Qanjyǵaly Bógenbaı, Qarakereı Qabanbaı, Shapyrashty Naýryzbaı, Shaqshaq Jánibek, Salqam Jáńgir, Abylaı, Kenesary handardyń erlik dastandary talaı býyndy tamsandyryp keledi emes pe?!
1945 jyldyń 2 mamyry búgingideı kóz aldymda. Germanııa jeńilgenin moıyndap, kóp ulttan qurylǵan jaýyngerler qushaqtasyp, máz-máıram boldyq. Erteńinde: «Reıhstagqa alǵash tý tikken qazaq jigiti eken» degen habar estidik. Sol sátte Raqymjan arqyly ózimniń de osy ulttyń ókili ekendigime maqtanatyndaı sát týdy. Qarýlastarym meni de quttyqtap jatty.
Biz aryn alaý etip, janyn jalaý etip jaýǵa qarsy attanǵan óz maqtanyshtarymyzǵa degen qurmetimizdi esh kemitýge tıis emespiz. Olardyń rýhyna taǵzym etip, erlik isterin keıingi jastarǵa úlgi etý paryz. Raqymjandaı ul kúnde týmaıdy. Onyń adam sengisiz qıyndyqty keship ótip, 360 metr jerdi 7 saǵatta ómir men ólim arasynda jer baýyrlap, jyljyp baryp Reıhstag qabyrǵasyna tý tigýi sheksiz batyrlyq, kózsiz erlik. Ondaı isti umytýǵa ar barmaýy tıis dep bilemin. Qaıta Astana ǵana emes, ózge de qalalarda kóshelerge esimi berilip, tas tuǵyrda beınesi qasqaıyp tursa jas býynǵa úlgi emes pe? О́negeli is jasaý úshin qan maıdan qajet emes. Keshegi jasalǵan erlikti baǵalaýdy kórsetýmen-aq ónegeli tirlik jasaýǵa bolady.
О́mirine rıza, eńbeginiń zeınetin kórip, balalarymen nemere-shóbereleriniń aıalaǵanyna toıyp otyrǵan, bir áýlet qana emes, el qadirinen de quralaqan emes aqsaqalmyn. Táýbe. Biraq, bir arman-tilegim bar dep aıtsam artyq bolmas. Meniń tilegim – Raqymjan Qoshqarbaevqa elimizdiń bas qalasynda eskertkish ornatylǵanyn kórý. Batyrdyń eskertkishine nemere-shóberelerimdi alyp baryp, olar gúl shoqtaryn qoısa deımin. «О́li rıza bolmaı, tiri baıymaıdy», degen sóz beker aıtylmasa kerek.
Núrıden JIǴANShIN,
soǵys ardageri.
ASTANA.
––––––––
Sýrette: R.Qoshqarbaev.