Munaıly óńirde 80-nen astam etnos ókili turady. Aımaqtyń qoǵamdyq-saıası ómirine belsendi aralasyp júrgen 20 etnomádenı birlestik bar. О́tken jyldyń ózinde osy birlestikterdiń qatysýymen 207 shara ótip, oǵan 38 202 adam qatysty. 2014 jyly oblys ákimi apparatynyń «Qoǵamdyq kelisim» kommýnaldyq-memlekettik mekemesi qurylǵan bolatyn. Mekeme basshysy Janat Dosqalıeva ultaralyq birlikti, qoǵamdyq kelisimdi nyǵaıtý, ǵylymı-saraptamalyq, qoǵamdyq-kópshilik jáne aqparattyq jumystardy júrgizý maqsatynda eńbektenip kele jatqandaryn aıtady. Oblys ortalyǵyndaǵy «Dostyq úıi» shyn máninde túrli etnos ókilderiniń jıi bas qosatyn qutty mekeni. Munda etnomádenı ortalyqtar ulttyq merekelerine oraı sharalar uıymdastyryp, bir-birine qoldaý kórsetýdi dástúrge aınaldyrǵan.
– Assambleıa barlyq etnostardyń múddelerin ortaq qazaqstandyq múddege aınaldyrýdy, ulttyq erekshelikterine qaramastan, barlyq azamattardyń quqyǵy men erkindigin saqtaýdy qamtamasyz etetin qoǵamdyq ınstıtýt retinde qalyptasty. Qazaqstannyń osy tájirıbesi búginde álemge úlgi, – deıdi Janat Dosqalıeva. «Qoǵamdyq kelisim» mekemesiniń ultaralyq kelisimdi nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan sharalary jyl saıyn jańa bastamalarmen tolyǵýda. Bul rette etnomádenı birlestikterdiń qoǵamdyq sharalardy uıymdastyrýǵa degen yntalarynyń joǵary ekenin aıta ketken jón. Olardyń arasynda tatar-bashqurttyń «Tatýlyq», orys etnosynyń «Bylına», armıandardyń «Tavros», grýzınniń «Iverııa», evreıdiń «Alııa», ózbektiń «Yntymaq», koreıdiń «Thonıl», ýkraınnyń «Dovıra», bolgardyń «Vozrojdenıe» birlestikteri qaı mańyzdy sharanyń da sáni men saltanatyn keltirip júr. Aımaqta túrli ulttardyń óner ujymdary saıysqa túsetin shyǵarmashylyq baıqaýlar jıi uıymdastyrylady.
Atyraý oblysy boıynsha qazirgi tańda 12 etnomádenı birlestiktiń basshylary Qazaqstan halqy Assambleıasynyń músheleri. Etnos ókilderi óńirdiń qoǵamdyq-saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq ómirine de nemquraıly qaramaıdy. Oblystyq máslıhat quramynda bir nemis, bir tatar, bir koreı etnosynyń ókilderi bar.О́ner-bilimge baýlyǵan
Etnomádenı birlestikter tek ulttyq merekelerde nemese belgili bir sharalarda ǵana bas qospaıdy. Bir shańyraq astyndaǵy tatý tirlikteri kúndelikti ómirde de kórinis beredi. Ásirese óskeleń urpaq tárbıesi máselesin jiti nazarda ustap keledi. Jastardy óner, bilimge baýlýda birigip jumys isteýdiń mańyzy zor ekeni anyq. Etnomádenı ortalyqtardyń bir bóligi bolyp esepteletin klýbtar, ortalyqtar men úıirmelerdiń sany ótken jyly 26-ǵa jetti. Oblysta kóp jyldan beri «Jeksenbilik mektep» jobasy júzege asyrylýda. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń janynda 6 jeksenbilik mektep jumys isteıdi, onda túrli etnostyq toptardyń oqýshylary oqıdy. Tatar-bashqurt «Tatýlyq» hory, «Balaqaı» balalar vokaldy toby, múmkindigi shekteýli «Sheksiz talanttar» mektebi, grýzın etnomádenı birlestiginiń «Iverııa» vokaldyq jáne horeografııalyq bı ansambli, ýkraın etnomádenı birlestiginiń «Hýtorıanka» ansambli, qobyzshylar dýeti, koreı «Sarang» – ájeler hory, «Samýlnorı-Atyraý», «So kýan» bı toby, «Tavros» armıan etnomádenı birlestiginiń bı toby, orys «Gorlısa» vokaldyq toby, «Ýralochka» balalar bı toby, ARSK «Zorenka» ansamblderi elimizde ǵana emes, shet memleketterde de óner kórsetip júr. Túrli respýblıkalyq, halyqaralyq baıqaýlarda qol jetkizgen júldeler de kóp.
– Assambleıa – úlken shańyraq. Ultqa, tilge, dinge bólinbeı, bir maqsat pen múdde aıasynda ómir súrýdemiz. Bizdiń barlyq bastamamyzdyń qoldaý tabatyny jigerlendiredi, – deıdi «Tatýlyq» tatar-bashqurt etnomádenı birlestiginiń jetekshisi, oblystyq máslıhattyń depýtaty Gúlsına Baıkenova. Ol múmkindigi shekteýli jandardan turatyn «Sheksiz talanttar» bı mektebin ashqan. Mektep shákirtteri túrli deńgeıdegi baıqaýlarda júldeger atandy. Endi «Talanttar teatryn» ashyp, jastardy ónerge baýlýdy maqsat etip otyr.
Izgilikke úndeý
Medıasııa ınstıtýtyn damytý da Assambleıa aıryqsha mańyz bergen jumystardyń qatarynda. Atyraý oblystyq soty men Qazaqstan halqy Assambleıasy arasynda ózara yntymaqtastyq jónindegi memorandým jańa bastamalarǵa negiz boldy. Elbasynyń «100 naqty qadam» Ult josparynda atap kórsetken sot prosedýralaryn azaıtý týraly tapsyrmasyn iske asyrý baǵytynda atqarylǵan sharalar az emes. Oblys ortalyǵynda ǵana emes, aýdandarda da túrli taqyryptardaǵy keńeıtilgen májilister uıymdastyryldy. О́tken jyly kásibı jáne kásibı emes medıatorlarmen 42 daý sheshilgen. Osy jobanyń nátıjesinde quqyqtyq mádenıet joǵarylap, adamdar daýdy sottan tys kelissózder júrgizý arqyly da sheshýge bolatynyn túsine bastady. Osylaısha bitimgerlik rásimderdiń tıimdiligin ýaqyttyń ózi dáleldep otyr.
Beıbitshilik pen berekeniń altyn ordasy – búgingi Qazaq eli. Mereıimiz, maqtanyshymyz, jer-jahanǵa jarııa eter jasampaz isterimizdiń bastaýynda birliktiń turǵany aqıqat. Ultaralyq tatýlyqty nyǵaıtyp qana qoımaı, eldiń qoǵamdyq-saıası ómirine ár berip júrgen Assambleıanyń joǵaryda jazylǵandardan basqa da kóptegen jarqyn jobalary bar. Jaqsy isterdiń Atyraýda da jalǵasyn taýyp jatqany biregeı ınstıtýt qurý týraly Elbasy ıdeıasynyń tabysty júzege asqanyn aıqyndaıdy. ATYRAÝ