Mine, osy jaǵdaıdyń barlyǵy jıyla kelip, balalardyń jan-dúnıesine, psıhologııasyna áser eteri anyq. Nátıjesinde, qazirgi balalar tárbıeniń kóbin ata-anasynan emes, kósheden, teledıdarlar men smartfondardan alýǵa aınaldy. Ulttyq tálim-tárbıeniń júıesi buzyldy. Bizdiń oıymyzsha, mundaı jaǵdaıda tárbıeniń úlken bir bóligin mektep moınyna alýǵa tıis. Tym quryǵanda, kósheden, balalardyń aýladaǵy ortasynan, teledıdar men smartfondardan jınaqtalatyn san túrli tárbıeni retteýshilik mindetin atqarýǵa tıis. Mine, sondaı jaǵdaıda ǵana biz ulttyq tárbıe biregeıligin saqtap qala alamyz.
Qandaı halyq bolyp qalyptasatynymyz, kóp jaǵdaıda búgingi mektepterde beriletin tárbıe máselesine qatysty sheshilmek. Ult mektebiniń uly murattarynyń biri osy bolý kerek. Muǵalimder balanyń aqyl-oıymen ǵana emes, júregimen de jumys isteýi kerek. О́ıtkeni júrekke jetpegen nemese taza júrekten shyqpaǵan bilim aldaǵy ýaqytta durys bilim bolyp jarytpaıdy. Bálkim, mundaı bilim balanyń ózine, ıaǵnı jeke adamǵa qyzmet etetin shyǵar, biraq ultqa, adamzatqa qyzmet etpeıtin bolady.
Mektep tárbıe kózine aınalý úshin eń aldymen oqýlyq tárbıe kózine aınalýy kerek. О́ıtkeni qazirgi qoǵamda kóshi-qonnyń jıiligi, ýrbanızasııa úderisiniń údeýi esebinen muǵalimderdiń ózderi de árkelki bolýy múmkin. Demek, mektep oqýlyqtary báriniń basyn biriktirip turatyn quralǵa aınalýy tıis. Sondyqtan mektep oqýlyqtarynan olar bazalyq deńgeıde durys bilim berýimen qatar oqýshylar boıyna ulttyq tárbıeni sińire alatyndaı minsiz bolý talap etiledi.
Osydan shırek ǵasyr buryn jalpyǵa ortaq orta bilim beretin mektepterge arnalyp til men ádebıet salasyndaǵy táýelsiz eldiń alǵashqy oqýlyqtary jaryq kóre bastaǵan kezde onyń sapasyn kórip túńilgen edik. О́ıtkeni oqýlyqtardaǵy keıbir sózderdi bastaýysh synypqa barǵan balalarymyzdy qoıyp ózimiz túsine almaı dal bolǵanbyz. Shirkin-aı, myna oqýlyqty jazǵan mamandar men qabyldaǵan sheneýnikterdi jurtshylyqtyń aldyna alyp shyǵyp aıaýsyz dúrelese ǵoı dep kijingen edik sol kezde.
Al qazirgi oqýlyqtardyń jaǵdaıy qalaı eken?
Osyny bilmek bolyp, elimizde mektepterge arnap oqýlyqtar shyǵarýmen aınalysatyn «Oqýlyq» ortalyǵynyń saıtyna kirdik. Onda memlekettik saraptamadan ótip jatqan jańa oqýlyqtardyń jobalary usynylypty. Saıtta ata-analar jańa oqýlyqtarǵa qatysty óz usynystary men pikirlerin aıta alady. Bul – oqýlyqtardyń sapasy endigi kezekte qoǵam tarapynan baqylaýda bolady degen sóz. Árıne muny bir qadam bolsyn alǵa basý dep qabyldadyq.
Taǵy bir oń qadam mektep pánderin bir-birine kiriktirý, oqýshylardy turmys-tirshilikke, kásipke qaraı beıimdeý talabyna baılanysty oqýlyqtardan ınnovasııalyq baǵyttaǵy taqyryptardy, adamzattyń aldynda turǵan keleli máselelerdi kórsetý jaǵy kóbirek baıqalady. Degenmen oqýlyqtardyń sapasyna baılanysty áli de kóptegen syn aıtýǵa bolady. Grammatıkalyq qatelikter kezdesedi. Árıne bul oqýlyq avtorlary men baspalardyń shalaǵaılyqtary.
Qoryta aıtqanda, ár oqýlyqtyń sapasy árkelki. Keıbir oqýlyqtar usaq-túıek dúnıege deıin nazar aýdaryp, tym táptishteı túsindirýge beıim. Derekter shamadan tys mol beriledi. Demek, mektep baǵdarlamalarynyń oqýshylar úshin júktemesin jeńildetý máselesi áli de tolyq eskerilmegen.
Qazirgi eńbek naryǵynyń talaptaryna baılanysty adamdar ómir boıy oqyp, úırenýge kiristi, bir mamandyqtan ekinshi mamandyqqa jıi aýysatyn boldy. Keıbir jastardyń qolynda 3-4 dıplomnan júr. Sebebi uzaq jyldar boıy atqaratyn turaqty jumys túrleri barǵan saıyn azaıýda. Ásirese óndiris pen qyzmet kórsetý salalarynda. Sondyqtan orta mektepti bazalyq bilim deńgeıinde qaldyryp, muǵalimder men oqýshylar júktemelerin jeńildetý kerek. О́ıtkeni adamdar endi ómir boıy oqýǵa kirisse, orta mektep jaǵdaıynda balaǵa qajetti-qajetsiz bilimdi tyqpalap, basyn qatyrýdyń qajeti qansha?!
Mine, osy jeńildetý esebinen endigi kezekte oqýshylar tárbıesine kóbirek kóńil bólgen jón sııaqty...