Senbi, 27 sáýir 2013 2:29
Assambleıa sessııasynda Elbasy júrekjardy sóziniń bir tarmaǵyn ıntellıgensııa ókilderine arnady. Qazaqtyń zııaly qaýymy meniń sózimdi estýi tıis, dedi olarǵa, ıaǵnı bizderge Nursultan Ábishuly. Bul únqatý qazaqstandyq qalamgerler qaýymyna da arnalyp otyrǵandaı áser qaldyrdy. Iá, myqshegedeı aıtylǵan sózdi qalaısha estimeıik!? Estigende qandaı!? Buǵan biz ne deı alamyz? Meniń oıymsha, ıntellıgensııa ulttyń ult bolyp odan ári uıı túsýine yqpaly men oń áserin tıgize alatyn sapalyq kórsetkishke ıe bolýǵa tıis. Bul úshin zııaly qaýym kúndelikti kúıki tirliktiń deńgeıinen áldeqaıda bıik turyp, qaı iske de parasattylyq turǵysynan kele bilgeni jón.
Senbi, 27 sáýir 2013 2:29
Assambleıa sessııasynda Elbasy júrekjardy sóziniń bir tarmaǵyn ıntellıgensııa ókilderine arnady. Qazaqtyń zııaly qaýymy meniń sózimdi estýi tıis, dedi olarǵa, ıaǵnı bizderge Nursultan Ábishuly. Bul únqatý qazaqstandyq qalamgerler qaýymyna da arnalyp otyrǵandaı áser qaldyrdy. Iá, myqshegedeı aıtylǵan sózdi qalaısha estimeıik!? Estigende qandaı!? Buǵan biz ne deı alamyz? Meniń oıymsha, ıntellıgensııa ulttyń ult bolyp odan ári uıı túsýine yqpaly men oń áserin tıgize alatyn sapalyq kórsetkishke ıe bolýǵa tıis. Bul úshin zııaly qaýym kúndelikti kúıki tirliktiń deńgeıinen áldeqaıda bıik turyp, qaı iske de parasattylyq turǵysynan kele bilgeni jón.
Altyn besik atalǵan el ishinde ult birligin nyǵaıtýǵa búgingi kúnderi elde turyp jatqan jazýshylar da óz úlesterin qosa alady. Sońǵy jyldary sýretkerler men óner sańlaqtarynyń týǵan topyraǵyna kelip turý úrdisi beleń alyp keledi. Aıtalyq, qazir búgingi qazaq ádebıetiniń aqsaqaly Sheraǵań – Sherhan Murtaza qasıetti Áýlıeata topyraǵynda turyp jatsa, Ilııa Jaqanov Jaıyq boıynda ulttyq rýhty joǵary ustaýdyń etalonyna aınala bildi. Ony bıikke kóterýdiń qajettiligi qandaı? Bul saýaldyń jaýaby Memleket basshysy atap kórsetkendeı, shynaıy tarıhymyz ben mádenıetimizdiń jáne dinimizdiń qandaı ekenin aıqyn sezinýimiz úshin qajet. Sóz joq, bul úshtaǵannyń ishki ıirimderin tereń zerdeleýde, ony aınalasyndaǵy adamdardyń sana-sezimderine sińirýde ıntellıgensııanyń yqpaly mol.
Qane, oı tarazysyna salyp, ótkenge taǵy bir úńilip kóreıikshi? Neni baıqar edik. Buǵan deıingi kezeńderde bolyp ótken keıbir túsinispeýshilikterdiń arǵy astarynda ulttyq tarıhtyń tereń qyrlaryn ústirt uǵyný kórinisteri jatqanyna eshkim talas týǵyza almaıdy. Endi kelip myna qyzyqty qarańyz. Aqıqat, shyn tarıh aıtylyp edi, aradaǵy oryn alyp kelgen dúrdarazdyqtar da sap tyıyldy. Buǵan uıytqy bolǵan tarıhshy ǵalymdar men el ishindegi oıy sergek, tanymy tereń ıntellıgensııa ókilderi ekeni de anyq. Men ult birligine uıytqy bolýdyń bir mysalyn osy turǵyda túsinemin.
Ult birligi tek bir ǵana Astana, Almaty sekildi elimizdiń ákimshilik jáne mádenı ortalyqtarynda jasalmaıdy. Bul baǵa jetpes qundylyq eń aldymen óńirlerden tamyr tartady. Ult birligine qyzmet jasaıtyn tetikter men halyqtyq salt-joralǵylar halqymyzdyń ómir súrý daǵdysynda ǵasyrlar boıy qalyptasyp kelgenin biz búgingi kúni ór daýyspen aıta alamyz. Elbasy aıtqandaı, osy qundylyqtar qandaı ekenin dál osy arada naqtylaı ketkenniń artyqshylyǵy bolmasa kerek. Mine, sanaı berińiz: «El-jurt», «jeti ata», «qonaqjaılylyq», «asar», «syılastyq», «sabyrlylyq». Biz búginde toleranttylyq degen jańa halyqaralyq termındi kóbirek qoldanyp júrmiz. Alaıda, bul uǵymnyń túpki maǵynasy halqymyzdyń taǵattylyq, sabyrlylyq degen sózimen úndes ekenine mán bere bermeımiz. Osy oraıda «Sabyr túbi – sary altyn» degen mátelinde qanshama tereń maǵyna jatqanyna oı júgirtip kórdik pe?
Iá, ınnovasııalar dáýirinde buǵan deıingi uǵymdarmen shektelip qalmaı, halyqtyq qundylyqtardy búgingi zaman talaptaryna saı úılestire, yńǵaılastyra bilsek, upaıymyz túgendele túspek. Sondaı-aq, birlik uǵymyn otanshyldyq, patrıottyq sezim uǵymdarymen baılanystyra qaraǵannyń artyqshylyǵy joq. Osy oraıda men Dospambet jyraýdyń: «Qudaı meni pesh túbine otyryp qalýdan saqtasyn. Saryarqanyń sary dalasynda jaýmen arpalysyp ólsem, armanym joq», degen sózi maǵan ultyn sheksiz súıe bilýdiń ǵana emes, onyń bolashaǵy úshin janyn pıda etýge ázir ekendiginiń de úlgisindeı kórinedi. Bylaısha qaraǵanda, shonjardyń, búgingi tilmen aıtqanda, olıgarhtyń balasyna ne jetpeıdi. Otyzdan endi asa bergen shaǵynda ómirden ótken tarıhı tulǵanyń keıinge qaldyrǵan taǵylymy osyndaı. Halqymyzdyń arǵy-bergi tarıhynda mundaı mysaldar az emes.
Al búgingi kún bıiginen qaraǵanda, óz zamanynyń zııalysy Dospambet jyraýdyń osyndaı ustanymy búgingi otandastarymyzǵa da sińisti bolǵanyn qalar edik. Búgingi kúni rýhanı úderis uǵymy tereń mán-maǵynaǵa ıe. Oǵan kóshbasshylyq jasaýda elimizdegi ıntellıgensııa ókilderine úlken jaýapkershilik júktelip otyrǵanyn Elbasymyzdyń rııasyz sózi arqyly taǵy bir tereń túısingendeı kúı keshtik.
Qaırat JUMAǴALIEV,
aqyn.
ORAL.