Jibektiń tinindeı

Jibektiń tinindeı

Sársenbi, 5 maýsym 2013 1:54

Oral qalasynda halyqaralyq «Sabantoı-2013» merekesi ótkizildi

Tatar halqynyń «Sabantoı» baıramy elimizde jalpyulttyq meıram retinde toılanyp keledi. Bul joly  mereke halyqaralyq deńgeıge kóterildi. Tatarstan Prezıdenti Rýstam Mınnıhanov bastaǵan úlken delegasııa Oral qalasyna  keldi. Sonymen qatar, elimizdiń 14 oblysynan, Astana men Almaty qalalarynan jáne Reseı Federasııasynyń kórshiles oblystarynan kelgen kóptegen qonaqtar merekelik sharalarǵa qatysty. Merekege Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi Eraly Toǵjanov ta arnaıy keldi.

 

Sársenbi, 5 maýsym 2013 1:54

Oral qalasynda halyqaralyq «Sabantoı-2013» merekesi ótkizildi

Tatar halqynyń «Sabantoı» baıramy elimizde jalpyulttyq meıram retinde toılanyp keledi. Bul joly  mereke halyqaralyq deńgeıge kóterildi. Tatarstan Prezıdenti Rýstam Mınnıhanov bastaǵan úlken delegasııa Oral qalasyna  keldi. Sonymen qatar, elimizdiń 14 oblysynan, Astana men Almaty qalalarynan jáne Reseı Federasııasynyń kórshiles oblystarynan kelgen kóptegen qonaqtar merekelik sharalarǵa qatysty. Merekege Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi Eraly Toǵjanov ta arnaıy keldi.

Bul tili bir, dili bir, dini bir týys eki halyqtyń tarıhy jibektiń tinindeı, qyzdyń qos burymyndaı órilip jatyr. Osy aqıqatty elimizdiń batystaǵy qaqpasy – Oral qalasynda ótkizilgen san alýan sharalar taǵy da pash etti. Respýblıkalyq «Sabantoı-2013» merekesi qaladaǵy qazaqtyń uly aqyny Abaı men tatar halqynyń ardaqty uly, aqyn Ǵabdolla Toqaıdyń eskertkishterine gúl shoqtaryn qoıýdan bastaldy.

Qazaq jeri keń baıtaq, kóńili darqan, talaı tar jol, taıǵaq keshýde tyǵyryqtan shyǵyp qana qoımaı, nebir qıly zamanda shetten kelgen basqa ult ókilderin jatsynbaı qarsy alyp, baýyryna basty. Tórinen oryn usynyp, bir úzim nanyn bólip berdi. Olardyń sapynda tatar halqynyń ókilderi de bar. Solardyń biri – jastaıynan Oral shaharyna kelip bilim alǵan, alǵashqy óleńderi men áńgimelerin osynda jazǵan aqyn Ǵabdolla Toqaı. Aqynnyń ómiri Oral qalasymen tyǵyz baılanysty. Sol kúni alys-jaqynnan kelgen tatar týystar aqynnyń murajaıyna baǵyt aldy. Murajaı dırektory Marat Bagaýtdınov qurmetti qonaqtarǵa Ǵabdolla Toqaıdyń ómiri men shyǵarmashylyǵy, tatar halqynyń ıgi dástúrleri týraly qyzyqty málimet beretin eksponattarmen tanystyryp, jan-jaqty áńgimelep berdi.

Oral tatarlarynyń baı ta­rıhynan mol maǵlumat al­ǵan Tatarstan Prezıdenti Rýs­tam Mınnıhanov murajaı qyz­metkerleriniń eńbekterine shy­naıy rızashylyǵyn bildirip, qonaqtar kitabyna qoltańba qaldyrdy jáne Qazan qalasynda jaqynda shyǵarylǵan Ǵabdolla Toqaıdyń kitaby men eskertkish syılyǵyn tabys etti.

Kóne shaharda 1871 jyly boı kótergen meshit búginde «qyzyl meshit» atalady. Toqaı osy meshittiń alǵashqy ımamy, tatar azamaty Motyıǵýlla Týh­vatýllınnen dáris alǵan.Ke­zinde zamannyń saıasatyna oraı jabylyp qalǵan meshit keıin qaıta ashylyp, qalpyna keltirildi. Oral qalasyndaǵy tatar etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Rıshat Haırýllın bul jóninde meshitti qaıta jańǵyrtýǵa tek biz emes, Tatarstan azamattary da eleýli úles qosty dep málimdedi. О́z kezeginde Prezıdent Rýstam Nurǵalıuly ultynyń aldyndaǵy paryzyn abyroımen atqarǵan Rıshat baýyryna degen rızashylyǵyn jasyrmady. «Jaraısyń, jigitim! – dep arqasynan qaqty. – Káne, osynda meniń attas baýyrym bar dep estidim, kelsin beri», dedi bas qonaǵymyz. Shetteý turǵan Farıd Halelov degen azamat – «Rýstam meniń ulym, al myna bala – Mentımer», dep eki balany Rýstam Nurǵalıulyna alyp keldi. «Ǵabdolla Toqaı bolǵan meshitte Rýstam degen attas ulymmen tanysqanyma óte qýanyshtymyn», deı kele, Prezıdent balany baýyryna basyp, betinen súıip, qolyna aldy. Balalardyń ata-analarymen birge eskertkish sýretke tústi.

Meshit ishin aralap shyqqan Tatarstan basshysy meshit ıma­mynan o dúnıelik bolǵan jan­darǵa baǵyshtap quran oqýdy ótindi. Quran oqylyp bolǵan soń Prezıdent qaltafonyn alyp, meshittiń kórikti jerlerin, jınalǵan halyqty túsire bastady. Bir ereksheligi, ol barlyǵymen tatar tilinde amandasyp, «ısán­mesáz» deýden jalyqpady. Jı­nalǵan jurshylyq onyń azamattyq, parasattylyq pen kishipeıildilik tanytqanyna razy bolyp, alǵystaryn jaýdyrdy.

Budan soń Tatarstan Pre­zıdenti oblystyq máslıhattyń úlken zalynda «Sabantoı-2013» merekesine arnaıy kelgen Qazaq­standaǵy tatar jáne bashqurt etnomádenı birlestikteri delegasııalarymen kezdesý ótkizdi. Kez­desýge Batys Qazaqstan ob­ly­synyń ákimi Nurlan Noǵaev qatysty.

Merekege kelgen kópshiliktiń kóńil kúıin, kúmbirlep tógilgen qazaq kúıleri men ádemi tatar áýenderi odan saıyn kótere tústi. Sahna tórine ulttyq kıim­de júrgizýshiler shyǵyp, merekeniń bastalǵanyn habarlap, «Sabantoı» merekesiniń shyǵý tarıhy týraly kópshilik qaýymǵa qazaq, tatar, orys tilderinde aıtyp ótti. Merekelik konsertte Dáýletkereı atyndaǵy oblystyq halyq aspaptar orkestri, tatar etnomádenı jáne «Dostyq» úıiniń etnomádenı birlestikteriniń shyǵarmashylyq ujymdary án-bıden shashý shashyp, toı-dýmandy qyzdyra tústi. Qazan qalasynan kelgen qonaq ánshiler tatar ánderin naqyshyna keltire oryndap, óz ónerlerimen kópshilik qaýymdy baýrap aldy. Olarǵa kórermen qaýym da rızashylyqpen qol soǵyp, qoshemet kórsetti.

Respýblıkamyzdyń túkpir-túkpirinen arnaıy kelgen qo­naq­tardy jáne qala turǵyn­daryn etnoaýylda birlestikterdiń ókilderi óz úıleriniń aldynda ulttyq taǵamdarymen, aıshyqty ulttyq kıimderimen, ádemi ánderimen, kúmbirletken kúılerimen qarsy aldy. Qonaqtar etnoaýyldy aralap, olarmen tanysa júrip, tańdanystaryn jasyrmady.

Merekelik shara barysynda tatardyń ulttyq oıyndary – tatarsha kúres, arqan tartý, toǵyzqumalaq, qol kúresi sekildi sport oıyndarynan jarystar ótkizildi. Oǵan elimizdiń barlyq oblystarynan sportshylar qatysty. Tatarsha kúresten jeńgen jeńimpaz oraldyq balýan Renat Ibragımov sheteldik «Hyundai Accent» atokóligine ıe boldy. Oǵan qosa, «marqa» tabys etildi. Merekelik shara sońynda uıymdastyrýshylar joǵaryda atalǵan baıqaýlardyń jeńimpazdaryna baǵaly syı­lyqtar tapsyrdy.

Merekelik sharalar odan ári jalǵasty. Keshkisin jastarǵa ar­­­­­­nalǵan gala-konsert boldy. Osy­laısha, Oral shaharynyń túngi ty­myq aýasynda tatar halqynyń tamyljyta salǵan ulttyq ánderi birazǵa deıin qalyqtap turdy.

Elaman ÁIPIShEV,

jýrnalıst.

Temir QUSAIYN,

«Egemen Qazaqstan».

ORAL.

––––––––––––

Sýretterdi túsirgen

 Rafhat HALELOV.