Halyqaralyq baıqaýshylardyń Prezıdenttik saılaýǵa qatysty pikirleri

Halyq belsendilik tanytty

Volf-Rýthart BORN,

halyqaralyq baıqaýshy (Germanııa)

Almaty qalasyndaǵy birqatar saılaý ýchaskesin aralap shyqtyq. Atap aıtqan­da, qala­daǵy  Bostandyq jáne Naýryz­baı aýdandarynda saılaýshylardyń daýys berýi kezinde zań buzýshylyq bolǵan joq. Jastardyń, stýdentterdiń belsendiligi bizdi erekshe tańdandyrdy.

Meniń jolym túsken saılaý ýchas­kelerinde daýys berý prosesi zań aıasynda, ashyq ári ádil ótti dep aıta alamyn. Jalpy, Almaty qalasyndaǵy saılaý talapqa saı ótti. Bul óz kezeginde halyqtyń saılaýǵa belsendi ári jaýapkershilikpen qatysqanyn kórsetedi.

 

Ashyqtyqqa tańdandym

Reza TABRIZI,

Búkilpartııalyq parlamenttik toptyń Qazaqstanmen yntymaqtastyq jónindegi hatshysy (Ulybrıtanııa)

Tańǵy saǵat jetiden bastap keshke deıin el astanasyndaǵy kóptegen saılaý ýchaskelerin baıqaýshy retinde aralap shyqtym. Sol kezde saılaý úderisiniń jaqsy uıymdastyrylýyna, demokratııalyq talaptarǵa saı ekenine jáne ashyqtyǵyna erekshe tańdandym.

Halyq saılaý ýchaskelerine jaıdary keıipte, balalarymen, tutas otbasylarymen merekelik kóńil kúıde kelip jatty. Osydan-aq saılaýdyń halyq úshin óte mańyzdy ekenine kóz jetkizdim. Olardyń árqaısysy konstıtýsııalyq quqyqtaryn asqan yqylaspen paıdalanyp, ózderi tańdaǵan kandıdattarǵa daýys berýge múmkindik aldy.

Saılaý barysynda qandaı da bir zań buzýshylyqty, quqyq buzýshylyqty kózim shalmady. Saılaýshylar úshin barlyq jaǵdaı jasalǵany kórinip turdy. Osynyń arqasynda biz baıqaýshy retinde kez kelgen saılaý ýchaskesiniń jumysymen tolyq tanysa aldyq.

Uıymdasqan túrde daýys berdi

 Marko PASSALIIа,

Tıchıno kantonaldy parlamentiniń Demokratııalyq halyqtyq partııa múshesi, Tıchıno kantony saýda qaýymdastyǵynyń

bas dırektory (Shveısarııa)

Men buǵan deıin óz otanym Shveısarııada, sondaı-aq Italııadaǵy prezıdent saılaý­laryna baıqaýshy retinde qatysqan bolatynmyn. Árıne ár memlekettiń ózindik ereksheligi bar. Mysaly, bizdiń saılaý úsh kún boıy – juma, senbi jáne jeksenbide kúnine 2-3 saǵattan ótedi.

Osyǵan qaramastan, Shveısarııa men Qazaqstandaǵy saılaý úderisinen uqsas­tyqtardy baıqadym, atap aıtqanda, tehnıkalyq turǵyda ortaq erekshelikter bar eken. Onyń ishinde, tirkeý rásimderiniń úlgisinde, múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan kabınalarda esh aıyrmashylyq joq. 

Jalpylaı alǵanda, saılaýshylardyń erekshe kóńil kúıge bólenip, týyndaǵan sa­ýal­daryna sol mezette jaýap alyp jatqanyn, osynyń áserinen eshqandaı abyrjý men dúrligistiń bolmaǵanyn atap ótkim keledi. Mundaı belsendilikti halyqtyń memleket basyna kimniń keletinine beıjaı qaramaı, eldegi demokratııalyq úderisterge úles qosýǵa degen umtylystarymen túsin­dirýge bolady.

Saıyp kelgende, sizderdiń osy jasam­paz rýhty odan ári kótere túsip, saılaý bary­syn joǵary deńgeıde qoldap otyrýlary­ńyz­ǵa tilektestik bildiremin. Eń bastysy, Shveısarııada bolsyn, basqa memleketterde bolsyn, ártúrli saılaýlar Qazaqstandaǵydaı uıymdasqan túrde óte bermeıdi.

Qoǵam kemeldenip keledi

Petko DRAGANOV,

Bolgarııa Syrtqy ister mınıstrliginiń saıası máseleler jónindegi

bas dıreksııasynyń dırektory

Men sizdiń elge birinshi ret kelip otyrǵanym joq. Qazaqstanǵa ár ýaqytta erekshe kóńil kúımen, asqan yqylaspen kelemin. Biz úshin Qazaqstan – ári qaraı da yntymaqtastyqty tereńdetip, baılanystarymyzdy bekite túsýge laıyqty, dostyq peıildegi memleket.

Osydan birneshe jyl buryn Astana ekonomıkalyq forýmy jumysyna qatystym, BUU Bas hatshysynyń Ortalyq Azııa boıynsha arnaıy ókili bolyp jumys istedim. Endi mine, Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstrliginiń shaqyrýymen Prezıdent saılaýyna baıqaýshy retinde kelgen bolatynmyn.

Osy sapar aıasynda birneshe saılaý ýchaskesin aralaı otyryp, mynadaı tujyrymǵa keldim – qazaqstandyqtar Memleket basshysyn saılaýǵa óte joǵary mańyz berdi, al saılaýshylardyń belsendiligi men saılaý komıssııasy músheleriniń yjdaǵatty jumysy, saılaý ýchaskelerindegi tynysh, mamyrajaı jaǵdaı eldegi demokratııalyq jańarýlardy túsingen qoǵamnyń kemeldengenin kórsetti.

El tarıhynyń jańa paraǵy ashyldy

Túrki álemindegi belgili taldaý ortalyqtarynyń bedeldi sarapshylary, zertteýshiler, qoǵam qaıratkerleri men saıasatkerler elimizdegi kezekten tys Prezıdent saılaýy týraly, jańa saılanǵan Memleket basshysy týraly óz oılarymen bólisti.  

Hasan KANBOLAT,

Ankara saıasat ortalyǵynyń dırektory (Túrkııa)

– Qazaqstandaǵy kezekten tys Pre­zıdent saılaýy demo­kratııaly túrde ádil ótti dep tolyq senimmen aıta alamyn. Bul jetis­tigimen ba­ýyrlas mem­leketti quttyqtaımyn.

Saılaý – memlekettiń táýel­sizdigi sekildi asa mańyzdy shara. Qazaqstan Res­pýb­lıka­sy­nyń taǵy bir jańa paraǵy ashyl­dy. Shırek ǵasyrda adam bala­sy jete bermeı­tin saıasat, ekonomıka turǵysy­nan úlken jetis­tikterdi baǵyn­dyr­dy, ekonomıkalyq áleýeti aıtarlyqtaı jaqsardy.

Jańa saılanǵan Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevty saı­laý­daǵy jeńisimen quttyq­taımyn. Barlyǵymyz ony táji­­rıbeli saıasatker, memleket adamy retinde tanımyz. Qazaq­­stannyń odan ári ósip-órken­degen, damyǵan memleket bolatynyna senemin.

Táýelsiz baıqaýshy retinde aıtarym, Qazaqstandaǵy saılaý mádenıeti men shara­nyń ótkizilýi basqa memleketter úshin úlgi bola alady. Birneshe saılaý ýchaskesinde boldyq, daýystardy sanaýǵa qatystyq. Ol jer­de partııa atynan kelgen baı­qaý­shylardy da kezdestirdik. Bar­lyǵy zań aıasynda boldy, quqyq buzýshylyq oryn alǵan joq.

 

Ashyqtyq qaǵıdaty alǵashqy orynda

Zekı Hakan SYDALY,

Eýropa Keńesi Parlamenttik Assambleıasynyń múshesi, depýtat

– Eń aldymen bizdi baıqaýshy retinde shaqyrǵan, osyndaı múmkin­dik bergen Qazaqstannyń Túrkııadaǵy elshiligine alǵysymdy aıtamyn.

Al saılaý týraly aıtsaq, sol kúni baıqaýshy retinde birne­she saılaý ýchaskesin araladyq. Ýchas­kelerde eshqan­daı keleńsiz jaǵdaı oryn alǵan joq. Daýys berý ashyq túrde ótip jatty. Saǵat 9-dan keshki 5-ke deıin qalanyń ár túkpirindegi saılaý ýchaskelerinde boldyq. Halyq erejege saı áreket jasap, óz erikterimen daýys berdi. Saılaý kúni týǵan kúnin toılap jatqandarǵa syılyqtar taratyldy. Bul bir erekshe kóńil kúı syılaıtyn dástúr eken.

Taǵy bir atap ótetin jaıt – múmkindigi shekteýli jandarǵa jasalǵan jaǵdaı. Bul Túrkııada qarastyrylmaǵan. Sondyq­tan mindetti túrde Túrkııada da bolýyn qolǵa alamyz. Halyqtyń 70 paıyzynan kóbi­niń qatysýy da – eskeretin nárse. Bul – Eýropanyń keı memleketterinde kez­despeıtin kórsetkish. Túrkııada da halyq saı­laýda belsendi. Bul, meniń oıymsha, túrki tildes halyqtardyń demokratııaǵa qatynasyn kórsete­di. Osylaısha demokratııaly memlekette turyp jatqanymyzdy basqalarǵa da dáleldeı alamyz. Túrkııa, Qazaqstan jáne túrki tildes memleketterdiń myqty, birtutas bolýy óte mańyzdy. Men bul saılaýdan tek jaqsy áser aldym.

О́zim jaqynda qurylǵan partııa­nyń depýtatymyn. Biz úshin túrki áleminiń birtutastyǵy óte mańyzdy. Qazaqstannyń Túrkııadaǵy elshiligi de bizdiń eldegi partııalarmen tyǵyz baılanysta. Al Qasym-Jomart Toqaevty jeńisimen qut­tyqtap, sáttilik tileımin. Ol óte úlken basym­dyqpen jeńiske jetti.

Men – oppozısııalyq partııa­nyń óki­limin. Oppozısııa – demo­kratııanyń shyńy. Osy saılaýda oppozısııa ókili de úmit­kerler qatarynan kórindi. Ol da jaqsy kórsetkish. Degenmen, oppozısııa erejeler men zańǵa baǵynýy kerek. Men Qazaq­standaǵy saılaýdyń esh qysymsyz, ashyq ótkenin kórdim.

El bedeli arta tústi

Sherzod ZIIoEV,

saıasattanýshy, (О́zbekstan)

Qazaqstanda ótken prezı­denttik saılaýdy joǵary baǵalaımyn. Halyqtyń saı­laýǵa belsendi qatysýy jurt­tyń el taǵdyryna beıjaı qara­maıtynyn kórsetti. Tip­ti shetelderde júrgen qa­zaq jurtynyń bir kisideı saı­laý­ǵa qatysýy kóp nárseni ańǵartady.

Qazaqstandyqtar jalpy táýelsiz el tarıhynda tuńǵysh ret ózderiniń ekinshi Prezıdentin saılady. El senim artqan jańa basshy tuǵyrnamasynda bergen ýádesin oryndaıdy dep oılaımyn. Buǵan Qasym-Jomart Toqaevtyń kóp jyldan beri saıasat sahnasynda júrip jınaǵan tájirıbesi men dıplomatııalyq usta­ny­my negiz bola alady. Bul saılaý Qazaqstan tarıhy úshin óte mańyzdy jáne Uly dala eliniń álemdegi bedelin odan saıyn arttyrady. Qasym-Jomart Toqaev – kóp jyldan beri túrli saıası qurylymdarda eńbek ete júrip ábden ysylǵan azamat. Halyqaralyq deń­geıdegi tájirıbesi de mol. Ol kisiniń bılikke kelýi Qazaqstannyń ózge elder­men aradaǵy iskerlik baı­lanysynyń odan ári artýyna negiz bolady.

 

Zańsyzdyq tirkelmedi

 

Mahmud ál-RAISI,

halyqaralyq baıqaýshy, IYU ókili

Qazaqstandaǵy Prezıdent saılaýy kezinde demokratııalyq tańdaý talaptary tolyq saqtaldy dep aıta alamyn. Saılaý prosesin­de halyqaralyq qaǵıdalarǵa basymdyq beril­di. Halyqtyń belsendiligi óte joǵary boldy. Bul eldiń bolashaqqa degen umtylysyn kórsetedi. Biz, Islam Yntymaqtastyǵy Uıy­mynyń baıqaýshylary birqatar saılaý ýchaskesinde bolyp, bıýlletenderdiń qalaı sanalǵanyn baqyladyq.

Biz bolǵan ýchaskelerdiń eshqaısysynda zań buzýshylyq anyqtalǵan joq. Barlyǵynda saılaý prosesin pre­zıdenttikten úmitker­lerdiń senim bildir­gen adam­dary baqylap, kórip otyrdy. Jurt­shy­lyq emin-erkin kelip, óz tańdaýlaryn jasady.