• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qazaqstan 17 Maýsym, 2019

1 jyldaǵy belester

604 ret
kórsetildi

Byltyr 19 maýsymda Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev Túrkistan oblysyn qurý týraly Jarlyqqa qol qoıyp, túgel túrkiniń rýhanı astanasy bolǵan tarıhı qala Túrkistandy oblys ortalyǵy etip bekitken edi. Kıeli qalanyń atymen atalǵan oblystyń qurylǵanyna 1 jyl tolýyna oraı Nur-Sultan qalasynda «Túrki tildes elderdiń rýhanı astanasynyń damýy jáne jańa jobalar» taqyrybynda baspasóz máslıhaty ótti.

Tarıhı mekende 6 ǵasyr buryn boı kótergen áıgili Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesiniń mańynda ıisi qazaqtyń maqtanyshy bolǵan 21 han, 56 batyr, 21 bı men 8 sultan jáne júzdegen ıgi jaqsy jerlengen. Búginde oblys ortalyǵy bolyp belgilengen bul qasterli qalany túrki áleminiń mádenı-rýhanı ortalyǵy retinde damytý jónindegi bas jospardyń tujyrymdamasy maquldanyp, «TURKISTAN» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyn qurý jónindegi tarıhı Jarlyqtarǵa qol qoıylǵan. Soǵan sáıkes oblys ortalyǵynda aýqymdy qurylys jumystary bastalyp ketti. Bıyldyń ózinde amfıteatr, áýendi sýburqaq, 900 oryndyq mektep, medıa-ortalyq, ákimdik ǵımaraty jáne myńdaǵan páter paıdalanýǵa beriledi. Buǵan qosa Halyqaralyq áýejaı, stadıon, oqýshylar saraıy, Iаsaýı mýzeıi jáne ózge de nysandardyń qurylysy qaýyrt júrip jatqanyn jetkizgen Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Málik Otarbaev jyl boıy tyndyrylǵan jumystardy túgendep shyqty.

Atap aıtqanda, «Týǵan jer» jobasy boıynsha kásipkerler men el azamattary týǵan aýyldaryna kó­mek kórsetip, eldi qýanyshqa bóledi. Oblys ákimi oryn­basarynyń aıtýynsha, óńirde ótken jyly demeýshiler tarapynan quny 3 mlrd 386 mln teńgeni quraıtyn 97 nysan iske qosylǵan. Buǵan qosa aımaqta «Altyn uıam» jobasy qolǵa alynyp, mektep bitirgenderine 10, 20, 30 jyl tolǵan túlekter sán-saltanat qurýdyń ornyna bilim alǵan mektebine, týǵan aýylyna kómek kórsetken. Bıyl bul joba boıynsha oblystaǵy 5 otbasy baspanaly boldy. «Sonymen qatar sanany jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan is-sharalar, festıvaldar ótkizildi. Aı sa­ıyn myńdaǵan adamnyń qatysýymen qazaq mádenıetin, salt-dástúri men týrızmin nasıhattaıtyn jobalar júzege asty. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda Qazyǵurt taýynyń baýraıynda 20 myńdaı adamnyń qatysýymen «Naýryz Qazyǵurttan bastalady» merekesi ótti. Ejelgi dástúrdi jańashyldyqpen jalǵastyrý maqsatynda Báıdibek aýdanynda «Qymyzmuryndyq» uıymdastyrylyp saýmal, qunan qymyz, túnemel qymyz, han qymyz túrleri tanys­tyryldy jáne qymyz baptaýshylar, qolóner sheberleri baıqaýlar, sáıgúlikter saıysy boldy. Tuńǵysh ret Túlkibas aýdany Shubaıqyzyl shoqysynda «Qyzyl kitapqa» engen qyzǵaldaqty qorǵaý jáne sol aımaqtyń týrıstik áleýetin kóterýge arnalǵan «Qyzǵaldaq» festıvali ótti. Tóle bı aýdanynda halyqaralyq kórkemsýret «Qasqasý» pleneri uıymdastyrylyp, túrli elderden kelgen sýretshiler óńirdiń tamasha tabıǵatyn týyndylaryna arqaý etti», dedi Málik Otarbaev.

Oblys ortalyǵynda Ázerbaıjan, Reseı, Túrkııa, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, AQSh, Tájikstan, Úndistan túrkologtarynyń qatysýymen ótken «Kıeli Túrkistan jáne Túrki dúnıesiniń rýhanı jańǵyrýy» ǵylymı-teorııalyq konferensııasy men 8 túrki eliniń ǵalymdary bas qosqan «Túrkistan – túrki áleminiń besigi» atty halyqaralyq jıynnyń jáne «Túrkistan: jańa aqparattyq keńistik» atty halyqaralyq jýrnalıster forýmynyń da kóne shahardyń rýhyn kótergeni anyq.

Tamyry tereńde jatqan tarıhı mekenniń búgingi urpaqqa berer rýhanı qazynasy da taýsylmaq emes. Oblystyq mádenıet jáne tilderdi damytý basqarmasynyń basshysy Nurdáýlet Isabek osy maqsatta atqarylǵan jumystarǵa toqtaldy. Atap aıtqanda, uly dalany meken etken uly tulǵalar men danalardyń erligi, adaldyq, danyshpandyq qasıetterin baıandaıtyn «Ordabasy – birliktiń týy» anımasııalyq fılmi, álemniń ekinshi ustazy atanǵan ál-Farabıdiń ómiri týraly túsirilgen ónegege toly «Oqsyz oqıǵasy» anımasııalyq fılmi, kóne qalanyń tarıhyn beınelegen «Túrkistan» anımasııalyq fılmi jáne Tóle bıdiń taǵylymdy tulǵasyn somdaǵan 10 serııadan turatyn «Tóle bı» kórkem fılmi bir jylǵy jumystyń nátıjesinde jaryqqa shyqqan. Jaqynda kórermenge jol tartatyn mýltfılmderdi 18 jyldan beri mýltıplıkasııalyq fılm túsirýmen aınalysyp kelgen jergilikti «Saq» kınostýdııasy daıyndaǵan bolsa, «Tóle bı» týyndysyn da osy stýdııa men «Ońtústikfılm» kınostýdııasy birlesip túsirgen.

Kóne shahar kúnnen-kúnge kórkeıip, zamanaýı kelbetke ıe bolyp keledi. Oblys ákimi О́mirzaq Shókeevtiń tapsyrmasymen Túrkistan qalasynyń ıdeologııalyq negizdemesin qalyptastyrý boıynsha 4 baǵyt aıqyndalǵan. Birinshi, Túrkistan – qazaq halqy men túrki tildes elderdiń eń iri zııarat jáne týrızm ortalyǵy. Ekinshi, Túrkistan – álemdik deńgeıdegi qolóner jáne sheberler ortalyǵy. Úshinshi, Túrkistan – Uly Jibek jolynyń boıynda ornalasqan iri saýda ortalyǵy. Tórtinshi, Qoja Ahmet Iаsaýı – rýhanı tulǵa. Oblysy ákiminiń orynbasary Málik Otarbaevtyń aıtýynsha, alda osy baǵyttar boıynsha ıdeologııalyq jumystar qolǵa alynbaq. Onyń birqatary Túrkistan oblysynyń 1 jyldyǵy aıasynda bastalady.

Maýsym aıynda aımaqta ótkiziletin 46 is-sharanyń qatarynda «Túrkistanym – Turanym» kórme ekspozısııa­sy, «Uly dalanyń Túrkistany» atty fotoekspedısııa, «Túrkistanǵa tartý» jastar aksııasy, «Túrkistan tórinde» suhbat-syrlasý keshi, BAQ ókilderi arasyndaǵy oblystyq ashyq spartakıada, «Túrkistanda túlegen tól tarıhym» músháırasy, «Qutty ólke ónimderi» aýyl sharýashylyǵy jármeńkesi, «Túrkistan – jastar qalasy» jastar festıvali bar. Mereıtoı 19 maýsymda Túrkistanda ótetin «Án – shashýym ózińe, Túrkistanym!» gala-konsertine jalǵaspaq.