Soǵan saı adam men adamnyń arasyn kóp jaǵdaıda onyń boıǵa jınaǵan bilimi men ómirlik tájirıbesi alshaqtatyp turatyn. Osy másele týraly danyshpan Abaıdyń «Ǵalymnan nadan ozbas uqqanmenen», degeninde qanshalyqty maǵyna jatyr deseńizshi.
Internet shyrmaýyǵynyń álemge keńinen taraýy, osyǵan saı qashyqtyqtan oqytýdyń, jalpy adamnyń bilim jóninde óz izdenisiniń nyǵaıýy kez kelgen eldiń bilim salasynan jańalyqtardy talap etýde. Máselen, endi bilimdi ınternetten kez kelgen ýaqytta ala alatyn bolsań, onda sol ınternette bar dúnıelerdi mıǵa jattaýdyń qajeti qansha degen suraq bas kóteretindeı.
Osy suraqty odan ári qoıýlata túsetin ekinshi bir másele bilim salasynyń negizgi tapsyrysshysy bolyp tabylatyn eńbek naryǵyndaǵy ózgeristerge qatysty bolyp otyr. Bul naryq ta jyl ótken saıyn ózgerý ústinde. Jańa tehnologııalardyń qaýlap damýy, óndiristi avtomattandyrý, robottandyrý úderisiniń jappaı etek alýyna sáıkes adamdar ıgergen keıbir mamandyqtardyń aýqymy barǵan saıyn qysqaryp jatsa, ekinshi bir sala men qyzmette jańa mamandyqtar ashylýda. Burynǵydaı adamdar bir salada ómir boıy turaqtap isteıtin jumys pen kásip kózi barǵan saıyn azaıyp keledi. Osy jaǵdaı aldaǵy ómirde eńbek naryǵynyń burynǵy turaqtylyǵy azaıyp, endigi kezekte adamdardyń jańa mamandyq pen kásip kózin ıgerý baǵytynda ómir boıy oqýǵa májbúr bolatyndyǵyn bildiredi.
Bizdiń paıymymyzsha, endigi kezekte tek alǵan bilimmen ǵana alǵa kete almaısyń. О́ıtkeni aldymyzda eńbek naryǵynda úlken kólemdegi jumyssyzdar armııasynyń paıda bolyp, jumys úshin básekeniń kúsheıýi birinshi kezekte adamnyń qabilet qarymyn shyńdaı túsýdi qajet etýde. Boıynda myqty qabilet, tipti talant bolǵan jaǵdaıda adam bilimdimen talasqa túse alatyndaı shamaǵa tolyq kóterile alady. О́ıtkeni endigi kezekte onyń ınternet arqyly bilim jınaýyna bolady. Jalpy, ınternet aldaǵy ómirimizde oqý men bilimge qatysty adamdardy belgili bir mólsherde teńestire túsýge tıis. Sebebi aqparat alý jeńildedi. Biz qazirdiń ózinde aqparattandyrý zamanynda ómir súrip jatyrmyz dep aıta alamyz.
Joǵarydaǵy máseleniń shyndyǵyn iri halyqaralyq kompanııalar qajetti mamandar tańdaýda qazirdiń ózinde eskerýde dep aıtýǵa bolady. Máselen, olar endi mamannyń qolyndaǵy dıplomnyń bolýyn ekinshi kezektegi másele retinde qaraıtyny sezilip júr. Olar endigi kezekte qyzmetkerdiń synı oılaý qabiletin, sonymen qatar aǵylshyn tilin meńgerý deńgeıin aıqyndaýǵa nazar aýdarady. Osy ekeýinsiz olar ótkizetin konkýrstar talabynan shyǵý qıyn.
Sonymen bizdiń búgingi orta mektepterimiz aldaǵy zaman ózgeristerine qanshalyqty daıyn? Olar bilim berýdi qanshalyqty tıimdi uıymdastyryp otyr? Osyny bilmek bolyp, «Oqýlyq» ortalyǵynyń saıtynda ilinip turǵan birqatar pánder oqýlyqtaryn aqtaryp kórgen edik. Burynǵydaı emes, qaptaǵan pánderdi bir-birine kiriktire túsý maqsatynda jasalǵan ózgeristerdi baıqadyq. Biraq osylardyń ózi zamannyń ózi revolıýsııalyq qadamdardy kútip otyrǵan aldaǵy ómirimiz úshin tym mardymsyz ózgerister sekildi. Jalpy oqýlyqtardy zaman talabyna saı ózgertýdiń durys júıelengen joldaryn baıqamadyq. Oqýlyqtar burynǵydaı syqıǵan faktilerden kóz súrindiredi.
Árıne, bilim salasyn reformalaýǵa búkil álem elderi nazar aýdaryp, árkim óz betinshe jańalyqtar engizip jatqan qazirgi jaǵdaıda Qazaqstan úshin bilim salasyn reformalaýdyń daıyn nusqasy joq ekendigi túsinikti. Degenmen basqalarǵa qarap, belgili bir tujyrym jasaýdyń múmkindigi bar. Máselen bilim sapasy jóninde álem kóshiniń aldyńǵy leginde kele jatqan Fınlıandııa qazirdiń ózinde bilimdi pánderge bólip oqytýdyń dástúrli júıesinen bas tartty. Endi olar oqýshylar boıyndaǵy qabilet-qarymdy erte oıatý baǵytynda synı oılaýǵa, kreatıvtilikke, kollaboratıvtilikke mashyqtandyrýǵa nazar aýdarýda. Álemniń basqa elderinde de osyndaı ózgerister bar. Endi adamdar bilim alý máselesimen ómir boıy aınalysatyn bolsa, oqýshylarǵa qajetsiz dúnıelerdi tyqpalap, basyn qatyrýdyń qansha qajeti bar?!