Álıevtiń ázázildik álegi

Álıevtiń ázázildik álegi

Juma, 15 naýryz 2013 1:29

Venanyń Federaldyq Joǵarǵy jer soty sýdıa Krıstıana Dostalıaniń ótken jylǵy 17 jeltoqsandaǵy sheshimimen Rahat Shorazdyń (Álıev) áreketine negizdi kúmán keltirip, onyń qorǵaýshysy Krıs­tıan Leskoshektiń tintilýine qar­sy aryzyn qanaǵattandyrmady. Buǵan qosa Joǵarǵy jer soty Álıevtiń basshylyǵymen Qazaqstanda qylmys­tyq top qurylǵandyǵyn jáne sonyń nátıjesinde ózgeniń dúnıesin alaıaq­tyqpen tartyp alǵandyǵyn dáleldeýde. Sonan keıin bul urlanǵan dúnıeler birneshe mıllıondaǵan somaǵa aınalyp, Eýropaǵa aýdarylǵany belgili.

 

Juma, 15 naýryz 2013 1:29

Venanyń Federaldyq Joǵarǵy jer soty sýdıa Krıstıana Dostalıaniń ótken jylǵy 17 jeltoqsandaǵy sheshimimen Rahat Shorazdyń (Álıev) áreketine negizdi kúmán keltirip, onyń qorǵaýshysy Krıs­tıan Leskoshektiń tintilýine qar­sy aryzyn qanaǵattandyrmady. Buǵan qosa Joǵarǵy jer soty Álıevtiń basshylyǵymen Qazaqstanda qylmys­tyq top qurylǵandyǵyn jáne sonyń nátıjesinde ózgeniń dúnıesin alaıaq­tyqpen tartyp alǵandyǵyn dáleldeýde. Sonan keıin bul urlanǵan dúnıeler birneshe mıllıondaǵan somaǵa aınalyp, Eýropaǵa aýdarylǵany belgili.

Mine, endi osylaısha alty jyldan beri alǵashqy ret prosess barysynda avstrııalyq sottyń sheshimi kúshine enip otyr. Onda Álıevke qarsy qozǵalǵan iste saıası astar joqtyǵy, kerisinshe avs­trııalyq tergeý organdarynyń anyq­taý bazasyna saı negizdelgeni kór­setilgen. Munyń bárin Germanııanyń otstavkadaǵy federaldyq ishki ister mınıstri Otto Shılı sóz qylady. Olar Álıev 2007 jyly óziniń kómekshilerimen «Nurbanktiń» eki menedjerin urlap áketip, qınap óltirgenin de aıtady. Álıev bul kezde atalǵan banktiń basty aksıoneri retinde álgi eki menedjerdi aqsha urlady dep kúdik keltirgen bolatyn. Olardan qandaı da bolmasyn bir aqparatty alý úshin Álıev óziniń jandaıshaptarymen birigip qamaýdaǵy bank menedjerlerin aıaýsyz qınap, dári-dármekpen esterinen tandyryp, aqyr aıaǵynda bastaryna polıetılen qabyn kıgizip tunshyqtyryp óltirdi. Al 2011 jyldyń mamyr aıynda marqumdardyń máıiti Almaty qalasyndaǵy, ıaǵnı sol kezde Álıevtiń jer telimindegi óndi­ristik qaldyqtardy tastaıtyn orynda kómilgen temir bóshkelerden tabyldy, dep jazady avstrııalyq basylymdar. Olardyń qazaqstandyq «Nur banktiń» eki menedjeri dep otyrǵandary Temirálıev pen Hasenovti 2007 jyldyń 31 qańtarynda Álıev basshylyǵyndaǵy uıymdasqan qylmystyq top urlap áketken bolatyn. Bankırlerdiń dene­lerin sol kezde tabý múmkin bolma­ǵan­dyqtan, olardyń óltirilýi týraly is jeke óndiriske alynǵan edi. Osy ýaqyttyń ishinde is boıynsha je­del-izdestirý sharalary júrgizildi. Temir­álıev pen Hasenov máıitteriniń Remızovka shatqalynda kómilgeni týraly alynǵan jedel aqparat­qa sáıkes júrgizilgen izdestirý sharalary barysynda ák salynǵan 200 lıtrlik eki bóshkeden ishinara súıekteri qalǵan máıitter tabyldy.

Belgilengen óndiristik is boıynsha molekýlıarlyq-genomdyq saraptaý qazaqstandyq, reseılik mamandarǵa, sondaı-aq Germanııa sarapshylaryna tapsyrylǵan bolatyn. Osy saraptamalar nátıjesi Temirálıev pen Hasenovtiń deneleri tabylǵanyn bir­aýyzdan qýattap berdi. Quqyq qor­ǵaý organdarynyń birlesken kúsh-jige­ri­niń nátıjesinde qylmys ashyldy. Is boıynsha jınaqtalǵan aıǵaqtar qylmystyń qalaı jasalǵanyn tolyq qalpyna keltirdi. Máselen, urlaý kezeńinde Temirálıev pen Hasenov Naýaı kóshesinde oryn tepken Álıevtiń ıeligindegi rezıdensııasynda ustalsa, olar sol jerde azaptaý men jábirleýge salynǵan. Urlaýdyń onynshy kúni, 2007 jyldyń 9 aqpanynda Álıev bankırlerdi lıdokaın salý arqyly dármensiz kúıge túsirip, 002 nómirli «Lend krýzer» kóligimen rezıdensııadan alyp shyqqan.

Álıevtiń tapsyrmasymen Temir­álıev pen Hasenovtiń sol jerde bolǵan­dyǵyn bildiretin iz-aıǵaqtardyń bári joıylǵan. Bastapqyda óltirý Álıevtiń Kóldi kentindegi agrofırmasynda jos­parlansa, kýálerdiń kóp bolýyna baılanysty Álıev urlanǵan adamdardy Remızovka shatqalyna alyp ketken. О́ltirýdi «Kazteleradıo» AQ-tyń joǵarǵy alańynda ornalasqan «Kazstroısentr» JShS aýmaǵy mańynda júzege asyrý nıetin eki mekemeniń de Álıevtiń ıeliginde ekendigimen negiz­deýge bolsa, keshkisin sol jerge jasyryn kelýge múmkindik mol edi. Sonymen birge, shyǵys jaǵynda birneshe jyl boıy Álıevtiń baqylaýyndaǵy qurylys alańdarynan qoqys ákelip tógilgen ura bar bolatyn.

Qylmyskerler Temirálıev pen Ha­senovti uraǵa alyp kelgennen keıin olardyń basyna polıetılen paket­ter kıgizip, moıyndaryna qolda bar materıaldardan tuzaq jasap, qyl­ǵyndyryp óltirgen. Bankırlerdiń óli deneleri 200 lıtrlik bóshkelerge kúsh­tep salynǵannan keıin máıitterdi ke­mirip, adam tanymastaı etý úshin ús­terine ák quıǵan. Bóshkelerdiń ózi qo­qyspen jaýyp tastalǵan. Odan keıin qylmyskerler Temirálıev pen Hasenov máıitteri jasyrylǵan jerge qurylys qoqystarynyń ákep tógilýin turaqty baqylaýǵa alady. Nátıjesinde, ura jermen teńesip, tegistelip ketedi de, ishinde bankırlerdiń máıiti bar bóshkeler 3-3,5 metr tereńdikte qalady.

Is boıynsha jınaqtalǵan aıǵaqtar Temirálıev pen Hasenovti Álıevtiń uıymdasqan qylmystyq toby urlap áketip, óltirýi oqıǵalarynyń úzilissiz tizbekpen jalǵasqanyn aıqyn kórsetedi. Osyǵan baılanysty Rahat Álıev pen onyń sybaılastaryna Qylmystyq kodekstiń 96-babynyń 2-bóligi boıynsha – asa aýyr jaǵdaıda adam óltirdi degen aıyp taǵyldy. Sot olardy tutqyndaýǵa sanksııa berip, halyqaralyq izdeý jarııa­landy.

Mine, osyndaı bultartpas aıǵaqtarǵa baılanysty bolsa kerek, Germanııanyń burynǵy ishki ister mınıstri Otto Shılı de óz otanynda eki bank qyzmetkerin urlap áketip, olardy azaptap óltirdi degen aıyp taǵylǵan Qazaqstannyń Avstrııadaǵy burynǵy elshisi Rahat Álıevti tutqynǵa alý úshin order berilýin talap etti. Otto Shılı óltirilgen menedjerler jesirleriniń múddesin qorǵaǵan venalyq advokat Gabrıel Lanskıdi qoldaıtynyn bildirdi. Shılı men Lanskı istiń tergelýi jáne alqa bıler soty taǵaıyndalýy barysynda Álıev pen onyń sybaılastaryn qamaýǵa alýdy talap etip otyr. О́ıtkeni, olardyń birqatary Avstrııada turyp jatyr.

Advokat Lanskı tergeý jumystary­nyń jańa nátıjelerin de jarııalady. Onyń aıtýynsha, kúdiktilerdiń DNK-lary, sot-medısınalyq saraptamalary men telefon arqyly sóılesken sózderi qamaýǵa alynǵan eki menedjerdiń azaptap óltirilgenin tolyq aıǵaqtaıdy. «Birinshi ret birneshe jylǵa sozylǵan sot prosesiniń qaralý sheńberinde Álıevtiń atyna taǵylǵan aıyptaýlardy Avstrııa tergeý vedomstvosy rastap otyr, munda eshqandaı saıası astar joq», – deıdi advokat. Sonymen qatar, ol: «Vena Federaldy Joǵarǵy jer sotynyń 2012 jylǵy 17 jeltoqsandaǵy Álıevtiń isi boıynsha shyǵarǵan sheshimi, bálkim, bul oqıǵanyń jańa betburys alýynyń basy bolyp tabylatyn shyǵar» dep óz oıyn túıindeıdi. Sóıtip, joǵaryda aıtqanymyzdaı, is boıynsha Qazaqstannyń Avstrııadaǵy burynǵy elshisine qatysty kúdik rasqa aınaldy, munyń ózi onyń páterine tintý júrgizýge qarsylyq bildirgen advokatyna toıtarys berilýine sebep boldy. Osy aralyqta Álıevtiń advokaty Manfred Aınedter resmı aıyptaý taǵylǵan jaǵdaıda óz klıentiniń Avstrııa zańynyń aldynda jaýap beretinin de málimdedi.

Jalpy, avstrııalyq buqaralyq aqparat quraldarynyń jazýyna qara­ǵanda, budan buryn Germanııa bıligi Rahat Álıevtiń Metallwerke Bender Rheinland metallýrgııalyq kombınatyn satyp alýyna qatysty tekserý jumystaryn júrgizýdi qolǵa alǵan. Sodan nemis prokýratýrasy Bender fırmasy arqyly jalpy somasy 9,45 mln. eýro kólemindegi qarjyny qymqyrǵan júzden astam derek bar dep eseptedi. Bul qylmystyq áreketter Rahat Álıev Qazaqstannyń elshisi retinde Avstrııada turǵan 2005-2007 jyldary jasalǵan. Buǵan qatysty «Rýsskaıa Germanııa» basylymy Germanııa ókimeti Qazaqstannyń Avstrııadaǵy burynǵy elshisi Rahat Álıevtiń Metallwerke Bender Rheinland GmbH metallýrgııalyq kásipornyn satyp alýy jaıyn tekserýdi bastady, dep habarlady.

Bul málimetke qaraǵanda, Álıevti aqsha jasyrdy degen kúdikpen tekserý Germanııada 2011 jyldyń naýryz aıynan qolǵa alynǵan kórinedi. «Bul tekseristiń qaq ortasynda Álıevtiń Krefeld túbindegi Gallep-Shtratým qalashyǵynda ornalasqan Metallwerke Bender Rheinland GmbH metallýrgııalyq kásipornyn satyp alýy tur. Bul saýda-sattyq Álıevtiń Armorial Trading fırmasy arqyly júzege asyrylǵan», – delingen joǵarydaǵy habarlamada. Jergilikti prokýratýranyń málimeti boıynsha, kásiporyndy jańǵyrtý Álıevtiń nıetinde bolmaǵan, muny ol aqsha jasyrýdyń joly retinde, sondaı-aq SO2 qaldyqtary sertıfıkattaryn zańsyz satý úshin ǵana alǵan. Prokýratýra munda Bender fırmasy arqyly aqsha jylystatýdyń júzge jýyq operasııasy jasalyp, jalpy somasy 9,45 mln. eýro kólemindegi aqsha qoldy bolǵan, dep esepteıdi. Olardyń bári Álıevtiń Venada Qazaqstan elshisi qyzmetin atqaryp, Avstrııada turǵan 2005 jyldan 2007 jylǵa deıingi aralyǵyn qamtıdy.

Osyndaı da sebepterge baılanysty bolsa kerek, Joǵarǵy jer soty Álıevke taǵylǵan aıyp saıası emestigin aıtady. Sondyqtan 2008 jylǵy Almaty qalasy Almaly aýdandyq sotynyń kúshine engen úkiminde barlyq jaǵdaı naqty talqylanyp, muqııat qaralǵandyqtan onyń qylmystyq topty qurǵandyǵyna kúmán kelmeıdi deıdi. Vena qalasynyń prokýratýrasy da tergeý nátıjelerimen qazaqstandyq sottyń uıǵarymyn rastaı túsedi. Demek, joǵaryda shýǵa aınalǵan advokattyń páterin tintý durys júrgizilgendigin nyǵaıta túsedi.

Rahat Álıevke qatysty avstrııalyq buqaralyq aqparat quraldary kóptegen málimetter keltiredi. Máselen, «Die Presse» basylymynyń 2013 jylǵy 16 aqpandaǵy sanynda «Álıev kisi óltirgeni úshin Vena sotynyń aldynda jaýap berýge ázir» degen maqala basylypty. Sonda Venanyń Federaldyq Joǵarǵy jer soty Qazaqstannyń Avstrııadaǵy burynǵy elshisi Rahat Shorazdyń (burynǵy Álıev) aqsha jylystatýmen aınalysqanyn dáleldedi. Sondaı-aq, Shorazǵa qarsy kisi óltirdi degen kúdik boıynsha tergeý júrgizilýde. Qorǵaýshy Manfred Aınedterdiń aıtýynsha, ol ózi úshin jaýap berýge daıyn sekildi kórinedi. Munda Shorazdyń «Media Quarter Marx» (MQM) medıa ortalyǵyn qurý jobasyna alaıaqtyqqa salynyp aqsha aýdarǵanyna kúmán keltirilip otyr. Sońǵy kezderi ORF telekompanııasy sol mańaıda ornalasqan eken degen de áńgimeler jıi estilýde. Onyń ústine Shoraz eki qazaqstandyq bankırdi óltirdi degen aıyptaýlardy ózine jabylǵan jala dep tanýdan jalyǵar emes. Al Shoraz endigi ýaqytta Venada emes, Maltada júrgenine baılanysty muny Aınedter: «Ol onda jasyrynyp júrgen joq, turyp jatyr» dep túsindiredi.

Kisi óltirdi dep aıyptaýdy dáleldeý aqshany jylystatty dep aıyptaýdy dáleldeý sekildi múmkin emes, deıdi qorǵaýshy O.Dıtrıh. Bul qorǵaýshy Shorazǵa qyzmet etetin kórinedi. Degen­men, sot Rahat Shorazdyń buryn qyl­mystyq uıymdy basqarǵany týraly kúdikti negizdep otyr. О́ıtkeni, Shoraz venalyq «Marks» medıa oramy­nyń quryltaıshysy dep sanalady. Jalpy, avstralııalyq buqaralyq aqpa­rat quraldarynyń jazýy boıynsha, Qazaqstannyń burynǵy elshisi Rahat Álıevke qatysty aıyptaýlardy salmaqty dep esepteıdi. О́ıtkeni, Rahat Álıev pen onyń jandaıshaptaryna qatysty aıyptaýlar boıynsha, óziniń burynǵy bank menedjerlerin urlap áketip, qınap óltirgendigine baılanys­ty bankırlerdiń jesirleri birneshe jyldan beri Álıev avstrııalyq sottyń aldynda óziniń áreketteri úshin jaýap berýin talap etýde. Al Álıev bolsa, múlde basqasha saıraýda. Ol ózin jazyqsyz qýdalanýda júrgendeı sanaıdy. Álıev saıası tulǵa retinde qaýip tóndirgendikten, osyndaı qýdalaýǵa ushyradym deıdi. Álıevti Qazaqstanǵa ekstradısııalaýdy avstrııalyq bılik toqtatyp tastady. Qazir ol Maltada jasyrynyp júrgenin joǵaryda aıttyq.

Munyń bári Rahat Álıevtiń kisi óltirýine qatysty qylmysty ashý barysynda anyqtalyp jatqan jaılar. Sonymen qatar, Álıevtiń Avstrııadaǵy kúmán keltiretin fırmalar men qorlar týraly bolyp otyr. Mine, osyǵan baılanysty Qazaqstan Álıev qylmystyq uıym quryp, oǵan qosa mıllıondardy Avstrııaǵa aýdardy dep aıyp taqty. Osyǵan baılanysty ótken jyly jazda Álıev úshin senimdi tulǵa retinde fırmalar men qorlar júıesin quryp, ony basqarǵan advokatynyń páterine tintý júrgizilgen edi. Sonda MEDIA QUARTER ERRICHTUNGESELLSCHAFTST kompanııasyna qatysty jaılar da qalys qalmady. MARX – Venanyń qalalyq basqarmasy bolyp tabylady. Sodan atalǵan qorǵaýshy narazylyq bildirgeni belgili. Onyń tintýge qatysty bergen aryzyn Venanyń Joǵarǵy jer soty qabyldamady. Oǵan negiz bolǵan aqshany jylystatýǵa qatysty uıymdasqan qylmystyq toptardyń isi aıǵaq retinde tartyldy.

Sóıtip, endi Álıev óltirgen bank menedjerleriniń eki jesiriniń advokaty Gabrıel Lanskı joǵarydaǵy sheshim avstrııalyq sot tóreliginiń atalǵan aıyptaýǵa jaýapty qaraýyna naqty dálel bolatyndyǵyn alǵa tartady. «Aqsha qarajattaryn jylystatý men kisi óltirýdi tutas qaraý kerek», deıdi Lanskı. Ol endi Avstrııadan tutqyndaýǵa order berýin suraıdy. Al Álıevtiń qorǵaýshylary bolsa, kerisinshe bul aıyptaýlardyń bárin joqqa shyǵaryp, negizsiz dep esepteıdi. Osylaısha, Álıev áli de demokratııalyq jalǵan sózdermen búrkemelene otyryp, óz otanynda jasaǵan qylmystaryna baılanysty jaýapkershilikten jaltarý maqsatynda ózin saıası kózqarasy úshin qýǵyndaýǵa ushyraǵan qashqyn retinde kórsetýge umtylyp baǵýda. Ol zańnyń, ádildiktiń ala jibin attap ótti. Elimizdiń zańdaryna, memlekettik tártipke qarsy shyǵý eshkimge de opa bermeıdi. Muny árbir qazaqstandyq azamat jadyna myqtap túıgeni durys. Konstıtýsııalyq qurylymǵa qarsy áreket etý jaqsylyqqa aparmaıdy. Sondyqtan da sheteldik memlekettik aıyptaýshylar da istiń qaralý nátıjelerimen kelisip otyr.

Almas BOLATOV.