Eldik mártebe

Seısenbi, 22 qańtar 2013 7:19

EHRO-2017 kórmesiniń Astanada ótýi – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń taǵy bir álemdik jeńisiÁlem memleketteri báseke zamanynda túrli tańdaýyn jasap, ózin­dik damý jolyn tabýda. Tańdaýynan ja­ńyl­maǵan Qazaqstan damýdyń ózindik dańǵyl jolynda taǵy bir jetistikke jetti, ıaǵnı elordamyzda «Bolashaq­tyń energııasy» taqyry­byn­da álem­dik EHRO-2017 kór­me­sin ótkizý már­­tebesine ıe boldyq. Az ýaqytta Elbasy N.Nazarbaevtyń ozyq ta ómir­­sheń, tuǵyry bıik, kó­regen saıasa­ty­nyń arqasynda Alash jurty ále­ýe­ti jarasqan, irgesi be­rik, bedeli zor memleketke aınaldy.

Seısenbi, 22 qańtar 2013 7:19

EHRO-2017 kórmesiniń Astanada ótýi – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń taǵy bir álemdik jeńisiÁlem memleketteri báseke zamanynda túrli tańdaýyn jasap, ózin­dik damý jolyn tabýda. Tańdaýynan ja­ńyl­maǵan Qazaqstan damýdyń ózindik dańǵyl jolynda taǵy bir jetistikke jetti, ıaǵnı elordamyzda «Bolashaq­tyń energııasy» taqyry­byn­da álem­dik EHRO-2017 kór­me­sin ótkizý már­­tebesine ıe boldyq. Az ýaqytta Elbasy N.Nazarbaevtyń ozyq ta ómir­­sheń, tuǵyry bıik, kó­regen saıasa­ty­nyń arqasynda Alash jurty ále­ýe­ti jarasqan, irgesi be­rik, bedeli zor memleketke aınaldy.

Qazaqstan óz damýynda ekonomıkasy damyǵan elderdiń tájirı­be­sin qaıtalaýǵa emes, kerisinshe, tal­dap-qo­rytýǵa umtylyp, olar úshin óz na­ryǵyn asha otyryp, álem elde­rin eko­nomıkalyq daǵdarystan shy­ǵý­dyń jol­daryn birlesip izdeýge shaqyrdy. El tizgini sarabdal saıasatker Nur­sul­tan Ábishuly Nazar­baevtyń qo­lyn­da bolǵany bizdiń elimizge zor nátıje bergenin tarıh aıǵaqtap otyr. Bul myqty saıasat óz elimizde ǵana emes, ózge elderdiń de qyzyǵý­shylyǵyn týdyryp otyrǵa­ny belgili.Qýatty Qazaqstandy qurý úshin qýatty ekonomıka kerek, endeshe  EHRO-2017 bizdiń eldiń damýyna zor serpilis beretin asa mańyzdy shara bolmaq. Elbasy N.Nazarbaev óz só­zinde: Bul – álemniń bizdiń eli­miz­diń Táýelsizdik jyldaryn­da­ǵy ta­bystary men qol jetkizgen bı­ik­terin mo­ıyn­daǵanynyń belgisi. Son­dyqtan ol – jalpy elimizdiń jar­­qyn tabysy. Ná­tıjeli tabysqa qol jetkizgen ju­mystary úshin osy iske qatysqan bar­lyq mamandar men qyz­met­ker­lerge ózimniń alǵysymdy bil­diremin. Bul – jalǵyz Astana­nyń emes, jal­­­py Qazaqstannyń jeńisi, dep osy je­tistiktiń erekshe ma­ńyz­dy­lyǵyn atap kórsetken bolatyn.Bul uly senimge de Elbasy – qa­zaq ultynyń nar tulǵasy N.Nazar­baevtyń álem saıasatkerleriniń ara­syn­daǵy asqaq abyroıynyń arqa­syn­da qol jetkizilgenin barsha jurt biledi. EHRO-2017 kórme­sin TMD elderinde, búkil túrki ále­minde tuń­­­­ǵysh ret Qazaqstan  ót­kizgeli tur.Kólemi jaǵynan Olımpııa oıyndary men dúnıejúzilik fýtbol chempıonatynan keıingi orynda turǵany osy kórme.Kórme men úshin tanys sala bol­ǵandyqtan, EHRO-2017 Qazaq­stan­­ǵa álem elderiniń arasynda úl­ken bedel jáne abyroı ákeletinine to­lyq senim­dimin. Olardy atap-atap aıtar bolsaq, myna jaılarǵa basa kó­ńil bó­le alamyz.Eń aldymen, kórmeniń ótki­zi­lýi Qazaqstanda ǵylym men bi­lim­niń damýyna naqty áser etedi.Qazaqstanda «Bolashaq energııasy» taqyrybynda ótetin kórme dás­túrli energııaǵa táýeldilikti azaıtý maq­sa­tyn kózdeıdi. Biz onyń ǵalam­dyq saldaryn qazirdiń ózinde kórý­demiz – ol muzdyqtardyń erýi men ozon qabaty­nyń juqarýynan tanylýda.Elimizde energııanyń balamaly kózderin, sonyń ishinde jel qýatyn paıdalanýdy damytý úshin naqty ǵy­lymdy damytyp, jaǵdaı jasaý qa­jet. Ol úshin tek jel men sýdyń, kún­niń bolýy ǵana jetkiliksiz.Kórme ótkennen keıin qalǵan ny­san­dardyń birazy ǵylymı zerthanalar, ǵylymı ortalyqtar, zertteý ınstıtýttary retinde paıdalanylady. Bul týraly Syrtqy ister mı­nıstriniń orynbasary Rápil Joshybaev má­lim­degen bolatyn. Onyń ne­gi­zinde Zertteý ortalyǵy quryla­dy. Ony «Nazarbaev Ýnıversıteti» AQ qara­ýyna berý josparlanǵan. Bul elimizde ǵylym salasyn damytý jo­­­lyndaǵy úlken saıası qadam bolmaq.Endi kórmeniń saıası áserin ataıyq.Dúnıejúzilik kórmelerdiń tarıhyna kóz júgirtsek, ol 1851 jyly Londonda ótken Barlyq halyq­tar­dyń ónerkásiptik eńbekteriniń uly kórme­sinen bastaý alǵanyn jáne osy ýaqyt­qa deıin jalǵasýda ekenin kóre­miz. Kórme qyzmetin retteý maq­sa­tynda 1928 jyly Parıjde Ha­lyq­aralyq kórmeler bıýrosy qu­ryldy. Qazirgi kúnde bul uıym halyqaralyq qury­lymdardyń eń ejelgi jáne tań­daý­lylarynyń biri bolyp otyr. Onyń qura­myna 157 memleket kiredi. Soǵan baılanysty Ha­lyqaralyq kórmeni ótki­zetin memleket saıası turǵydan turaqty ári bedeldi bolýy shart.EHRO-2017 kórmesin ótkizý da­mý­dyń dańǵyl jolyna túsken Qa­zaq­stan úshin zor mereı. Úlken saıası má­ni bar mundaı tabysqa qol jetkizý elimizdiń bedelin eseleı tús­keni aıdaı álemge aıan. Muny qazirgi tańda búkil álem baspasózi jarysa jazyp jatqany belgili. Bul degenińiz orny bólek erekshe saıası mártebe.EHRO-2017 kórmesiniń eko­no­mı­kaǵa áseri naqty bolmaqshy.Kórmeni ótkizýge daıyndyq barysynda Qazaqstannyń ınvestı­sııa­lyq tartymdylyǵy artyp, sha­ǵyn jáne orta bıznes, ónerkásip jáne ón­diris oshaqtary damýdyń jańa bele­sine túse­di. Mysaly, 2010 jyly Shan­haı­da ótken dúnıe­jú­zilik kór­meniń ná­tıjesinde mynandaı nátı­jelerge qol jetkeni málim.Qytaı pavılony ústinde orna­las­qan kúnnen energııa alý panel­deri 30 myń sharshy metr jaqyn mańdaǵy nysandardy kún energııasymen qam­tamasyz etken. Kórmeniń jal­py aýqy­my 5,28 sharshy shaqy­rymdy qamtyp, oǵan 190-nan astam memleket jáne shamamen 73 mln. adam qatysqan. Kór­me uıymdas­ty­rý­shylarǵa 12 mlrd. dollar paıda ákelgen. Orta bıznes tabysy kem degende 20 paıyzǵa artqan. EHRO kezinde Shanhaı kásiporyn­dary túr­li jobalarǵa 1,2 mlrd. dollar kó­le­minde qarjy tartqan. Shanhaı tak­so­parki ekologııalyq taza re­sýrs­tarmen júretin 1000 mashınaǵa to­lyqqan. Osylaı jalǵastyra berýge bolady.Sarapshylardyń aıtýynsha, kór­me ótkizý nátıjesinde Shanhaı Pekın Olımpıadasyna qaraǵanda 3 ese ar­tyq paıda túsiripti. EHRO-ny ót­ki­zýdiń qaı jaǵynan da paıdaly­lyǵyna munan artyq qandaı naqty dálel kerek?Osyndaı jaqsylyq bizdi de kútip turǵandyǵy talassyz. Bul kór­meni daıyndaý barysynda Asta­nanyń ın­fraqurylymy sózsiz damıdy, sonymen qatar jańa qonaq­úıler salynyp, kóptegen jumys oryn­dary ashylady. Kórmege qa­tysty qurylystar, túrli ázirlik ju­mys­tary qala ekono­mıka­synyń barlyq salalaryna oń yqpal etedi. Qury­lys ónerkásibi, kó­lik, týrızm, sonyń ishinde demalys oryndary, áleýmet­tik salalar qysqa mer­zimde qarqyn alyp, jumys oryndary kó­beıedi, saýda-sattyq aýqymy ulǵaıa­dy.Kórmeniń Qazaqstannyń syrt­­qy ımıdjine áseri qandaı degen máse­leniń de basy ashyq.Astanaǵa kórme ótkiziletin 3 aı­dyń ishinde 5 mıllıonnan astam adam keledi dep kútilip otyr. Bul sansyz ınvestor, saıasatkerler, týrıster, jýr­­nalıster, ıaǵnı Qazaq­stannyń álem­degi ımıdjin qalyp­tastyrýda úlken orny bar adamdar toby. EHRO-2017 kórmesin ótkizý buǵan de­ıin ekonomı­kalyq tıimdi ınvestorlar mekeni bolyp kelgen elimizdiń iskerligi men qolda bar memlekettik qýatymyzdy kórsetýge tolyq múm­kindik beredi.EHRO-2017 kórmesinen jalpy adamzat jarqyn bolashaqtyń súıin­shige toly jańalyqtaryn kú­te­tinin de esten shyǵarmaǵanymyz abzal.Qazirge deıin álemde osyndaı 63 kórme ótkizilgen eken. Osyǵan deıin­gi 161 jyl ishinde Halyq­ara­lyq kór­me bıýrosynyń ózindik mu­rasy qata­rynda Londondaǵy Hrýs­tal saraıy, Parıjdegi Eıfel munarasy, sol qaladaǵy Aleksandr III kópiri, álem­degi eń úlken kúmbez astyndaǵy pavılon – Venadaǵy Rotonda, Mel­­býrn­degi patshalyq kór­me pavılony sııaq­ty sáýlet óne­riniń ǵajap týyndylaryn ataı alamyz. Munyń bári álemdik kórme ótkizý nátıje­sinde qol jetkiz­gen baǵa jetpes dúnıeler bolyp tabylady.Astana kórmesiniń basty taqy­ryby – «Bolashaq energııasy». Endeshe, EHRO-2017 kórmesi de ja­ńa tehnologııalar men ǵylymı ja­ńa­lyq­tarǵa toly bolatynyna se­ne­miz. Al­daǵy kezde salynatyn ǵı­ma­rattar memleketke tabys ákelip, el ıgiligine negizdelgen ekonomı­kanyń qozǵaýshy kúshine aınalary haq.Astana álem elderi úshin tatý­lyqtyń jáne birliktiń ǵana nyshany emes, sonymen birge elordamyz barshamyzdy óziniń jańa da ásem sáýle­timen tań qaldyrýda. Ultara­lyq tamyry tereń dostyǵy bar mem­leket­tiń kórmede kórsetetin jetistikteri mol bolary talassyz. EHRO-2017 bola­shaq energııasy máselesine qa­tys­ty jahandyq má­selelerdi sheshe­tin, sol arqyly adam­zat balasyna qyzmet ete­tin ǵylymı jańa­lyq­tarymen tarıhta qalary sózsiz.Qazaqstandy qýatty ári jańa­shyl tehnologııa otanyna aınaldyrý jáne kúshti memleket qurý jolynda Elbasymyz N.Á.Nazarbaevtyń barsha jurt­­tyń rýhyn kóterýge sep­tesetin taǵy bir izgi bastamasyn barshamyz qol­daı­myz. Eldik synyna aınalatyn bul asa mańyzdy is-sharany abyroımen ótki­zýge, árıne, bárimiz atsalysamyz.Serik ABDÝLLAEV,«Atakent» Qazaqstan iskerlik yntymaqtastyq ortalyǵy» AQ basqarmasynyń tóraǵasy – prezıdenti, Almaty qalalyq máslıhatynyń depýtaty.