О́zbek elindegi óner máýesi

«Astana Opera» sımfonııalyq orkestrine Eýropadaǵy eń iri óner oshaqtarynyń biri sanalatyn «Karlo Felıche» teatrynyń dırektory Djýzeppe Akýavıva jetekshilik etti, ol – Pýchchını ope­ralarynyń bilikti mamany ári oryndalýy jaǵynan óte kúr­deli janrdy egjeı-tegjeıli meńgergen tulǵa. 

Turmystyq shyndyqtyń shyr­ǵalańy shynaıy beınelengen bul operany Dj.Pýchchınıdiń ózi de kezinde óte joǵary baǵa­lap, qaıta-qaıta tyńdaýdan ja­lyq­paǵan kórinedi. Kishkene geı­shanyń qaıǵyly oqıǵasy tash­kenttik ónersúıer qaýymdy beıjaı qaldyrmady. 

– Ásirese «Abaı» operasynyń oryndalýyna tánti boldyq. Netken dıapazony shalqyǵan keń daýys! Spektakldiń kıimderi qan­daı ádemi! Sahnany beınebir nurly shýaqqa toltyryp jiber­gendeı janymyz rahat kúı keshti. Mundaı ssenografııa óte sırek, tipti eshbir teatrda joq desek, artyq aıtpaımyz. Spektakldiń ishinde ómir súrýge bolady degen sóz sirá, osyndaıda aıtylsa kerek. Tashkent teatrynyń zaly kópten beri dál mundaı kere­met sátti bastan keshpegen edi. Al «Madam Batterflıaı» operasynyń dekorasııasy kisi­ni alapat sezimmen baýrady. Spek­takldiń basyndaǵy hor oryn­daýshylardyń úni ǵajap! Jar­qyrap turǵan basseın de áser­li. Rejısserdiń, kostıýmder boıynsha sýretshi men sse­no­graftyń sheberligi aıqyn sezilip turdy, – deıdi О́zbekstan Res­pýblıkasynyń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri, mýzykatanýshy, О́zbekstan memlekettik konservatorııasy mýzyka jáne syn tarıhy kafedrasynyń do­senti Inessa Gýlzarova.

Bul oraıda Madam Batter­flıaı partııasyn oryndaýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Jannat Baqtaıdyń sheber­ligin aıryqsha atap ótken jón. Kórermendi tapjyltpaı bir oryn­da ustap otyrý ásirese, bas keıipkerdiń rólin somdaýshynyń sheberligine tikeleı baılanysty ekeni aıan. Spektakldiń sońynda kórermenniń kózine jas úıirildi. Kópshilik tolqydy, keıipker álemine endi. Jalpy Batterflıaı beınesi Pýchchını beınelegen áıelder galereıasyndaǵy eń kúr­deli de san qyrly obraz sanalady. Qorǵansyz, adal, ishki kúsh-qýatqa ıe, ózgelerdeı ymyraǵa kelip tirshilik keshý onyń qoly­nan kele bermeıdi. Chıo-Chıo-sannyń syrly dramasy operada tereń ári jan-jaqty ashylady, kóńil kúıdiń barlyq qyry kórinis tabady. Oqıǵa jelisi arqyly vokaldyq qana emes, sondaı-aq akterlik sheberliktiń de mańyzdylyǵy aıqyn seziledi. Kúrdeli partııany J.Baqtaı óte joǵary deńgeıde oryndap shyq­ty deýge tolyq negiz bar. Batterflıaıdyń janynda únemi onyń adal qyzmetshisi Sýzýkı júredi. Jaǵdaıdyń tyǵyryqqa tirelgenin túsine otyryp, ol Pınkertonmen kezdesýdi uzaq kútip, bar aýyrtpalyqty hanymmen birge bólisedi. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri ǵa­jaıyp messo-soprano ıesi Dına Hamzına somdaǵan bul beıne de kórermenniń ystyq yqyla­syna ıe boldy. Shytyrman oqı­ǵany jaqsy kóretin beıqam Pınkertondy Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Me­det Chotabaev oryndady. Italııa­lyqtar ony belkanto dástúrin jalǵastyrýshylardyń biri dep esepteıdi. Opera ónerindegi zor jetistigi úshin Medet Chotabaev Italııa juldyzy ordenimen mara­pattalǵan. Al parasatty amerıkalyq konsýl Sharplestiń beınesin Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Talǵat Mu­sabaev somdasa, Tatıana Vısın­skaıa amerıkalyq keıipkeri – Ketty áserli jetkizdi. Sonymen qatar Ramzat Balakıshıev, Talǵat Ǵaleev, Janat Shybyqbaev, О́mirjan Qadyrov, Shyńǵys Rasylhan, Samat Jarylqasynov, Elena Ganja, Mádına Islamova, Nazym Saǵyntaı men Sársenbaı Arnur oryndaǵan beıneler olar­dyń akterlik sheberligi men vokaldyq qabiletterin minsiz pash etti. Qazaqstannyń eńbek sińir­­gen qaıratkeri Erjan Dáýi­tov­tiń jetekshiligindegi horǵa da kópshilik erekshe qoshemet kórsetti. 

Spektakldiń japondyq na­qyshqa negizdelgen ssenografııa­sy – zamanymyzdyń kórnekti sýretshisi Esıo Frıdjerıonyń eńbegi. Onda kishkentaı geısha oqıǵasynyń tereń psıhologızmi kórinis tapqan. Spektakl basynda Chıo-Chıo-sannyń úıi jalaýlarmen bezendirilip, alýan túrli názik gúldermen kómkerilgen, aınalasyn sulý tabıǵat qorshaǵan, bul Pınkertonmen birge baqytty da baıandy ǵumyr keshýdi arman etken keıipkerdiń úmitin beıneleıdi. Iesiz qalǵan úı, solǵan gúlder spektakl sońyn­daǵy Batterflıaıdyń jan dúnıe­simen úndesip, bolashaqqa senimin joǵaltqan jannyń ishki arpalysyn dál bere alady. Sondaı-aq kórermen aldynda ysyrylyp ashylǵan panelder tóbeden jaıy­la oryn tepken qala beınesin tamashalaýǵa múmkindik týǵyzady. Buǵan já­ne jaryqty oınatý men 3D-áserlerdi qosqanda, qo­ıy­l­ymnyń kórkemdik deń­geıi arta tústi. Batterflıaı úıiniń al­dyndaǵy kól sýynyń shaǵy­lysýy kópshilikti tamsandyrdy. Bul úshin biregeı tolyq kó­lemdi qurylymdar – kúnniń de, juldyzdardyń da sáýlesin kórýge múmkindik beretin 18 metr­lik basseın qoldanyldy. Taǵy bir aıta ketetin jaıt, qoıy­­lymdaǵy ár kostıým naǵyz óner týyndysy edi. Bular Oskar syılyǵynyń ıegeri Franka Skýar­chapınonyń eskızderi boıynsha jasalǵan. Bas keıipkerdiń kostıýmy – qolmen tigilgen naǵyz japondyq kımono, onyń ózi orasan zor qundylyq sanalady. Bir ǵajaby, muny «Astana Ope­ra» teatryna Japonııanyń Qazaqstandaǵy elshiligi syıǵa tartqan eken.

Spektakldi mádenıet pen óner qaıratkerleri, ardagerler, sondaı-aq О́zbekstandaǵy qazaq dıasporasynyń ókilderi kelip tamashalady.