«Sevımstalkon» qurylys kompanııasy eldi mekendi aınaldyra qum karerin qazyp, árli-berli jeldeı júıtkigen 40 tonnalyq júk kólikteri shań-tozańnan kóz ashtyrmaıdy. Kún ótken saıyn tereń jar baspanalarǵa jaqyndap, balalar oınaıtyn jer qalmady deýge bolady. Turǵyndardyń shaǵymdanbaǵan mekemeleri qalmapty. 2006 jyldan beri kórgen quqaıy osy. Bir-birine jaqyn ornalasqan eki karerdiń tereńdigi adamnyń úreıin ushyrady. Prokýratýraǵa joldanǵan aryzdan eshqandaı nátıje shyqpaǵanǵa uqsaıdy. Sony arqalandy ma eken, kerisinshe munda jumys qyza túsken sekildi.
Jeke kásipker Sultanbek Gazdıevtiń jetekshiligimen ıgerilip jatqan «Beskól» kareri men aýyldyń arasy 100-200 metr ǵana. Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2015 jylǵy 20 naýryzdaǵy №237 buıryǵyna sáıkes qum shyǵaratyn karerler eldi mekennen kem degende 800 metr qashyqtyqta ornalasýy kerek. Zańdy jalpaǵynan basqandarǵa aýdan ákimdiginiń kóz juma qaraýy túsiniksiz. Bir qaýym eldi ábigerge salǵan qazý jumystarynyń júrgizilgenine 13 jyldan asyp barady.
– Karer men joldyń máselesin aıta-aıta sharshadyq. Qazba orny aýylǵa óte jaqyn ornalasqan. Meshitke taıap qaldy. Bárinen buryn oıyn balalary úshin alańdaýlymyz. Jazataıym quzdan qulap ketse, kim jaýap beredi? Bizge aınala qazylǵan ordan ortekedeı orǵyp ótý ǵana qaldy, – deıdi aýyl aqsaqaly Qaırolla Súleımenov.
Karerdiń ornynda buryn shabyndyq bolǵan. Endi jaıylym tarylyp, bul aýmaqqa mal jaımaq, shóp shappaq túgili ózenniń arǵy betine ótý múmkin emes. Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq, ekologııalyq, qorshaǵan ortaǵa qaýipsizdik talaptarynyń óreskel buzylyp otyrǵany aıtpasa da túsinikti.
Osy saýaldy oblystyq ekologııa departamenti bastyǵynyń orynbasary Azamat Bektasovqa qoıǵanymyzda, turǵyndardyń shaǵymy eskerýsiz qalmaıtynyn, tyńǵylyqty tekseriletinin aıtty. Onyń sózine qaraǵanda, karerge qatysty renishter kóp kórinedi. О́zen-kólder, aýa lastanbaı turmaıdy. Kúl-qoqystardyń qaıda tógilip jatqany belgisiz. Bir tańǵalarlyǵy, atalǵan vedomostvonyń mamandary úsh jyl buryn tekseris júrgizip, kóptegen kemshilikterdi anyqtaǵanymen, jabýly qazan jabýly kúıinde qala bergen sııaqty. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasy basshysynyń orynbasary Qaırat Janalınovtyń aıtýynsha, «Sevımstalkon» JShS-i 2006 jyldyń jeltoqsan aıyndaǵy №48 kelisimshartqa sáıkes, Qyzyljar aýdanyndaǵy «Beskól» karerin paıdalanýshy bolyp tabylady. Qazba jumystary bastalǵanǵa deıin seriktestik ýákiletti jáne jergilikti atqarýshy organdardan kelisim jáne saraptama qujattaryn 20 jylǵa alǵan. Bul qanshalyqty zańdy, másele osynda!
Aıta ketetin bir jaıt, aýyr júk kólikteri aýyl joldaryn búldirgen. Kúni-túni qatynaǵandyqtan jaramsyz kúıge túsirgen, oı-shuńqyrlardan aıaq alyp júrý qıyn. Negizinen syrttan kelgen aǵaıyndarymyz turatyn aýyldyń búgingi sıqy ábden qashqany baıqalady. Máselege quzyrly organdar aralaspaı bolmaıdy. Aýyldyń dál irgesinen karer qazdyrýǵa qalaı ruqsat berilgenin turǵyndar túsinbeı dal.
Qanat ATAMANOV,
jýrnalıst
Soltústik Qazaqstan oblysy,
Qyzyljar aýdany