Balqash qalasyndaǵy tarıhı-ólketaný mýzeıinde halyq aqyny, ánshi, kompozıtor Shashýbaı Qoshqarbaıulynyń qara syrnaıy saqtaýly tur. Dalanyń daryndy tulǵasy uzaq ýaqyt janyna serik etken syrly aspapty murajaıǵa jergilikti ónertanýshy Kúlásh Sardarbek tabys etipti.
«1973 jyly Balqashtyń «Jumysshylar» dep atalatyn qonysyndaǵy Shashýbaı aqynnyń úıine barǵan edim, – dep ótkendi eske aldy ónertanýshy. –Úıge kirip kelgenimde aqynnyń nemereleri qara syrnaıdy súıretip oınap júr eken. Kelinnen Shashekeńniń osy aspabyn, orden-medaldary men shapanyn surap alyp, mýzeıde arnaıy ashylǵan buryshqa ákelip qoıdym. Garmonǵa restavrasııa jasattym. Shapany keıin joǵalyp ketipti. О́zim esimi qazaqqa máshhúr Shashýbaıdyń shapanynyń eteginde, tizesinde otyryp, jyr tyńdaǵan adammyn. О́ıtkeni aqyn bizdiń úıge jıi kelip turdy. Anamyz sheber tiginshi edi. Shashekeń aıtysqa bararda arnaıy kelip, kıim tiktiretin. Sonda «Garmon tartýdy qalanyń garmonshy tatarlarynan úırendim», dep otyratyn».
Arqanyń ardaqtysy týraly kompozıtor Ahmet Jubanov, aqyn Ábdilda Tájibaev syndy ult zııalylary «Shashýbaı at ústinde turyp, baıanmen án salǵanda bet-aýzyn adam tanymastaı ózgertip, bas terisin júgirtip oınatqanda qalpaǵy tóbesinde móńkıtin, taıaǵyn sıqyrshydaı oınatatyn», dep qundy estelikter jazyp qaldyrǵan.
Al aqyn, ádebıet zertteýshisi Saǵynǵalı Seıitov Shashekeńniń syrnaıda oınaýdy jıyrma úsh jasynda úırengendigin «Sóıle, Shasheke» atty óleńder men poemalar jınaǵynda keltiredi.
«Shashýbaı 1888 jyly jıyrma úsh jasynda Ýálı baıdyń balasy Syzdyq pen Akbar degen noǵaıǵa erip, Qarqaralyǵa keledi. Olar Shashýbaıdy qasyna jaqyn etip alyp júredi. Shashekeńe garmon satyp áperedi. Bular Qarqaralyda eki aıdaı jatady. Qarqaralyda júrgende Shashýbaı garmon tartýdy úırenedi. Qalanyń garmonshy jigitterimen dostasyp, solarmen birge garmon tartady. Qarqaralyda eki aıdaı bolǵannan keıin Shashýbaı eline qaıtady. Baıaǵy qalpynsha jıyn-toılarǵa, oıyn-saýyqtarǵa qatynasyp, óleń aıtady, garmon tartady», dep jazady ádebıet zertteýshisi.
Shashýbaı Qoshqarbaıuly syndy ısi qazaqqa esimi málim óner ıesiniń ataqty «Kerbez ker» ánindegi «On eki vzvod garmonmen án salǵanda, qasyma qyz-kelinshek úımelegen» deıtin óleń joldarynda aıtylatyn osy qara syrnaı Balqash mýzeıiniń basty jádigerleriniń biri retinde kelýshilerdiń kózaıymyna aınalǵan.
Qaraǵandy oblysy,
Balqash qalasy