Qazirgi kezde elimizdiń barlyq derlik óńirinde bilikti mamandar jetispeıtini aıtylyp ta, jazylyp ta júr. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy mundaı kadr tapshylyǵyn retteý men azaıtýdyń basty joldarynyń biri – respýblıka aýmaǵyndaǵy medısına ýnıversıtetteri túlekteriniń tıisti suranystarǵa saı jumysqa ornalasýyna yqpal etý bolyp otyr.
Osy oraıda M.Ospanov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik medısınalyq ýnıversıtetiniń bıylǵy túlekteriniń 40 paıyzy eńbek jolyn aýyldarda bastamaq. Olar elimizdiń batys óńirindegi Aqtóbe, Atyraý, Mańǵystaý, Batys Qazaqstan jáne Qyzylorda oblystarynyń medısınalyq uıymdary men mekemelerinde qyzmet atqarmaq. Búginde atalǵan joǵary oqý ornynda túlekterdi tıisti jumys oryndaryna bólý úderisteri aıaqtalǵan. Endigi jerde osy kókeıkesti máseleniń basty qorytyndylary qandaı boldy degen suraqtarǵa jaýap bere ketkendi jón kóremiz.
Eń aldymen aıtarymyz, M.Ospanov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik medısına ýnıversıtetinde stýdentterdiń kásibı tájirıbesi men túlekterdi jumysqa ornalastyrý monıtorıng kafedrasy qurylǵandyǵy. Bul ómirdiń búgingi qajettiligi men suranystarynan týyndaǵan qadam ekeni kámil. О́ıtkeni dárigerlik bilim alǵan ár jas mamannyń el-jurttyń qajetine «bir kirpish bolyp qalanýynyń orny» aıryqsha dep bilemiz. Atalǵan kafedranyń meńgerýshisi Altyn Almaǵambetovanyń aıtýynsha, bıyl ýnıversıtetti aıaqtap, dıplom alǵan 838 túlektiń 583-i klınnıkalyq ınternatýra jáne rezıdentýra mamandyqtary boıynsha memlekettik bilim grantymen oqyǵandar. Negizinen olardyń bári de jalpy tájirıbe dárigerleri. Pedıatrlar men terapevter jáne akýsher-gınekologtar men hırýrgtar. Búgingi kúni el óńirlerinde, onyń ishinde aýdandyq aýrýhanalarda dál osyndaı sıpattaǵy joǵary bilimdi dárigerler jetise bermeıtinin eskersek, olarǵa asa qajet mamandar bolyp shyǵady. О́ıtkeni olarǵa suranys kóp ekenin qaıtalap aıtqannyń artyqshylyǵy bola qoımas.
El Úkimetiniń qaýlysyna sáıkes respýblıkamyzdaǵy dárigerlik bilim beretin joǵary oqý oryndaryn memlekettik grant boıynsha aıaqtaǵan túlekter memlekettik medısınalyq mekemelerde kem degende úsh jyl jumys isteýi tıis. Sondyqtan da medısınalyq bilim beretin joǵary oqý oryndary sońǵy jyldary bolashaq dárigerlerdi kóp keshiktirmeı, ıaǵnı qyrkúıek aıynan bastap jumysqa ornalastyrý joldaryn belgileı bastady. Muny tek oń nıetten týǵan, dárigerler jetispeýshiligin azaıtýǵa baǵyttalǵan is-shara dep baǵalaǵanymyz jón. Bul baǵytta búgingi áńgimemizdiń basty arqaýyna aınalǵan ýnıversıtette túlekterdi jumysqa ornalastyrý isi júıeli jolǵa qoıylǵany qýanyshty jaıt. Sonyń nátıjesinde munda grant boıynsha oqyǵan túlekterdiń 40 paıyzy, ıaǵnı 185 jas dáriger aýyldyq aımaqtarǵa jiberilgen. Olar joǵaryda atalǵan 5 oblystyń otbasylyq-dárigerlik ambýlatorııalar men aýrýhanalarynda halyq densaýlyǵyn qorǵaý men jaqsartýǵa óz úlesterin qospaq. 40 paıyz degenimiz aıta qalarlyqtaı úlken kórsetkish bolmaýy da múmkin. Áıtse de munyń aldyndaǵy jyldarda aýyldyq jerge baratyn medısınalyq joǵary oqý oryndaryn bitirgen túlekterdiń sany onyń shıregine de jetpeıtinin eskersek, salystyrmaly túrde muny tómen kórsetkish deýge bolmaıdy.
Osy oqıǵaǵa oraılas taǵy bir derekti ortaǵa sala ketsek. Taıaýda Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov elimizdegi medısınalyq joǵary oqý oryndarynyń túlekterimen onlaın rejiminde kezdesý ótkizgeni málim. Osy basqosý barysynda ol «Dıplommen – aýylǵa!» memlekettik baǵdarlamasy eń aldymen jas dáriger mamandar úshin óte ońtaıly ári tıimdi ekendiginde ekpin túsirdi.
Mınıstrdiń málimdeýinshe, atalǵan baǵdarlama boıynsha eńbek jolyn bastaǵan medısına joǵary oqý oryndarynyń túlekterine barlyq jaǵdaı jasalmaq. Onyń alǵashqysy – Úkimet tarapynan kórsetiletin áleýmettik qoldaý. Sonymen birge qosymsha qarjylandyrý kózderi esebinen jas mamandar tegin jáne jaldamaly turǵyn úımen qamtylmaq. Ári olarǵa bıylǵy 2019 jyldan bastap nesıe jeńildikteri qarastyrylǵany da qaltqysyz kómektiń bir kórinisi. Sondaı-aq aldaǵy ýaqytta medısınalyq oqý ornyn bitirgen túlekterge beriletin ótemaqy men jalaqy kólemi ósedi dep kútilýde. Munyń syrtynda ózge de moraldyq jáne materıaldyq turǵydan yntalandyrý sharalary qolǵa alynbaq.
Oıdan – oı týady. Aıtalyq, aýyl turǵyndaryna qalalardaǵy sekildi sapaly medısınalyq qyzmet kórsetilýi kerektigi eshqandaı talas týǵyzbaıdy. Áıtse de búgingi tańda ekeýiniń arasynda aıyrmashylyq bar ekeni de qupııa emes. Onyń basty sebebiniń biri – aýyldarda anestezıolog, reanımatolog, aýtoarengotolog jáne oftalmolog sekildi salalyq mamandar múldem jetispeıtindigi. Árıne, munyń bárin az ýaqytta sheshe salý esh múmkin emes. Degenmen osyndaı sanattaǵy dárigerler ornyn toltyrý úshin M.Ospanov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik medısına ýnıversıtetinde keń aýqymdy sharalar qolǵa alynǵany úlken úmit kúttiredi.
Bir máseleniń basy aıqyn. Búgingi kúni medısınalyq oqý oryndarynyń túlekterine jasalyp jatqan kómek pen qoldaý az emes. Onyń birqatar mysaly joǵaryda aıtyldy da. Medaldyń eki jaǵy bar degendeı, endigi kezekte túlekter osy qamqorlyqqa ispen jaýap berip, ózderine júktelgen júk pen senimniń salmaǵyn tereń sezinse, aýyl medısınasy alatyn asýlar bıikteı bermek.
AQTО́BE