Reseı men Qytaıdyń talabymen BUU Qaýipsizdik Keńesiniń kezekten tys otyrysy ótedi. Oǵan Pentagonnyń 25 tamyzda orta qashyqtyqtaǵy Tomahawk qanatty zymyranyn synaý jospary sebep bolyp otyr.
Kalıfornııadaǵy San-Nıkolas shtatynan ushyrylǵan qanatty zymyranǵa 1987 jyly KSRO men AQSh arasyndaǵy Orta jáne qysqa qashyqtyqtaǵy raketalardy joıý týraly kelisim boıynsha tyıym salynǵan. Degenmen eki el arasyndaǵy kelisim bıyl 2 tamyzda toqtady. Kezinde Mıhaıl Gorbachev pen Ronald Reıgan qol qoıǵan ballıstıkalyq jáne qanatty raketalardy joıý týraly kelisimdi toqtatý nıetin alǵash bolyp AQSh-tyń qazirgi prezıdenti Donald Tramp bildirdi. 2018 jyldyń 20 qazanynda Reseı sharttardy saqtamady degen aıyp taǵyp, kelisimdi toqtatýdy málimdedi. AQSh prezıdentiniń aıtýynsha, Reseıdiń 9M729 zymyranyn ushyrýy kelisimdegi talaptarǵa qaıshy. Odan keıin 23 qańtarda Vashıngton óz sheshiminiń naqty ekenin habarlap, kelisim 2 tamyzda resmı túrde toqtatyldy. Talap boıynsha 500 shaqyrymnan 5,5 myń shaqyrymǵa ushatyn zymyrandy synaýǵa, óndirýge tyıym salynǵan.
Bylaı qarasańyz, 2 tamyzda toqtaǵan kelisimniń artynan 25 tamyzda zymyran synaý AQSh-tyń aldyn ala daıyndyǵyn kórsetkendeı. Reseı Federasııasynyń prezıdenti Vladımır Pýtın de buǵan qatysty kúdigin jasyrmady. Fınlıandııa prezıdentimen kezdesý nátıjesinde ótken brıfıngte «AQSh bul rette jedeldik tanytty. Meniń oıymsha, olar daıyndyǵyn bizdi aıyptap, kelisimdi toqtatpas buryn bastap ketken syńaıly», dedi ol. Sonymen birge Reseı de áreketsiz qalmaıtynyn jetkizdi.
Donald Tramptyń bul sheshimi men zymyrannyń ushyrylýyn synaýshylar az emes. Tipti AQSh-tyń demokrat-senatorlary raketa synaýǵa qarsylyǵyn bildirip, prezıdentke hat joldady. Elızabet Ýoren bastaǵan senatorlar Reseımen 2021 jyly aıaqtalatyn kelisimdi uzartýdy da usyndy. AQSh kongresmenderi Reseıdiń áskerı múmkindigi men memlekettiń ıadrolyq jerasty qaıyqtaryn oılap turǵandaı. О́ıtkeni prezıdenttiń bul sheshimin olar asyǵystyqqa balap otyr.
Osy rette Reseı prezıdentine qarasty Ultaralyq qatynastar keńesiniń múshesi Bogdan Bezpalko BUU-nyń kezekten tys otyrysyna qatysty boljamymen bólisti. «BUU Qaýipsizdik keńesi AQSh-ty raketa synaqtaryn toqtatýǵa shaqyrýy múmkin. Degenmen AQSh áýelden BUU-nyń talaptaryna, rezolıýsııalaryna, sonyń ishinde Qaýipsizdik Keńesine qarsy. Bul halyqaralyq uıymnyń fýnksıonaly shektelgen, sondyqtan AQSh-ty toqtatýy ekitalaı» dedi.
Al AQSh-tyń Qorǵanys mınıstri Mark Esper zymyrandy synaý Qytaıǵa baǵyttalǵan áreket ekenin málimdedi. «Biz úshin Qytaımen qatynas mańyzdy. Olardyń ekonomıkalyq, saıası áleýetin eskersek, aldaǵy ýaqytta solardyń áreketine jaýap qaıtaratyn múmkindigimiz bolýy kerek», dedi mınıstr.
Bizdiń Syrtqy ister mınıstrligi de bul sheshimge alańdaýshylyǵyn bildirdi. Vedomstvonyń aıtýynsha, denonsasııalaý týraly sheshimniń jantalasa qarýlanýǵa alyp kelýi, oǵan qosa jahandyq aýqymda aýyr saldary bolýy múmkin. Sonymen birge ekijaqty jáne kópjaqty tetikterdiń sheńberinde syndarly kelissózder arqyly másele sheshimin tabatynyna úmitti ekenin jetkizgen.
Reseı men Qytaıdyń shaqyrýymen ótetin Qaýipsizdik Keńesiniń otyrysy «Halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikke qater» taqyrybynda ótedi. Alaıda sarapshylar jıynnyń AQSh-ty raıynan qaıtararyna senbeıtinin jetkizdi.