Táýke, Sámeke, Ábilmámbet, Abylaı handardyń tusynda memleket basqarý isine belsene aralasqan iri tulǵa, Abylaı handy jońǵarlardan tutqynnan bosatqan Qazdaýysty Qazybek bı ómiriniń sońǵy jyldaryn Baıanaýyl aýdanyndaǵy Jańatilek eldi mekenine qarasty Seńkibaı degen jerde ótkizgeni málim. Seńkibaı Orazǵululy Bógenbaı batyrdyń bas batyrlarynyń biri bolǵan adam. Qazdaýysty Qazybek bıdiń atalas týysy. Sol jyldary Seńkibaı aýylymen irgeles Qaraǵaıly bulaqta Edige bı Tólebaıuly, Báıtekede Taıkeltir bı Aıdaboluly turyp aralas-quralas júrdi.
Qazdaýysty Qazybek bı dúnıeden óter aldynda osy Taıkeltir bıge ósıet aıtyp, ózin Túrkistandaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine aparyp jerleýin tapsyrady. Mezgil qys aıy bolǵandyqtan jol júrýge qalyń qar kedergi jasap Qazybek bıdiń múrdesin aq jaýyp arýlap amanat aıtyp, qys boıy sóre tasta saqtap, kóktem shyǵa Túrkistandaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine aparyp jerlepti.
Bala kezimde meni ákem marqum Seńkibaıdaǵy Qazybek bıdiń sóre tasyn kórsetýge talaı ret aparǵany esimde. Sóre tas bes bólikten turatyn. Ásirese, jerge aıqysh-uıqysh kólbeýlete qadalǵan tórt qada tastyń ústine qoıylǵan tas tabyt erekshe edi. Sheberdiń qolynan qashalǵan tas tabyttyń aǵashtan jonyp shyǵarylǵandaı etip asa uqypty jasalǵany tańdaı qaqtyrarlyqtaı. It-qus bıdiń múrdesine zaqym keltirmeýi úshin múrdeni jerden edáýir bıikte saqtaǵandary kórinip tur. Sodan beri qanshama jyldar ótti deseńizshi.
Keńes ókimetiniń tyń jer men tyńaıǵan jerlerdi ıgeremiz dep ár respýblıkadan Qazaqstanǵa túrli ult ókilin ákelip tókkenderi kúni keshegideı. Ushy-qıyry kórinbeıtin ulan-ǵaıyr ıen dalamen qosa mundaǵy taý-tasty da josparǵa qosqandaryn qaıtersiń. Sol jospardy oryndaý úshin aýyldyń irgesine deıin jyrtylyp, mal jaıylatyn jaıylymnyń ózi taryla bastaǵany esimizde. Nátıjesinde jer betinen qanshama kóne qorǵandar, eskertkishter joıylyp ketti. Eskeldidegi Máshhúr Júsip Kópeıulynyń zıratyna halyqty barǵyzbas úshin ókimet adamdary ony buzǵyzyp, jermen jeksen etkizdi. Osy tusta aýyl adamdary Seńkibaıdaǵy Qazybek bıdiń sóre tasyn aman saqtap qalý úshin jańsaq aqpar taratyp, ondaǵy tas tabytty Almatydan kelgen ǵalymdar zertteýge alyp ketti dep tyǵyp tastaǵandaryn sezetinmin. Men sol tas tabytty 20 jyl boıy izdep taý-tas, orman-toǵaıdy sharlaýdan jalyqpadym. Shynyn aıtqanda bul jumys maıanyń ishinen ıne izdegenmen birdeı edi. Áıtse de úmitimdi úzbeı bastaǵan isti aıaǵyna deıin jetkizýge tyrysyp baqtym. Qudaıdyń bir sátti kúni oılamaǵan jerden kıeli tas tabyldy!
Sener-senbesimdi bilmeı biraz eseńgirep turyp qaldym. Quddy Qazybek bı dúnıege qaıta kelgendeı áser jan dúnıemdi tebirentti. Bir keremeti bálen ǵasyrlyq tarıhy bar tas tabyttyń sol baıaǵy men kórgen qalpynda saqtalǵanyna qaıranmyn!..
Muhamet-Qaıyr ShÁRIPOV
Pavlodar oblysy,
Baıanaýyl aýdany