ULYSTY UIYSTYRǴAN ULY NAÝRYZ!

Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Naýryz meıramyna   arnalǵan merekelik keshtegi sózi. Qurmetti qazaqstandyqtar! Ardaqty aǵaıyn! Barshańyzdy Naýryz meıramy­men shyn júrekten quttyqtaımyn! Halqymyz ejelden jyl basyna sanaǵan, Ulystyń Uly kúnine ba­laǵan Naýryz meıramy – shyn máninde eldik pen birliktiń, jarqyn jasampazdyqtyń merekesi. Shýaǵyn shashqan kóktemniń nur­ly shapaǵaty Naýryzben birge tir­shilikke shattyq syılaıdy. Qys­tyń qahary qaıtyp, jer-jahan qaı­ta túleıdi. Dúnıe jańaryp, qul­pyrady. Búgingi merekelik keshtiń “Naýryz nury” dep atalýy son­dyqtan. Tabıǵat zańdylyǵymen jyl basy bolyp, jaqsylyqtyń jar­shy­syna aınalǵan Naýryz meıramy adamzat tarıhymen birge jasap ke­ledi. Sondyqtan Naýryz – adamdy ulty men násiline, tili men dinine ból­meıtin jalpyhalyqtyq izgi mereke. Bizdiń ulttyq qundylyqtary­myz, rýhanı muralarymyz áz-Naý­ryzben bite qaınasqan. Tarıhtyń talaı buralań joldarynan ótken taǵdyrly halqymyz qandaı kezeńde bolsa da Naýryzdy jadynan shy­ǵar­ǵan emes. Aq peıil jurtymyz qashanda Ulystyń Uly kúnin aq das­tarqan jaıyp, aq tilekpen qar­sy alǵan. Eldiń tynyshtyǵyn, ha­lyqtyń yntymaǵyn tilegen. Bul kúni bulaq kózin ashyp, shybyq qadap, kórshisine kómek berip, saýap­ty izgi istermen aınalysqan. Biz urpaqtan-urpaqqa úzdiksiz jal­ǵa­syp kele jatqan osyndaı ıgi dás­túrlerdi óristetip, onyń mazmu­nyn baıyta túsýimiz kerek. Naýryz yqylym zamannan beri yrys pen yntymaqtyń, tatýlyq pen tazalyqtyń, birlik pen kisi­lik­tiń meıramy bolyp esepteledi. Ta­bıǵat ıigen, kók tas jibigen Naý­ryz­da meıi­rim shattyqqa ulasyp, baı men jarly teńeledi, barsha jurt yryz­dyqqa keneledi. Ulys­tyń uly kúni aǵaıynnyń qushaǵy aıqara qabysyp, renishti jandar qaıta tabysady. Sondyqtan, túsinistikti tý etip, eldi birlik pen yntymaqqa, adam­ger­shilik pen ımandylyqqa úndeı­tin Naýryz merekesiniń tatýlyǵy ja­rasqan elimiz úshin mańyzy erekshe. Bul oraıda, bizdiń memlekettik saıa­satymyz áz-Naýryzdyń izgiligi­men ózara ushtasady. Elimiz egemendik almaı turyp, 1991 jyly 15 naýryzda meniń ar­naıy Jarlyǵymmen Naýryz meı­ra­my resmı mereke bolyp jarııa­lan­ǵany esterińizde bolar. Sonda “Eski jyl esirke, jańa jyl jarylqa” dep tiledik, jańa jylǵa úmit artyp, bolashaqtan jaqsylyq kúttik. Tile­gimiz qabyl bolyp, biz sol jyly ata-babamyz ǵasyrlar boıy arman­daǵan azattyqqa, kıeli táýelsizdikke qol jetkizdik. Mine, kelesi jyly el táýel­siz­diginiń 20 jyldyǵyn toılaıyq dep otyrmyz. Tarlan tarıh úshin tym qysqa bolyp esepteletin osy jyldar aralyǵynda Naýryz shyn máninde Ulystyń uly kúnine, memleketimizdiń mereıli merekesine aınaldy. Byltyr meniń Jarlyǵymmen 21 – 23 naýryz kúnderi resmı túrde dem­alys kúnderi dep jarııalan­ǵa­nyn bilesizder. Bizdiń jańa jylymyz osy me­re­keden bastalsa durys bolar edi dep oılaımyn. Sondyqtan bıyl biz tabıǵı jańa jylymyzdy keń aýqymda, búkilhalyqtyq deńgeıde, kóterińki kóńil-kúımen, erekshe saltanat pen jańa mazmunda toılaǵaly otyrmyz. Qazaqstanda budan ózge birde-bir mereke resmı túrde úsh kúnge sozylmaıdy. Bul da bizdiń mádenı muramyzdy ulyqtap, ulttyq qun­dy­lyǵymyzdy erekshe qadirleýi­miz­diń jarqyn bir aıǵaǵy. Biz Naýryzdy búkil Qazaqstan halqyn biriktiretin, ulysty uıys­tyratyn uly mereke dep jarııa­la­ǵan jyly IýNESKO Naýryz meı­ramyn adamzat balasynyń mádenı murasy sanatyna qosty. Bıyl Birikken Ulttar Uıymy tarapynan Naýryz merekesi “halyqaralyq meıram” retinde qabyldandy. Halqymyzdyń kóneden jetken jyl qaıyrý dástúri boıynsha bıyl – barys jyly. Asqar taýdyń qııandaǵy qarly shyńdaryn mekendeıtin barysty halqymyz baǵzydan kıe tutyp, aıryqsha baǵalaıdy. Biz osy barys jylyna bıik be­les­terdi baǵyndyryp, erekshe jaǵdaıda qadam basyp otyrmyz. Barshańyz bilesizder, “Qanatty barys” beınesi el táýelsizdiginiń jáne “Qazaqstan – 2030” Strate­gııalyq damý baǵdarlamasynyń sım­voldarynyń biri. Biz osy Barys jyly mártebesi bıik Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna Azııa jáne TMD memle­ket­teri arasynda tuńǵysh ret tór­aǵalyq etýdemiz. Mundaı bıikke qa­zaq balasy buryn-sońdy eshýaqytta qol jetkizgen emes. Alaıda, bizdiń alar asýymyz, baǵyndyrar bıigimiz áli alda. Elimiz daǵdarystan keıin tyń serpilis jasap, qarqyndy damýdyń jańa belesine kóterildi. Meniń bıylǵy halyqqa Jol­daýym­da aldaǵy onjyldyqta el aza­mattarynyń ómir sapasy men áleýmettik deńgeıin jaqsartýǵa aı­ryqsha basymdyq berilgenin bile­siz­der. Joldaýda elimizdiń ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damýynyń basty mejeleri aıqyndaldy. So­ny­men qatar, Qazaqstannyń ulttyq Strategııalyq baǵdary bekitilip, jańa mindetter belgilendi. Bizdiń bulardy abyroımen atqa­ryp shyǵatynymyzǵa men kámil senemin. Alda bizdi kóptegen aýqymdy sharalar kútip tur. Biz bıyl kúlli adamzat balasyn dúr silkindirgen ekinshi dúnıejúzilik soǵystaǵy Uly Jeńistiń 65 jyldyǵyn atap ótemiz. Osylaısha, erlikke taǵzym etip, ta­rıhqa qurmet kórsetemiz. Sonymen qatar, Qazaqstan Konstıtýsııasy­nyń 15 jyldyǵyn merekeleımiz. Táýelsizdigimizdiń berik dińgegine aınalǵan Ata Zańymyzdy ulyqtaý arqyly biz egemen elimizdiń eńsesin kóterip, ulysty uıystyra túsemiz. Dana halqymyzda “Bas-basyńa bı bolsań, manar taýǵa syımassyń, basalqyńyz bar bolsa, janǵan otqa kúımessiń” degen ulaǵatty sóz bar. Bizdiń basty baılyǵymyz – be­reke-birligi jarasqan halqymyz. Biz osy yntymaǵymyz arqyly ortaq Otanymyzdy irgesinde izgilik uıalap, tórinde tatýlyq ornyqqan jeruıyq-ólkege aınaldyrdyq. El úshin jan aıamaǵan batyr ba­balarymyz bizge taýsylmas dáýlet, sarqylmas mura qaldyrdy. Biz solardyń erlik jolyn jas ur­paq­tyń sanasyna berik uıalatýymyz kerek. Jastardy qazaqtyń shyqqan tegin, halyqtyń salt-dástúrin, dańq­ty babalardyń ónegeli ómirin mindetti túrde bilýge baýlýymyz qajet. Oıy ozyq, rýhy berik eldi eshkim jeńe almaıdy. Biz tarıh úshin qas-qaǵym ýa­qytta irgesi berik memleket qurdyq. Búkil álemdi tańqaldyrǵan ásem elordamyz – Astana qalasyn sal­dyq. Qıyn kezeńderge qaramastan, ultymyzdyń mádenıetin damytýǵa erekshe kóńil bóldik. “Mádenı mura” baǵdarlamasy aıasynda qy­rýar sharýa atqarylǵanyn bar­sha­ńyz bilesizder. Dál osy jyldarda Almatydaǵy opera jáne balet teatry, akade­mııa­lyq qazaq jáne orys drama teatr­lary, uıǵyr, koreı ulttyq teatr­lary kúrdeli jóndeýden ótkizildi. Oblystyq deńgeıdegi 11 teatr ashylyp, kóptegen talantty jastar sahnaǵa shyǵýǵa múmkindik aldy. Dúnıejúzilik daǵdarys jaǵ­daıyn­da, tek ótken jyly ǵana eli­mizde 13 teatr men kınoteatr, 66 ki­taphana, 28 mýzeı, 46 mádenıet úıi qaıta jańǵyrtyldy. Keshe ǵana Shymkent qalasynda oblystyq fılarmonııanyń ásem ǵımaraty boı kóterdi. Al mynaý biz otyrǵan 3 500 oryndyq zamanaýı “Qazaqstan” ortalyq konsert zaly – bul óńirde teńdesi joq biregeı ǵımarat. Men óz tarapymnan elordasy – Astana qalasynyń mádenıet pen bilim ordasy bolýy qajet ekenin udaıy qaperde ustap kelemin. Ha­lyq ıgiligine usynylǵan Kúlásh Baı­seıitova atyndaǵy opera jáne balet teatry, konservatorııa, Rýha­nııat pen kelisim saraıyndaǵy kon­sert zaly, bıyl irgesi qalanatyn Opera jáne balet teatrynyń jańa ǵımaraty sonyń jarqyn aıǵaǵy. Bıyl elordamyzda О́ner ýnı­ver­sıteti paıdalanýǵa beriledi, Ha­lyqaralyq jańa ýnıversıtet ashy­lady. Zamanaýı tehnologııamen jab­dyqtalǵan, halyqaralyq deń­geı­degi bul mádenıet jáne bilim oshaqtary Qazaqstandy jańa beleske kóteredi dep bilemin. Ulttyq mádenıet pen ónerge degen qamqorlyq aldaǵy ýaqytta da jalǵasa beredi. Munyń bári eli­mizdegi tynyshtyq pen tatýlyqtyń, qoǵamdaǵy bereke men birliktiń ar­qasy ekenin jete túsinýimiz qajet. Men búgingi merekege Ermek Serkebaev, Bıbigúl Tólegenova, Eskendir Hasanǵalıev, Álibek Dinishev, Qarshyǵa Ahmedıarov, Qaı­­rat Baıbosynov, Nurǵalı Nú­sip­janov sııaqty elimizdiń óner sań­laqtaryn arnaıy shaqyrdym. Osyn­daı týma talant ıeleri Qa­zaq­­standy, qazaqty búkil dúnıege áıgili etti. Biz olardyń asqaq óne­ri­nen nár alyp, arman shyńyna qulash urdyq. Sol arqyly adam­gershilik pen shynaıy mahabbatty izdedik, qazaq ónerin súıip óstik. Bolashaq ta­lanttarymyz budan zor tálim alýy tıis. Asqaq sáýletimen, kelisti dáý­letimen elimizdiń júregine aı­nal­ǵan ásem Astanamyzǵa ornatylǵan Kúl­tegin ustynynda “eldi túzegen, bárin beıbit etken, ashty toıyn­dyrǵan, jalańashty kıindirgen, azdy kóp qylǵan, kedeıdi baı qyl­ǵan, tatý elge jaqsylyq qylǵan” degen sóz­der bar. San ǵasyr buryn jazylǵan osy joldar maǵan bú­gingi Qazaqstan úshin aıtylǵandaı kóri­nedi. Qymbatty qazaqstandyqtar! Qurmetti dostar! “Naýryz nury” saltanatty kon­serti naq osy ejelgi merekege arnalyp otyr. Kóktem kúniniń shýaǵymen bizdiń úılerimizge baqyt pen ıgilik kirsin! Naýryz – jańǵyrýdyń sımvo­ly. Yqylym zamannan beri kók­tem­gi kún men túnniń teńesken sáti tabıǵat jańarýynyń sımvoly bo­lyp tabylyp, ýaqyt pen urpaqtar baılanysynyń toqtaýsyz júre­ti­nin aıǵaqtaıdy. Jasampazdyqtyń, sulýlyq pen súıispenshiliktiń qýatyn shasha oty­ryp, Naýryz bizdiń halqy­myz­dyń mádenıeti men dástúriniń ulylyǵyn aıshyqtaıdy. Búginde Qazaqstanda Naýryz bar­lyq qazaqstandyqtar mereke­leı­­tin jalpyhalyqtyq saltanatqa aınaldy. Bul merekeni qarsy alǵan saı­yn biz qoǵamymyzdyń dástúrli jo­ǵary adamgershilik ıdealdaryna den qoıamyz. Bul kúni eski renish­terdiń bárin keshirip, aınalańa qýanysh pen izgilik shashý úderisi qalyptasqan. Adamdar Naýryzdy neǵurlym ashyq júrekpen qarsy alsa, tabıǵat ta olarǵa soǵurlym jomarttyq tanytady. Bıyl biz Naýryzdy alǵash ret jańasha atap ótýdemiz. Naýryz aıy­­nyń úsh kúni demalys bolyp ja­rııalandy. Bizdiń barlyǵymyz úshin bul – dostyqtyń, birliktiń, izgilik pen týǵan Otanymyzǵa al­ǵaý­syz súıispenshiliktiń Uly Meı­ramy. Naýryz – týǵan jerimizdiń jań­­ǵyrýynyń, búkil tabıǵattyń kók­temgi kún sáýlesimen oıanýy­nyń sımvoly. Bizdiń Otanymyz – Qazaqstan keń baıtaq el. Ońtústiginde kóktem kúshine enip úlgerse, soltústiginde endi ǵana bastaldy. Týǵan jerimiz osyndaı kóptúrliligimen qyzyq. Biraq Naýryz merekesiniń jylýy, qaı jerde bolsa da, ómirge degen qushtarlyqty oıatyp, adamdarǵa úkili úmitter syılaıdy. Bizdiń Qazaqstanymyzdyń ta­rıhynda jańa kezeń bastaldy. О́zim­­niń taıaýdaǵy Joldaýymda men elimizdiń aldyna jańa onjyl­dyqqa arnalǵan birqatar mańyzdy min­detter qoıdym. Bizdiń aldymyzda elimizdi eko­no­­mıkalyq damytýda qýatty serpi­lis jasap, jańa kásiporyndar tur­ǵyzý, energetıkalyq qýatymyzdy art­ty­rý, óndiriske eń jańa teh­no­lo­gııa­lardy engizý, aýyl sharýa­shy­­ly­ǵynyń sapaly ósimine qol jetkizý mindetteri tur. Elimizdiń senimdi tiregi bolýǵa tıisti otandyq bıznes úshin jańa kókjıekter ashylýda. Biz qazirdiń ózinde ekonomıkamyzdy myqty­raq, halyqtyń ómirin budan da jaqsy etetin osy mindetterdi oryndaýǵa kirisip kettik. Biz otandyq bilim berý men me­dısı­nany budan da joǵary deń­geıge shyǵaramyz. Men Naýryz barlyǵymyzdy eńbektegi de, ómirdegi de jańa ta­bys­tarǵa jigerlendirýin tileımin. Kók­temmen birge árbir qazaq­stan­dyqtyń úıine baqyt pen ıgilik kirsin. Búgin biz jańa mindetter qoı­yp otyrmyz. Jáne olardyń bar­ly­ǵyn da baǵyndyrýǵa qabiletimiz jetedi. О́ıtkeni, biz basty qun­dylyǵymyz – beıbitshilikti, ultaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimdi jyldan-jylǵa bekemdeı túsip kelemiz. Bizdiń babalarymyz yqylym zamannan beri Naýryzda naq osylar týraly oılaǵan, kóktem merekesiniń tereń maǵynasy da, mine, osynda bolsa kerek. Dos­tyǵymyz ben kelisimimizdiń myq­ty irgetasy bizge ár kóktemdi osyn­daı optımızmmen jáne bola­shaq­qa senimmen qarsy alýǵa múm­kindik beredi. Qymbatty meniń qazaqstandyqtarym! Sizderdi Kóktem men Qaıta jańǵyrýdyń tamasha merekesimen taǵy da quttyqtaımyn! Naýryz meıramy sizder men sizderdiń jaqyndaryńyzǵa qýanysh, baqyt jáne izgi úmitter ákelsin! Qurmetti otandastarym! Elimizdi shýaǵyna bólegen Ulystyń Uly kúni ár shańyraqqa mereıli shattyq, mol yrys pen myzǵymas yntymaq syılasyn! Qyzyr baba árbir qazaq­stan­dyq otbasyna qut-bereke, molshy­lyq ákelsin. Áz-Naýryz jaqsylyǵyn ala kelsin! Laıym birligimiz ben berekemiz arta bersin! Ulys oń bolsyn! Aq mol bolsyn! Naýryz meıramy qutty bolsyn!