Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev jeksenbi kúni poıyz ben avtobýstyń soqtyǵysýynan bolǵan qaıǵyly oqıǵaǵa baılanysty qaza bolǵan adamnyń týystaryna kóńil aıtty. «Almaty oblysy Aqseńgir-Shamalǵan temir jol ótkelinde poıyz avtobýsqa soqtyǵysty. Avtobýsta 67 adam bolǵan. Bir adam kóz jumdy, jaraqat alǵandar bar. Týǵan-týystaryna kóńil aıtamyn. Tergeý jumystary bastaldy», dep jazdy Prezıdent Týıtterdegi paraqshasynda.
Kólik kepteleginen ótkeldiń ústinde turǵan
Shamalǵan stansasynyń mańyndaǵy ótkelde Almaty – Qostanaı baǵytyndaǵy №43 poıyz ben jolaýshylar avtobýsy soqtyǵysyp, úsh adam aýyr jaraqat alyp, bir adam qaza tapty. О́kinishtisi sol, qaıǵyly oqıǵa elimizdegi taǵy bir problemanyń betin ashty. Kisi ólimi boldy. О́zekti órteıtini de osy.
Qazaqstanda avtokólik joldarymen túıisetin temir jol ótkelderiniń jalpy sany 1 myńnan asady eken. Olardyń 139-y respýblıkalyq mańyzy bar joldarǵa taıaý ornalasqan. Túrli deńgeıdegi 63 ótkel bar.
Máseleniń mán-jaıyn arnaıy baspasóz máslıhatynda Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Roman Sklıar men Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev túsindirdi. Keıinirek belgili bolǵandaı, avtobýsty tizgindegen júrgizýshi oqıǵa ornynda jantásilim etse, bir áıel eki balasymen aýyr jaraqattandy. Qazir dárigerler olardyń ómiri úshin kúresip jatyr. R.Sklıar jol-kólik oqıǵasyna baılanysty Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi tarapynan arnaıy komıssııa qurylǵanyn, komıssııa kólik komıteti jáne «Qazaqstan temir joly» UK» AQ-nyń jaýapty ókilderinen jasaqtalǵanyn jetkizdi.
– Poıyz 2434 metr qashyqtyqqa jaqyndaǵanda ótkeldegi arnaıy dabyl qondyrǵysy avtonomdy túrde iske qosyldy. Dybystyq belgi berilip, baǵdarshamnyń qyzyl túsi jandy. О́tkeldegi kólikterdiń saldarynan shlagbaým tolyq túsken joq. Aldyn ala aqparat boıynsha avtobýs júrgizýshisine keptelekke baılanysty qozǵalýǵa týra kelgen. Temir jol ótkeline 500 metr qalǵanda, saǵatyna 97 shaqyrym jyldamdyqpen júıtkigen poıyzdyń mashınısi shuǵyl tejeýdi qoldanǵan. О́kinishke qaraı, jolaýshylar avtobýsymen soqtyǵysýdyń aldyn alý múmkin bolmady. Tejeý jolynyń ólshemi 712 metrdi quraıtynyn eskersek, mashınıst bul qashyqtyqty 671 metrge deıin qysqartyp úlgerdi. Shuǵyl tejeýden bastap poıyz tolyq toqtaǵanǵa deıingi qashyqtyq dál osyndaı aralyqty qurady. Temir jol ótkeline kelsek, onda shlagbaým jáne baǵdarsham syndy arnaıy bóget belgileri qarastyrylǵan. Qajetti talaptar tolyq eskerilgen, – dedi R.Sklıar.
Sondaı-aq ol «Setra» markaly avtobýstyń tehnıkalyq baıqaý merzimi 16 shildede aıaqtalǵanyn, onyń «Qaskeleń avtobýs parki» seriktestigine tıesili ekenin jetkizdi. Mınıstr zardap shekken 1986 jylǵy azamatsha lokomotıv deposynda jumys isteıtinin atap ótti. Oqıǵa kezinde qasynda 2014 jáne 2016 jylǵy eki qyzy bolǵan eken. Avtobýsta barlyǵy 20 jolaýshy otyrǵan. Olardyń 16-sy kóliktiń artqy esiginen shyǵyp úlgeripti. «Qazaqstan temir joly» kompanııasy jaraqat alǵandarǵa barlyq tıisti kómekti kórsetetin bolady», dedi Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri.
Halyq kópir salýdy talap etedi
Bul atalǵan aýmaqta tirkelgen alǵashqy qaıǵyly jaǵdaı emes. Jergilikti turǵyndar bul ótkelge kópir salý qajet deıdi. Halyqtyń osy qajettilikti ákim-qaralarǵa aıtyp, alysyp kele jatqanyna bıyl on jyldan asypty. Alaıda seń qozǵalmaı tur. Eger de jaǵdaı osy kúıinde qala berse adam ólimi budan da beter kóbeıe me dep ýaıymdaıdy. Shydamnyń da shegi bar ekenin eskersek, bul oqıǵa aqyry halyqtyń kóshege shyǵýyna túrtki boldy. Atap aıtqanda, apattan soń ondaǵan turǵyn shoıyn joldy jaýyp, kópir salýdy talap etti. Keı azamattar aýdandyq bıliktiń kópir salyp beremiz degenine 7 jyldan asqanyn, qurǵaq ýádelerine ábden toıǵanyn ashyq aıtty. Qarasaı aýdanynyń ákimi Jandarbek Dalabaev qajetti ınfraqurylymǵa aqshanyń bólinbegenin, alaıda onyń jobasy bar ekenin jetkizip, halyqty sabyrǵa shaqyrýǵa tyrysty. Narazy jurttyń bul talaby negizsiz emes. Atalǵan temir jol ýchaskesinde táýligine 65 poıyz ótse, avtokólikterdiń sany 10 myńnan asyp túsedi. Mundaı derekti vedomstvo basshysy R. Sklıar keltirdi.
– Atalǵan aýmaqqa kópir qajet ekeni sózsiz. Alaıda bul máseleniń ekinshi jaǵy bar. Dál sol jerden ótpejoldy salý úshin 70-ke jýyq jeke turǵyn úıdi jáne eki avtojanarmaı quıý beketin súrýge týra keledi. Bul bıýdjet úshin úlken shyǵyn. Sondyqtan osy temir jol ýchaskesi qosymsha bóget jabdyqtarymen qamtyldy. Kólik ıeleri ótip ketýge tyryssa da, bul tehnıkalyq qondyrǵylar oǵan múmkindik bermeıdi. Kópirdi jobalaý men qurylys jumystaryn kelesi jyly bastaýdy kózdep otyrmyz. Biraq baspanalar súrilmes úshin onyń qurylysy basqa aýmaqtan júrgizilmek. Uzyn sany 11 ótpejol salý josparlanǵan, – dedi R.Sklıar.
Ishki ister mınıstri E.Turǵymbaev osy apatqa qatysty Qylmystyq kodekstiń 344, 345-baptaryna sáıkes is qozǵalǵanyn habarlady. Oqıǵa ornynda kólik polısııa departamenti jáne Almaty oblystyq ishki ister departamenti mamandarynan quralǵan jedel tergeý toby jumys istep jatyr.
– Vıdeodan baıqalǵandaı jol-kólik oqıǵasyna deıin avtobýstyń ishinde 20 jolaýshy bolǵan. Keptelek barysynda qoǵamdyq kólik temir jol ótkelinde turyp qaldy. Jolaýshylar artqy esikten ózderi shyǵyp úlgerdi. Júrgizýshi jáne bir áıel adam eki balasymen avtobýstyń ishinen shyǵa almaı qalǵan. Qazir dárigerler atalǵan azamatshanyń jáne balalardyń ómiri úshin arpalysýda. Sonymen qosa atalǵan ótkel kólikti ótkizbeıtin tehnıkalyq quraldarmen jabdyqtalǵanyn aıta ketkim keledi. Shlagbaým tolyq túspegenimen jyljymaly tehnıkany arnaıy bóget quraly toqtatýy tıis edi. Avtobýstyń bógetten qalaı ótip ketkeni ázirge belgisiz. Tergeý barysynda osyny anyqtaýymyz qajet, – dedi E.Turǵymbaev.
Mınıstrdiń sózinen ańǵarǵanymyzdaı temir jol ótkelinde arnaıy bóget quraldary bolǵanyna qaramastan, qalaaralyq jolaýshylar kóligi odan erkin ótip ketken. Qalaı degen suraq týyndaıdy? Demek, mundaı mańyzdy ınfraqurylymdardyń qaýipsizdigi máselesine kelgende kelgende túrli kúmán týyndaıdy.
Shamalǵan jurty aryz-tilegimen kóshege shyqqanda aýyl ákimi apat bolǵan jerde boı kórsetpegen eken. Bul da qarasha halyqtyń ashýyna ábden tıgen kórinedi. Jaýapty organdar Shamalǵan tragedııasynan sabaq alyp, mundaı jantúrshigerlik jaǵdaılarǵa endi jol bermese ıgi.