Qýanysh Sultanov: Tatý kórshilik kókjıekteri

Biz memlekettik táýel­siz­digimizdi jarııalaǵan 1991 jyldyń 16 jeltoqsanynan keıingi qysqa merzimde Qytaı memleketi bizdiń memlekettik táýelsizdigimizdi moıyndap, dıplomatııalyq qatynas ornatýǵa bastamashy bolyp, eki el arasynda tuńǵysh resmı kelisimge qol qoıylyp edi. Sodan beri ótken 30 jylǵa jýyq merzimde Tuńǵysh Pre­zı­dent – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bas­tamasymen kórshiles eki el arasynda buryn-sońǵy tarıhymyzda bolmaǵan beıbit ári jasampazdyq jetistikterine qol jetkizilip, dıplomatııalyq qarym-qatynasymyzdy hal­qymyzdyń órkenıet órisine tıimdi paıdalanýmen kelemiz.

Jemisti jyldar jobasyn Nursultan Nazarbaev jáne onyń qytaılyq áriptesteri Szıan Szemın, Hý Szıntao, Sı Szınpın ózara túsinistik jaǵ­daıynda júzege asyryp, tatý kórshiliktiń myzǵymas irge­tasyn qalasty.

О́zara túsinistik, ynty­maqtastyq, syılastyq aýanyn qalyptastyrdyq.

Endigi jerde bizdiń órken­deýimiz tusynda ǵalamdyq jańa qubylystar údere kóterildi.

Kórshiles elder damýyn­daǵy ózara aınymas senimmen qatar jańa, kóp jaǵdaıda bol­janbaǵan qaıshylyqtar qoǵam nazaryna yqpal ete bastady.

Qazaqstanda eń joǵary bıliktiń ózgerýine baılanys­ty burynǵy qundylyqtar men strategııalyq damý sabaq­tastyǵyn qamtamasyz etýmen qatar, jańa kózqarastar men maqsat-mindetter tiz­be­gi kóterildi. Memleket áleýeti el ishindegi jaǵdaı men ha­lyq­aralyq dárejedegi ornyn da «eki shylbyr, bir tizgindeı» teń ustaýdyń mańyzdylyǵynda.

Q.Toqaevtyń Prezıdent laýa­zymyndaǵy Qytaıǵa tuńǵysh sapary osy talaptar­dyń aıǵaǵyndaı boldy.

Birinshiden, táýelsiz memle­kettik qundy­lyq­tarymyzǵa, aýmaqtyq tutastyǵymyz qaǵı­dattaryn qatań saqtaýǵa, der­bes ustanym­darymyzǵa qurmetpen qaraý; ekinshiden, kórshiles elmen jan-jaqty qatynasty adal áriptestik, ózara túsinistik, ortaq múddege yn­ty­­maq­tastyqty saqtaý; úshin­shiden, Qazaq­stan-Qytaı ekijaqty qarym-qatynas­ty bar­lyq baǵyttar boıynsha jańa kezeńge kóterý.

Bizdiń Prezıdentimiz Qytaı Tóraǵasy Sı Szınpınmen, Búkilqytaılyq halyq ókilderi jınalysynyń Tóraǵasy Lı Chjanshýmen, Memlekettik Keńes Tóraǵasy Lı Kesıanmen osy já­ne taǵy basqa mańyz­dy má­selelerdi keńinen talqy­lady.

Qytaı tarapy Qazaqstan basshysynyń memlekettik saparyna aıryqsha mán berdi. Barlyq kóterilgen máseleler boıynsha ashyq áńgime boldy. Qazaqstan basshysyna shyn yqylasty óte joǵary dárejede qurmet kórsetildi. Prezıdent turaqtaǵan oryndarda saltanatty qarsy alý rásiminde, Tıananmen alańynda Qazaq­stan Týy jelbirep, Memle­kettik Ánuranymyz oryndalyp, zeńbirekterden salıýt beri­lip, Prezıdent arqyly qazaq halqyna joǵary márte­beli qurmet kórsetildi.

Kelissózder qorytyndysy boıynsha ekijaqty qaty­na­symyzǵa jańa serpin beretin óte mańyzdy qujattarǵa qol qoıyldy. Eki Memleket basshylary qol qoıǵan Máńgilik áriptestik ári yntymaqtastyq týraly Birlesken málimdemeni bólip aıtý oryndy. «Nurly jol», Uly Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi, IT ortalyǵy týraly, taǵy bas­qa kelisimder de bizdiń damýy­myz­ǵa oń yqpalyn tıgizeri anyq.

Sapar aıasynda Prezı­dent­­tiń qatynasyp, sóz sóı­leýimen bıznes-forým ótse, Qoǵamdyq ǵylymdar akade­mııasynda kóptegen adamdar men kom­panııa­lar ókilderiniń qaty­sý­ymen ótken jıynǵa da qytaı qo­ǵamy zor qyzyǵýshylyq bil­dirip, eki el arasyndaǵy árip­testik baılanystyń nyǵaıa túsýine ekpin berildi.

Sondaı-aq barlyq kezde­sýler men kelissózderde aǵyl­shyn, qytaı tilderin jete meń­gerýine qaramastan, Qasym-Jomart Kemeluly óz sózderin memlekettik tilimizde sóılep, júrgizgenin qytaı tarapy syı­lastyqpen qabyldady.

Qýanysh SULTANOV,

Parlament Májilisiniń depýtaty