Oqý – mádenıettiń tóresi. Osy ýaqytta oqyǵannyń beti jaryq, oqymaǵannyń beti kón sharyq. Oqysańyz bilgir bolasyz, oqymasańyz dilgir bolasyz. Búginde oqý mádenıetinen aıyrylyp qaldyq. Qoǵamda qarapaıym saýattylyqtyń qarabaıyr máselege aınalýy osy oıǵa qazyq baılaýymyzǵa májbúr qylyp, beımaza kúıde júretinbiz. Oıdan oı botalaıtyn osy bir keleńsiz ahýaldan jol tabýdyń názıra úlgisin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev kórsetip otyr.
Memleket basshysynyń jumys ústelinde tanymal saıasatker Alek Rosstyń «Bolashaqtyń ındýstrııasy», ızraıldik tarıhshy Iýval Hararıdiń «HHI ǵasyrǵa 21 sabaq», amerıkalyq saıasatker Parag Hannanyń «Keleshektegi azııalyqtar», Júsip Balasaǵunnyń «Qutty bilik» sııaqty kitaptary tur. Elimizdegi eń joǵary laýazymǵa saılanǵanyna 100 kún tolǵan Prezıdenttiń oqý qaǵıdasy týraly áńgimelegen Aqordanyń baspasóz hatshysy Berik Ýálıdiń aıtýynsha, Memleket basshysy jumys kestesiniń tyǵyzdyǵyna qaramastan saıası ádebıet, kórkem shyǵarmalar men jańa ǵylymı basylymdarmen tanysýǵa ýaqyt tabady. Ony oqyrmandardyń kóbiniń tisi bata bermeıtin joǵarydaǵy kesek týyndylardan da ańǵarýǵa bolady. «Qaıtalaý – oqý anasy» degendeı, Prezıdent keler jyly ótetin uly Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıy aldynda uıymdastyrylǵan aqyn shyǵarmalarynyń chelendjine qatyspas buryn hákimniń qara sózderin taǵy bir muqııat oqyp shyqqan kórinedi. Bul da tamyryńa, tegińe úńilip otyrýdyń úzdik úlgisi bolsa kerek.
Ol álemdik klassıkany, ásirese, bul sanatta kezdeısoq aıtylmaıtyn orys ádebıetin búge-shigesine deıin biledi deýge bolady. Sondaı-aq kúndelikti merzimdi basylymdardy da qalt jibermeıtin Prezıdent Time, Economist, Le Monde jáne Jenmın jıbao jýrnaldaryn da úzbeı oqyp turady. Jáne ár kitap, gazet nemese jýrnaldaǵy maqalany oqyǵannan keıin tıisti tapsyrmalar beredi. Iаǵnı, Prezıdentke aqparatty alǵashqy kózden alý, kóp oqý tán. Bul rette tanymal saıttar, azamattardyń jeke hattary da nazardan tys qalmaıdy. Qysqasy, eldegi jaǵdaıdan, halyqtyń ár tobyndaǵy azamattardyń kóńil kúıinen jaqsy habardar.
Jalpy, bul – Prezıdentke de, qalyń buqaraǵa da paıdaly qasıet. Aıtalyq, Azııanyń kóptegen elderine tán bolmys deýge bola ma, oıly oqyrman ózi shesher, basshyǵa qarap boı túzeıtin úrdis bar. Iаǵnı, basshysyna qarap halqyn tanýǵa bolady. Bul jazylmaǵan postýlatty ómirdiń ózimen dáıekteıtin mysal jeterlik. Sondyqtan «handa qyryq kisiniń aqyly bar» deıtin halyqtyq támsildi tápsirleı tússek, polıglot Prezıdenttiń el basqarý isinde parasatty paıym túzýine tolyq negiz bar. Bul elektorattyń senimin bekite túsedi ári jalpy jurtqa jaqsy jol nusqaıdy.
«Oqy da bil, oına da kúl» deıdi halqymyz. Oınap, kúlý – ıaǵnı ýaıymsyz, qaıǵysyz ómir súrý úshin de kóp oqý, kóp dúnıeni toqý kerek. Oqyǵan, ony toqyǵan jan bar iste sýda júzgen balyqtaı, baýyryn jaza shapqan báıgedeı bolmaq. Bul – ǵajap erkindik. О́ıtkeni tumyldyryqtyń da, júgen men noqtanyń da, tusaýdyń da, kisenniń de shekteı almaıtyn erkindigi bolsa, ol – oı. Oıdy oqý qalyptastyrady. «Oı oılasań teń oıla, teń oılasań keń oıla» degendeı, qazirgi sapiens qanaty – qııal. Adam qııaldyń arqasynda ushqysh kilemdi ushaq qyldy, samuryq qusty erttep minip erkin samǵady. О́nerkásip tóńkerisshileriniń óz ıdeıalaryn iske asyrýyna qanat bitirgen qııal – oqý men toqý arqyly keldi. Sondyqtan qazirgi qazaq balasyna oqý kerek.
Keńes kezeńinde qazaq halqy oqyrman ultqa aınaldy. Tipti jaılaýda júrgen malshynyń saptama etiginiń qonyshynda áldebir gazet-jýrnal qystyrýly turatyn. Qalaly jerlerde kitaphanalardyń oqyrman zaldary lyq toly, romantıkalyq múıisterdiń biri edi. Naryqpen ilese kelgen janbaǵys qıyndyǵy onyń bárin ótken kúnniń enshisinde qaldyrdy. Kezinde mıllıondaǵan danamen, áldeneshe tilde jaryq kórip jatatyn qazaq ádebıetiniń búgingi jas ókilderine shyǵarma jazý arqyly kún kórý múmkin emes. Tipti oqý mádenıetiniń kemshindigi ádebıettiń óz ókilderinen de sezilip qalady. Sodan da jadaǵaı jazbalar oqyrmanyn tappaıdy, tapqany oqyrmanynyń kóńilin qaldyrady. Sonymen birge kitap oqý qolyna qalam ustaǵan qaýymnyń ǵana ǵadeti bolmaýy tıis. Qazir qarym-qatynastyń, kommýnıkasııanyń zamany. Memleket basqarý isinde, bızneste, ónerde bolsyn, aýdıtorııa aldyndaǵy bedeldi bıiktetýge birden-bir yqpal etetin eń birinshi dúnıe – trenıngter de, semınarlar da emes, oqý, oqý arqyly toqý. Áıtpese oıy sholaqtyń sózi de, isi de olaq bolyp qala bermek.