Túbi bir túrki jurtynyń tutastyǵy jolyna ǵumyryn arnap, taǵdyryn qıǵan dańqty qolbasshylar, jaýjúrek batyrlar tulǵasy tarıh úshin qashanda qasterli. Ýaqyt-aǵzam alaqanynda áldeqashan jazylyp qalǵan aqıqat keıingi urpaqqa ǵumyrlyq taǵylym desek te, sol dala danyshpandaryn laıyqty deńgeıde ulyqtaı alyp jatyrmyz ba?! Buǵan Elbasy Nursultan Nazarbaev ta «Uly dalanyń jeti qyry» baǵdarlamalyq maqalasynda erekshe toqtalyp: «Bizdiń dańqty batyrlarymyz, oıshyldarymyz ben el bıleýshilerimiz – tek Qazaqstan ǵana emes, sondaı-aq búkil álem boıynsha elikteýge laıyqty tulǵalar» – dep, óskeleń urpaqtyń tanymyn taǵylymdy tarıhpen sýaryp, patrıottyq rýhta tárbıe alýyna, jas óskinder sanasyna ult qaharmandaryn úlgi tutý úrdisin qalyptastyrýǵa jol ashatyn sapaly fılmder men sahnalyq qoıylymdardy jaryqqa shyǵarý jumystaryna barynsha nazar aýdarý kerektigin aıryqsha atap ótken bolatyn. Usynys baıandy bastamalarǵa arqaý bolyp, ulttyq kınematografııa birneshe sapaly kórkem týyndymen tolyǵyp úlgerdi. Sonyń biri – «Tomırıs» fılmi.
«Tomırıs» kıno tilinde sóıleıdi» degen aqjoltaı habardy estigennen bastap-aq premera kúnin kópshilik qaýym asyǵa kútti. Ásirese basty róldi somdaıtyn aktrısanyń tańdalýy qyzý talqyǵa túskeni de umytyla qoıǵan joq. Qazaqstandy bylaı qoıǵanda, ataǵy kúlli túrkini sharlap ketken týyndy halyqtyń tól tarıhyn tanýǵa degen ynta-yqylasyn áıgilep berdi. Sanaýly kúnnen keıin otandyq rejısser Aqan Sataevtyń kórkem saraptaýynda kópshilikpen qaýyshqaly otyrǵan kartınada basty róldi kıno álemindegi jańa esim – Álmıra TURSYN somdaıdy. Aty ańyzǵa aınalǵan áıgili Saq patshaıymyn óz bıiginde beıneleý jolynda ter tókken aktrısamen fılm tusaýkeseri aldynda jolyǵyp, az-kem oı bólisýdiń sáti túsken edi.
– Álmıra, alda ulttyq kıno ónerindegi aıtýly oqıǵa – kópten kútken «Tomırıs» fılminiń tusaýkeseri kele jatyr. Qandaı sezimdesiz?
– Senesiz be, sózben aıtyp jetkizgisiz qyzyq bir kúıde júrmin. Qorqynysh ta, tolqý da bar. Ony áli ózim de tolyq túısinip, sezip úlgergen joqpyn. О́ıtkeni «Tomırıs» meniń úlken kınodaǵy debıýtim. Alǵashqy tájirıbe bolǵandyqtan, aldyn ala boljamaı, barlyq emosııany sol tusaýkeser kúnine qaldyrǵym keledi. Fılmniń qalaı bolatyny maǵan da qyzyq. О́ıtkeni sizder sekildi men de «Tomırıstiń» tolyq nusqasyn áli kórmedim. Alla jazsa, premera kúni kórermen bolyp baramyn (jymıdy).
– Qazaq qyzdarynyń ishinde Tomırıs, Zarına patshaıym bolýdy armandamaıtyn arý joq shyǵar. Shynyńyzdy aıtyńyzshy, qııalyńyzda bolsyn bul róldi armandap pa edińiz?
– Joq, naqty Tomırıs bolýdy armandaǵan emespin. Biraq men úshin kıno keńistigi qashanda qyzyq bolatyn. О́zimdi kameranyń aldynda synap kórsem degen ishteı bir tilegimniń bolǵanyn jasyrmaımyn.
Kásibı aktrısa bolmasam da, fotosýretterimdi kórip, stýdent kezimnen-aq prodıýserler kastıngke jıi shaqyryp turatyn. Alaıda meni qyzyqtyratyn laıyqty joba kezdespedi. Sondyqtan kınoaktrısa bolsam degen tilegim tek arman kúıinde qalyp qoıdy. О́zimniń kúndelikti jumystarymmen aınalysyp júrip, tipti ol armanymdy umytyp ta ketippin. Sodan bir kúni kútpegen jerden «Tomırıs» fılminiń kastıng dırektory Jaına Ábdıevadan shaqyrý kelip tústi. Onyń ózinde naqty eshqandaı ýáde bermedi, tek irikteýge qatysyp kórseńiz dedi. Ishteı biraz oılandym. Joldasymmen, anammen aqyldastym. Barlyǵy birden qoldap, irikteýden ótetindigime sendirdi. Sol senim qanat bitirip, kastıngke qatysýǵa bel býdym. Alla qoldap, sátin salyp, birneshe kezeńnen súrinbeı óttim. Sońynda, mine, ózderińizge málim bolǵandaı, Tomırıs róli buıyrdy. Alla jazsa, qyrkúıektiń 27-sinde fılmniń premerasy ótpek. Bizdiń jumys aıaqtaldy, endigi baǵany kórermen ózi beredi. Kópshiliktiń kóńilinen shyǵady dep senemin.
– Irikteý qanshalyqty tartysty ótti? «О́tpeı qalam-aý» degen ishteı bir qorqynysh bolmady ma?
– Kastıng kezinde úmitkerdiń árqaısysyna jekeleı qarym-qatynas jasaldy. Sondyqtan bolar, barlyǵymyz ózimizdi Tomırıs sezindik. Al fılmge naqty kimniń bekitilgendigi jaıly sońǵy kúnge deıin aıtylmady. Aqparat qupııa bolǵan saıyn márege jetý qyzyqty boldy. Árıne alǵash kastıngke kelgen kezde syrtqy kelbetimdi kórip, minezimdi saralaı, áńgimelese kele atalǵan rólge salystyrmaly túrde kóp múmkindik mende ekendigi aıtyldy. Biraq resmı túrde naqty sheshim shyqpaǵannan keıin sońyna deıin senimsiz júrdim. Onyń ústine «Eger bekitile qalsam, ataǵy álemge jaıylǵan patshaıymdy qalaı saraptaımyn?» degen myń san suraq taǵy mazalady. Júreksingenimdi de jasyrmaımyn. О́ıtkeni Tomırıs róli men úshin úlken jaýapkershilik boldy. Halyq meni qalaı qabyldaıdy dep oılaı berdim. Biraq keıin tańdaý jasalyp, fotosýretim kópshilik nazaryna usynylǵan kezde, áleýmettik jelide jazylǵan jyly lebizderdi kórip qanattanǵandaı boldym. Pikir qaldyrǵandardyń jazbasynan: «Naǵyz Tomırıs osyndaı-aq bolsa kerek!», «Fılmdi asyǵa kútemiz!» degen syndy oń pikirler jańasha bir shyǵarmashylyq tynys syılady. О́zime degen senimim qaıta oralyp, silkinip aldym desem artyq emes. Osyndaı tamasha sezimde túsirilim jumysyna kirisip kettik.
– Rasymen de túr-álpetińiz erekshe. Tipti ǵalamtorda sýretińiz alǵash jarııalanyp, halyq arasyna tarala bastaǵan kezde de «Tomırıs róline tańdalǵan aktrısa qazaq emes eken» degen pikirler kóp aıtylyp jatty...
– Iə, solaı boldy. Jáne kópshiliktiń ol pikiri negizsiz emes. О́ıtkeni meniń boıymda birneshe ulttyń qany bar. Iаǵnı, metıspin. Biraq ózimdi tolyqtaı qazaqpyn dep esepteımin. О́ıtkeni eki ájem de qazaq. Almaty qalasynda týyp-óstim. Mektepti de sonda bitirdim. Bizdiń áýlet ulttyq qalyp pen salt-dástúrdi berik ustanǵan naǵyz qazaqy otbasy boldy. Jeti jasyma deıin ájemniń qolynda óstim. Al tek, tárbıe degenimiz negizinen áıel, anaǵa da tikeleı baılanysty ǵoı. Əkem de, anam da qazaq otbasynda ósip, qazaqsha tərbıelengen. Biraq atalarym basqa ulttan. Əkemniń əkesi, ıaǵnı óz atam tatar ultynan bolsa, anamnyń ákesi evreı qanynan. Eger bıologııalyq turǵydan tarqatar bolsaq, onda árıne, boıymda úsh ulttyń – qazaq, tatar jáne evreı qany bar. Biraq men ózimdi es bilip, aqyl toqtatqaly beri qazaqpyn dep tanydym. Sondyqtan «Ultyń kim?» dese, berer jaýabym jalǵyz – qazaq.
– Sizdiń saraptaýda Tomırıske qaı qyrynan basymdyq berildi: jaýynger Tomırıske me, álde əıel, ana Tomırıske me?
– Meniń áý bastaǵy maqsatym – keıipkerimdi jan-jaqty kórsetý bolatyn. Árıne shamamnyń, tanym-túısigimniń jetkeninshe Tomırıske san qyrynan kelýge tyrystym da. Tórtkúl dúnıege tańdaı qaqqyzǵan patshaıymnyń ańyzǵa bergisiz tańǵajaıyp erligin ǵana emes, ana retindegi meıirimi men áıeldik názik tabıǵatyn da keıipkerimniń ón boıyna birdeı toǵystyrýǵa talpyndym. Sebebi Tomırıs jaýjúrek batyrdan buryn, eń áýeli júregi jumsaq, jany názik áıel, meıirimdi ana ǵoı. Barlyq áıel zaty sekildi ol da rııasyz súıispenshilikti, myzǵymas otbasylyq mahabbatty armandady. Biraq ol kezdegi jaǵdaı, zamana zańy taldyrmash talaı Tomırısti erkinen tys atqa qondyryp, el tutastyǵy jolynda qaıratty bolýǵa qaırady. Erlermen ıyq tirestire júrip, shaıqasýdan ózge tańdaý qaldyrmady. Eger beıbit zaman bolsa, Tomırıs te kóp áıeldiń biri bolyp, otbasy baqytyn bárinen bıik qoıatyndyǵyna senemin. О́ıtkeni onyń oıy emes, ómiri osyndaı sheshimderge alyp keldi. Fılmde sony kórsetýge tyrystym. Jetkize aldym ba, joq pa – ol jaǵyna endi kórermen tóreshi. Semiz aıtyp, aryq shyǵýdan qorqamyn. Sondyqtan barlyǵyn premera kúni ózderińiz kórip, baǵasyn berersizder.
– Al ózińizdiń ón boıyńyzda Tomırıspen qandaı uqsastyqtar bar dep oılaısyz? Jalpy, qazir Tomırıs sııaqty qyzdar bar ma?
– Búgingi beıbit ómirimiz úshin Jaratqanǵa myń da bir shúkir deımin. Erkelep, naǵyz áıeldershe ádemi ǵumyr keship jatsaq, ol osy myzǵymas tynyshtyǵymyzdyń arqasy dep bilemin. Osy beıbitshiligimiz laıym uzaǵynan bolǵaı. Qudaı betin aýlaq qylsyn, biraq el úshin qandaı da bir qıyn jaǵdaı bola qalsa, kez kelgen qazaq qyzy Tomırıstiń erligin qaıtalaıdy dep senemin. Desek te ár zamannyń óz talaby bar ǵoı. Otbasyn asyraý jolynda qoǵamdyq jumystarǵa belsene aralasyp, erlermen teń dárejede eńbek etip, úıdegi bala tárbıesine de, túzdegi qyzmetine de birdeı úlgerip júrgen qyzdardyń erligi búgingi zamanǵa saı tomırıstik tulǵany tanytýǵa tolyqtaı ólshem dep oılaımyn. Tipti keıbir kezde ózim de Tomırıs sııaqty bolyp ketemin (kúldi). Oǵan fılmniń de áseri bolýy múmkin.
– Qalaısha?
– Negizi men ózimdi názik qyzdardyń qataryna jatqyzamyn. Biraq «Tomırıs» fılmine túskeli beri jańa qyrlarymnyń ashyla bastaǵanyn baıqadym. Ony jaqyndarym da aıtty. Tomırısti oınaǵaly minezimde myqtylyq, táýekelshildik paıda boldy. О́ıtkeni birneshe aı boıy túsirilim alańynda Tomırıs bolyp ómir súrgennen keıin, bar bolmysyń keıipkerińmen birtutas álemge aınalyp ketedi eken. Tomırısten kóp nárse úırendim. Sózben sýrettep jetkizgisiz ǵalamat áser aldym. Keıipkerimniń bolmysyn qabyldaǵanym sonshalyq, túsirilim jumystary bitken soń biraz ýaqyt óz-ózime kele almaı júrdim. Bilesiz be, áli fılm jaryqqa shyǵyp úlgergen joq, al men túsirilim alańyn saǵynyp úlgerdim. Keıipkerim de, ondaǵy atmosfera da, kınodaǵy seriktesterim de, shyǵarmashylyq túsirý toby da maǵan kóp nárse úıretti.
– Rólge qalaı daıyndaldyńyz? Tarıhı kitaptar oqyp, arnaıy mamandarmen, keńesshilermen jumys isteýge múmkindik boldy ma?
– Tarıhı fılm bolǵandyqtan, atqa otyrý, qarý ustaý syndy shaıqas qımyldaryn úırený, sekirý jattyǵýlarymen aınalysýǵa basymdyq berip jiberdim be, alǵashqy kezderde arnaıy arhıv aqtaryp, tarıhty tereń tanýǵa múmkindik bolmady. Álbette nıet bolǵanymen, ýaqyt mursat bermedi. Condaı bir qyzý daıyndyq ústinde taıyp qulap, aıaǵymdy syndyryp aldym. Bir aıdan asa ýaqyt tapjylmastan tósek tartyp jatýǵa týra keldi. Sol kezde Gerodottan bastap tarıhty jazǵan talaı avtordyń eńbekterimen tanysyp shyqtym. Ásirese Bolat Jandarbekovtiń «Saqtar» dılogııasynyń «Tomırıs» atalatyn birinshi kitaby arqyly kóp málimetke qanyqtym. Bul synaqty Jaratqannyń maǵan izdenis úshin bergen bir múmkindigi dep qabyldap, osy ýaqyt ishinde obrazymdy oısha júıelep, minez erekshelikterin ekshep úlgerdim. Árıne meniń bulaısha aıaqasty jaraqattanyp qalýym túsirilim tobyn biraz sarsańǵa da saldy. О́ıtkeni jattyǵý jumystary aıaqtalyp, túsirilim prosesiniń bastalýyna sanaýly kún qalǵan bolatyn. Al meniń tósekke tańylýym sol jospardyń kúl-talqanyn shyǵardy. Tipti túsirilimge jaramaıtyndaı jaǵdaıda basqa aktrısa tabýǵa ýaqyt tym tapshy edi. Eger tabyla qalsa, rejısser sheshimine túsinistikpen qaraýǵa da daıyn boldym. О́zimdi ishteı soǵan daıyndadym. Tipti aýyryp jatyp: «Múmkin bul meniń jolym emes shyǵar. Kınoǵa adasyp kelgenimdi Jaratqan osylaı aýyrtyp kórsetip jatqan bolar» degen oılar da bir sát maza bermedi. Sondaı san túrli sezim ústinde: «Meniń jaǵdaıymda Tomırıs ne ister edi?» degen oı keldi. Dál sol kezde ishimdegi qalǵyp ketken Tomırıs oıandy. Dereý ózimdi jınap aldym. «Tomırıs jeńilmes edi!» dedim ishteı nyq bekip. Keıipkerimnen berilgen tegeýrin sóıtip meni túsirilim alańyna qaıta alyp keldi.
– Al túsirilim barysynda qandaı qıyndyqtarmen betpe-bet keldińiz?
– Shyǵarmashylyq jumys bolǵannan keıin túsirilim bastalǵannan aıaqtalǵanǵa deıingi kez kelgen áreketiń jaýapkershilik. Túrli qıyndyqtar kezdesip jatty. Sonyń ishinde soǵys qımyldaryna úırený qajyrly kúsh-jigerdi talap etti. Biraz ýaqyt áskerı jattyǵý lagerinde turyp, arnaıy tájirıbeden óttik. Dál áskerdegideı boldy. О́zimdi solaı sezindim. Odan keıingi meni túbegeıli izdeniske ıtermelegen taǵy bir jaıt – kóne túrik tiliniń erekshelikterin ıgerý boldy. Qoldanysymyzda bolmaǵannan keıin biraz qıyndyqtar kezdesti. Arnaıy til mamandarymen, tarıhshylarmen jumys isteýge týra keldi. Bastapqyda qınalǵanymmen, keıin sóılep jattyqqannan soń til áýezinen keremet lázzat aldym. Beıne bir saq dáýirinde júrgendeı ózime degen senim paıda boldy. Sebebi kóne túrik tilinde sóılep júrip sol dáýirdiń sol kóńil kúıin qatar ustaısyń. Til úırenýdegi jańa tájirıbe ózime qatty unady.
– Sonda fılm tek kóne túrik tilinde túsirildi me?
– Iá, kóne túrik jáne kóne parsy tilderinde túsirildi. Bul da jumysqa tamasha atmosfera beredi eken. Buǵan deıingi qazaq fılmderine uqsamaıdy. Túsirilim bitkennen keıin taspada jazylǵan úzindilerdi kórip shyqtym. Keremet áser etti. Keıipkerlerdi kóne túrik jáne parsy tilderinde sóıletý kartınanyń aıtýly erekshelikteriniń biri dep oılaımyn. Oqıǵa erte ǵasyrlarda ótip jatyr eken dep senip qalasyń. Bul – rejısser tarapynan tabylǵan oń sheshimderdiń biri ekeni sózsiz.
– Tarıhı fılmniń sátti shyǵýynyń taǵy bir syry – sýretshilerdiń sheberligi hám sezimtaldyǵy ekeni talassyz. Osy oraıda Saq patshaıymy kıimderiniń ereksheligi jaıly bilgimiz keledi. Kostıýmderdi kim tikti?
– Fılmdegi barlyq kostıým Əsel Shalabaeva bastaǵan talantty kásibı sýretshilerdiń qolynan shyqty. Tarıhty jiti zerttep, sol dáýirdiń stılin barynsha ustanýǵa tyrysty. Kostıýmderdiń barlyǵy taza tabıǵı materıaldan tigildi. О́rnekteri de ár detaline deıin oılastyrylyp, qoldan jasalyp shyqty. Sondyqtan bolar ol kostıýmder kórer kózge ǵana ásem emes, denege kıgen kezde de qonymdy, júris-turysqa yńǵaıly boldy. Beıne bir tarıhtan, sol dáýirden kelgen kıimder sııaqty áser etti. Bul da fılmde óte úlken ról oınady. О́zimdi naǵyz Saq patshaıymyndaı sezindim.
– Álmıra, sizdi joly bolǵysh adam deýge bolatyn shyǵar. Kásibı akterlerdiń ózi kınodaǵy rólin shaǵyn epızodtardan bastap jatady. Al siz birden tarıhı fılmdegi basty rólge tańdaldyńyz. Onyń ústine búginde kıno keńistiginde esimi jıi atalyp, kórermen yqylasyna bólenip júrgen trendtegi rejısserlerdiń biri Aqan Sataevpen tandemde jumys isteý múmkindigi buıyrdy...
– Onyńyz ras. Allaǵa myń márte shúkir deımin. Aqan aǵa eń áýeli tamasha adam, sodan keıin jaqsy maman. Adamgershiligi zor, maqsaty bıik. Muny rejıssermen sóılesken kez kelgen adam sezedi. О́zinen de, sózinen de jyly lep esip turady. Kıno alańynda júrip kóp nárse úırendim. Bilmegen, olqy túsip jatqan tustarda túsinistik tanytyp, qoldaý bildirdi. Kásibı aqylyn aıtty. Aqan aǵa eshqashan «myna kórinisti durys shyǵarmadyń» dep uryspaıdy, kerisinshe «barlyǵy jaqsy, tek endi bylaı kórsek qalaı bolady» dep jumsaq aıtyp otyryp túsindiredi, keıipkerińniń maqsatyn uǵyndyrady. Bastapqyda tek rejısserdiń aıtqanyn ǵana oryndap júrsem, keıin ýaqyt óte kele, túsirilim aıaqtalar shaqta tipti óz usynystarymdy aıtyp, shyǵarmashylyq ımprovızasııalarǵa barýǵa jarap qaldym. Bul da Aqan aǵanyń janynda júrgen áriptesterine, akterlerge senim syılaı alatyndyǵynyń arqasy. «Akterlerge aýyr sóz aıtsań oıy bólinedi. Sebebi ártis – bárin sezimmen, júrekpen jasaıtyn adam. Sol kóńildi aıalaý kerek» dep únemi aıtyp otyrady. Minezi jumsaq bola tura ishki tegeýrini myqty, tártipke qatal. Túsirilimdegi ár detalǵa mán berip, jumysyna úlken jaýapkershilik, yjdaǵatpen keledi. Rejısserdiń osyndaı bıik adamgershilik minezderin kórip, óziń de ishteı jınalasyń, shıryǵasyń, shıraısyń. Men úshin Aqan aǵanyń qasynda jumys isteý úlken mektep boldy.
– «Tomırıs» fılmine túsý akterlik təjirıbeden bólek taǵy ne berdi dep oılaısyz?
– Kınony kórý basqa da, onyń ishinde júrip, ishki prosesterine aralasý bólek álem. Jeke óz basyma «Tomırıs» kıno atalatyn ǵalamat keńistiktiń esigin ashyp berdi. Kásibı bilikti mamandarmen, tamasha akterlermen birge jumys isteý baqyty buıyrdy. Qazaqy ádebı sóz saptaýdan bastap, adamgershilik, kásibı biliktilik turǵysynan árqaısysynan úırengenim kóp. Alǵash túsirilim jumystaryna kiriser kezde qatty júreksindim. О́ıtkeni arnaıy akterlik bilimim bolmaǵannan keıin, olqy túsip jatqan tustarda kásibı mamandar túsinistik tanyta qoıar ma eken dep tolqydym. Biraq alańdaýym beker eken. Kelgennen barlyǵy qushaq jaıa qarsy alyp, bilgenderin úıretti. Baqytyma oraı maǵan kil myqty seriktester jolyqty. Tamasha dostar taptym. Solarǵa qarap boı túzedim, bilmegenimdi úırendim. Barlyq túsirilim tobyna alǵysym sheksiz.
– Bilýimizshe, negizgi mamandyǵyńyz ekonomıst eken. Shyǵarmashylyq salaǵa qaı kezden bastap qyzyǵa bastadyńyz?
– Iá, áýelgi mamandyǵym – bıznes pen koýchıng. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń ekonomıka fakýltetinde oqydym. Keıin Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń magıstratýrasyn «Menedjment pen koýchıng» salasy boıynsha támamdadym. Úshinshi mamandyǵym – psıholog. Qaı salanyń da óz ereksheligi, qyzyǵy bar jáne barlyǵy bir-birimen óte tyǵyz baılanysty. Máselen, psıhologııa baǵytynda alǵan bilimim Tomırıs rólin shyǵarýǵa kóp kómektesti. Sondyqtan da men jalpy adam, maman retinde bir orynda qalyp qoıýdy qup kórmeımin. Men úshin ózimdi jetildirip, damytyp, beımálim, beıtanys salada synap kórý – jańa emosııalarǵa, ózińniń jańa múmkindikterińdi ashýyńa taptyrmas tájirıbe. Baǵytymdy túbegeıli ózgertip, kıno salasyna kelýimniń basty sebebi osy adamı, rýhanı ishki suranystarymnyń arqasynda dep oılaımyn. Sondyqtan keleshekte múldem basqa qyrymnan tanyp jatsańyzdar, tańǵalmańyzdar (kúldi). О́ıtkeni meniń ómir súrý qalybym osyndaı.
– Sózińizden túsingenimiz – óte táýekelshil, jańalyqqumar jan ekensiz. Basqa qandaı erekshe qyrlaryńyz bar? Tomırıs – Álmıra taǵy nege qyzyǵady?
– Eń áýeli maǵan ómir súrýdiń ózi óte qyzyq. Sondyqtan ózimdi, ár kúnimdi únemi jańa emosııalarmen baıytyp otyrýǵa tyrysamyn. Bı bıleımin. О́leń jazyp, sportpen shuǵyldanǵan qatty unaıdy. Psıhologııalyq kitaptardy kóp oqımyn. Murajaı, sýret kórmelerine jıi baryp, ózimdi rýhanı turǵydan damytyp, ishki úndestikke umtylý da janyma rahat syılaıdy. Jalpy, maǵan qandaı da bir nárse qyzyq bolsa, ony sońyna deıin zerttep, tanyp-bilmeıinshe tynym tappaımyn. Al kerisinshe jaǵdaıda tipti kóńil bólip te qaramaımyn. Sondaı bir qyńyrlaý minezim bar (kúldi). Al jalpy adamdy damytatyn, ishki álemin baıytatyn shyǵarmashylyq jumystardyń barlyǵymen aınalysqan unaıdy.
– О́leńdi qaı tilde jáne qandaı taqyrypta jazasyz?
– Ázirge orys tilinde jazyp júrmin. Aldaǵy maqsattarymnyń biri – qazaq tilin ádebı deńgeıde erkin ıgerip, óleńdi qazaqsha jazý. Árıne oǵan biraz ýaqyt kerek. Biraq ózim qatty qyzyǵamyn. Demek, baǵyndyrýǵa bolatyn beles dep oılaımyn. Al óleńderimniń taqyryby negizinen Haq jolyn tabý, armanǵa sený, ómirdi súıý, jalpy áıel baqyty týraly. Aqıqatyna kelgende óleń degen belgili bir taqyryp pen qaǵıdaǵa tańylmaıdy ǵoı. Adam neni sezinedi, qandaı kóńil kúıde – sol aq qaǵaz betine túsedi. Ázirge meni tolǵandyryp júrgen taqyryp osylar.
– Al ózińiz armanǵa senesiz be?
– Árıne! Sirá da adam balasynyń armansyz kúni bolmas. Bala kúnimnen ertegi oqyp, ǵajaıyptarǵa senip óskenmin. Áli de sol qalpymdamyn. Tek qazir armandarymdy qııal kúıinde qaldyrmaı, maqsatqa aınaldyrýǵa tyrysamyn. Eń áýeli adam Allaǵa, sodan soń ózine, ishki túısigine sener bolsa, oryndalmaıtyn arman bolmaıdy. Qudaı ózi berekesin beredi.
– Bolashaqtaǵy armandaryńyz nemen baılanysty: kıno salasymen be, álde bastapqy mamandyǵyńyz qyzyǵyraq pa?
– Ony endi ýaqyt kórsetedi. Jalpy men júregimniń qalaýymen jumys isteıtin adammyn. Sondyqtan ázirge maǵan kıno qyzyq. Alda jaqsy jobalarǵa usynys túsip jatsa, nege synap kórmeske?! Biraq óz mamandyǵym da unaıdy. Kim biledi, alda qos salany biriktirip, jańa bir óner oılap tabarmyn (kúldi). О́ıtkeni barlyǵy bir-birimen óte tyǵyz baılanysty. Durysy, muny ýaqyttyń enshisine qaldyraıyq.
– Jaqsy jobalar dep qaldyńyz, basqa rejısserler tarapynan kelip túsip jatqan qandaı da bir usynystar bar ma?
– Árıne ondaı usynystar kóp. Kastıngke de jıi shaqyryp turady. Biraq «Tomırıstiń» jaryqqa sátimen shyǵyp, kórermenniń qabyldaýyn kórmeıinshe, basqa jobalarǵa ázirge shekteý qoıdym. О́ıtkeni alǵashqy jumysymnyń jemisin, halyq tarapynan baǵasyn kórip-bilip, qajetinshe nátıje shyǵarǵym keledi. Kóńilim qalaıtyn, janymmen úndesetin jaqsy joba kezdespeıinshe, asyǵys sheshimderge barǵym kelmeıdi. Ázirge ondaı ssenarıı kezdespedi. Bolashaqta jaqsy rejısserler tarapynan sátti jobalar bolyp jatsa, ózimdi nege taǵy da synap kórmeske?!
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Nazerke JUMABAI,
«Egemen Qazaqstan»