Astrofızıkaǵa áýes adamdardyń elimizdegi aspan denelerin zertteıtin arnaıy ortalyqtar jaıynda bilýge qumartatyny anyq. Sondaı ǵajaıyp syrǵa toly orynnyń biri – Almaty oblysynyń aýmaǵyndaǵy Asy-Túrgen observatorııasy.
Aspan denelerin zertteıtin ortalyq Ile Alataýy ańǵaryndaǵy Asy men Túrgen ózenderiniń toǵysqan tusynda tur. Almaty qalasynan 100 shaqyrymdaı qashyqtyqta ornalasqan. Teńiz deńgeıinen 2700 metr bıiktikten zeńgir kókke kóz tigip, juldyzdardyń jaryq jolyna baqylaýǵa bolady. Qazir bul observatorııada mamandar joǵary jyldamdyqta jumys isteıtin baqylaý teleskopyn ornatyp jatyr eken.
– Observatorııa bizge unady. Mundaǵy kúmbez Germanııada jasalǵan eken, aınasynyń dıametri 1 metr bolatyn reflektor ornatylypty. Bul Kún men Aıdy, Kún júıesindegi kishi ǵalamsharlar men meteorlyq zattar, jasandy aspan deneleri, galaktıkalardyń qurylymdary men dınamıkasy, juldyzaralyq orta, jaryq jáne kómeski dıffýzııalyq tumandy zertteýge múmkindik beredi, – deıdi professor Brıýs Grossan.
Aıtpaqshy, professor Brıýs Grossan – Nobel syılyǵynyń laýreaty, Nazarbaev Ýnıversıtette Energetıkalyq ǵarysh zerthanasynyń jetekshisi, áıgili professor Djordj Smýttyń komandasyndaǵy álemge tanymal ǵarysh zertteýshisiniń biri. Onyń basshylyǵymen ornatylyp jatqan jańa teleskop ǵaryshtyq gamma-qalqymalardy zertteıtin bolady. Aspaptyń jyldamdyǵy álemdegi eń úlken ǵaryshtyq jarylystardyń optıkalyq sáýle shyǵarý spektrin ólsheýge múmkindik beredi eken.
Almaty oblysy