Qazaqstan munaı óndirisin ulǵaıtady

Úkimet basshysy «Digital energy» kórmesin qarap, Islandııanyń eks-prezıdenti jáne «Arktıkalyq sheńber» halyqaralyq forýmynyń tóraǵasy O.Grımssonmen kezdesý ótkizdi, onda Almaty oblysynda geotermaldy energetıkany damytý perspektıvasyn talqylady, sondaı-aq, Munaı eksporttaýshy elder uıymynyń (OPEK) Bas hatshysy M.Barkındomen kezdesýde Qazaqstannyń OPEK-pen ózara is-qımyl máselelerin talqylady.

«2017 jyly Astanada EKSPO kórmesin ótkizgen ýaqyt­tan beri Qazaqstan ekono­mıkaǵa keshendi «jasyl» shara­lardy engizýde eleýli jetis­tikterge qol jetkizdi. Búginde biz 3 myńnan astam megavatt­qa deıin jańartylatyn energııa kózderi qorjynyn keńeıttik. 2019 jyldyń alǵashqy 6 aıynyń ózinde sektordaǵy óndiris 31,7%-ǵa ulǵaıtyldy», degen Úkimet basshysy elimizdiń jylyna 90 mln tonnaǵa jýyq munaı óndiretinin atap ótti.

«2014 jyly 14,9 mln tonna mu­naı óńdesek, 2019 jyly 17,2 mln tonna munaı óńdeýdi jos­parlap otyrmyz. Bul bizge birqatar munaı ónimderine degen ishki qajettilikterimizdi tolyǵymen jabýǵa múmkindik beredi. Bıyl tabıǵı gaz óndirý 55 mlrd tekshe metrden asady dep kútilýde. Qazirgi qarqyn saqtalǵan jaǵdaıda biz 2027 jylǵa qaraı 80 mlrd tekshe metrden astam gaz óndiremiz», dedi A.Mamın.

Premer-Mınıstr iske asyrý jáne ázirleý saty­laryndaǵy qolda bar jobalar qorjyny Qazaqstandy álemdegi polıetılen men polıpropılenniń iri eksport­taýshysyna aınal­dyrýǵa ar­nalǵanyn atap ótti.

«Gaz óndiretin jabdyqqa suranystyń artýy gaz-hımııa mashınasyn jasaýda eleýli jetistikterge ákeldi. 2016 jyldan bastap 2018 jylǵa deıin saladaǵy óndiris kólemi shamamen 40%-ǵa – 39,4 mlrd-tan 54,8 mlrd teńgege deıin ósti, bul búkil ekonomıka úshin ártaraptandyrýdyń ósip kele jatqan áleýetin kórsetedi», dedi Úkimet basshysy.

Sonymen qatar Úkimet basshysy qazirgi geosaıası ahýalǵa alańdaýshylyq bildirdi. «Qa­zir­gi ýaqytta jahandyq eko­nomıkanyń qarqyny ymyrasyz básekelestik jaǵdaıynda damyp kele jatyr. Qarjy sektorynda, sonymen qatar ındýs­trııada aıtarlyqtaı qul­dyraý baıqalady. Qarjy-ekonomıka nary­ǵyn­daǵy iri kúızelis bizdi jań­ǵyrmaly energetıka kóz­derine nazar aýdarýǵa jáne ınf­raqurylymdy osy sektordaǵy ınnovasııalarǵa daıyndaýǵa májbúrlep otyr. Buǵan qosa, biz energetıka naryǵyndaǵy, sondaı-aq jahandyq eko­nomıkadaǵy turaqtylyq pen aıqyndylyqty qoldap otyrýymyz kerek. Bul turǵyda Qazaqstannyń róli barynsha tanymal bolyp keledi. Biz energııa jetkizilimi turaqtylyǵy arqyly óńirlik kóshbasshyǵa aınalyp otyrmyz. Astanada ótken EKSPO energııanyń jańa kózderin talqylaý úshin tamasha alań jáne múmkindik boldy. Sol ýaqyttan beri biz «jasyl» ekonomıkaǵa daıyndalý jáne júzege asyrý bóliginde naqty sharalardy engizdik», dedi A.Mamın.

Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev qara altyn nary­ǵynyń bolashaǵy týraly pikirimen bólisti.

Kóptegen álemdik qar­jygerler biraz ýaqyttan keıin kómirsýtek shıki­zaty­na qatysty jobalardy qarjylandyrýdan bas tartatynyn aıtyp otyr. Keı elder taıaý onjyldyqta janar-jaǵarmaı otynyn tutynatyn avtomobılderden tolyqtaı bas tartamyz deıdi. Munyń bar­lyǵy da shyndyq, bul ba­ryn­sha jedel oryn alýy múmkin. Qazirgi ýaqytta munaıdyń bolashaǵy men onyń qoryna qatysty boljamdar alýan túrli. Boljamnyń kópshiligi munaı óndirisiniń álemdik kólemi taıaý ýaqytta óziniń eń joǵary shegine jetip, odan keıin tómendeı bastaıdy degenge saıady. Bul álemdik ekonomıkaǵa qater tóndiredi. Al endi zertteýler munaı qory taýsylmaıdy, biraq óndirý qıyndaı túsetinin kórsetip otyr. Degenmen, oryn alyp jat­qan trendterdi qaperge alýy­myz qajet. Biz ony eskerýge jáne jańa trendterge saı da­mýǵa mindettimiz», degen mınıstr munaı naryǵyndaǵy qaýip­siz­dik máselesine de toqtaldy.

«Saýd Arabııasyndaǵy nysandarǵa shabýyl jasal­ǵannan keıin baǵa 10 paıyzǵa ósip ketti. Biz bul jóninde áriptesterimizben áńgimelesken edik. Munaı óndiretin el­derdiń eshqaısysyna baǵa­nyń mundaı jolmen óskeni qajet emes. Biz munaı óndirýshi elmiz. Sondyqtan jaýapker­shilikti anyq seziný úshin, álemdik baǵaǵa, boljamdy jetkizilimge kómek kórsetý úshin «OPEK+»-ke qosyldyq. Bul turǵyda Qazaqstan óziniń mindettemelerinen aınymaıdy. Birqatar el mindettemelerdi oryn­daýdaǵy bizdiń múmkin­dikterimizge kúdikpen qaraıdy. Biz jaýapkershiligi zor seriktes retinde mindettemelerimizdi oryndaıtynymyzdy málim­degim keledi. Bul mámi­le aıaq­talǵanǵa deıin áriptes­teri­mizge kepildik bergen dálizde qalamyz. Bul mámile belgili bir túrde munan ári de jalǵa­sady dep úmittenemiz», dedi Q.Bozymbaev.

Mınıstrdiń málimetinshe, aldaǵy ýaqytta elimizde qara altyn óndirisi ulǵaımaq. «Múmkindigimizge qatysty aıtar bolsam, qysqa merzimdi josparda ózimizdiń iri jobalarymyzdy júzege asyrýdy jalǵastyramyz. Bul birinshi kezekte Teńizdi keńeıtý, Qarashyǵanaqtaǵy munaı óndirýdi sozý, Qashaǵanda munaı óndirýdi arttyrý. Biz OPEK+ aıasynda óz min­dettemelerimizdi oryndaıyz. Degenmen, orta merzimdi ke­le­shekte, 2023-2025 jyldary munaı óndirý kólemin kóbeıtemiz», dedi Q.Bozymbaev.