Otandyq bıznes odaqtaǵy proteksıonızmge alańdaýly

Prezıdent ákimshilik kedergilerdi synady

О́tken aptada Erevanda ótken Joǵary Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq komıssııanyń otyry­syn­da Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Odaq ishinde múshe mem­leketterdiń taýary men qyz­me­tine birdeı jaǵdaı jasaý kerek­ti­gin aıtty.

«2019 jyldyń birinshi jarty­jyl­dyǵynyń qorytyndysy bo­ıynsha EAEO-nyń úshinshi eldermen taýar aınalymy 2 paıyz tómendedi. Al odaq ishindegi ózara saýda 5 paıyzǵa azaıdy. Bul jaqsy úrdis emes. Qazaqstannyń EAEO elderimen saýdasy 6 pa­ıyz tómendedi. Árıne munyń obektıvti ekonomıkalyq sebep­teri bar, biraq ákimshilik keder­gi­lerge de kóz juma almaımyz», degen edi Memleket basshysy.

Prezıdenttiń pikirinshe, odaq ishinde erkin saýda jasaý úshin eshqandaı proteksıonızm men ishki jasyryn shekteýlerdi jo­ıyp, barlyq qatysýshylarǵa bir­deı jaǵdaı jasaý kerek. Osy oraıda Memleket basshysy biryńǵaı tranzıt júıesi men jo­ǵary tehnologııany damytýdy usyndy.

Eýrazııalyq komıssııa qımyldaǵysy kelmeıdi

Jalpy, EAEO qurylǵannan beri otandyq kásipkerlerdiń odaq­tas elderdegi dıs­krı­mı­na­sııaǵa shaǵymdanǵan kezderi az emes. Máselen, «Atameken» ult­tyq kásipkerler palatasynyń basqarma tóraǵasynyń orynbasary Evgenıı Bolgerttiń aıtýynsha, qazaqstandyq kásipkerlerdiń EAEO elderinde erkin saýda jasaýyna 85 túrli kedergi bar. «Árqaısysyn jekelep aıtpaı-aq qoıalyq, tek eń ótkir jáne birneshe jyldan beri sheshilmeı kele jatqandaryna toqtalaıyn. Mysaly, Qyrǵyzstanda túpki­lik­ti baǵanyń bekitilgen deńgeıi bar. Bul ásirese sút ónimderine qatysty. Al Belarýske alkogol ónimderin satý tipti qıyn. О́ıtkeni onda «arnaıy ımporttaýshylar ınstıtýty» jumys isteıdi», deıdi E.Bolgert.

Sonymen qatar «Atameken» ókili tranzıt boıynsha shekteý bar ekenin de aıtty. Iаǵnı, tıisti rásimder sıfrlanbaǵan. Bul másele birneshe jyldan beri sozylyp keledi. Osyǵan oraı «Atameken» palatasy Saý­da jáne ıntegrasııa mınıs­tr­ligimen birlesip naqty jos­par daıyndaǵan. Alaıda, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa otan­dyq kásipkerler túgili Qazaq­stan Úkimetiniń usynysyn qaras­ty­rý­ǵa da qulyqsyzdyq tanytyp otyr.

Kásipkerler «sanaly proteksıonızmdi» usynady

Integrasııalyq uıym ishinde keı memleketterdiń protek­sıo­nıstik saıasatyn baıqaǵan kásip­ker­ler endi zań shyǵarý men onyń oryndalýynda tikeleı Par­lament pen Úkimettiń jumy­sy­na aralasýǵa qulshynyp otyr. О́tken aptada otandyq kásip­ker­ler jańadan «El tiregi» atty otandyq kásiporyndar men kásip­ker­ler odaǵyn qurdy. Onyń quramyna 400-ge tarta otandyq ónerkásip, agroónerkásip, bilim berý men qyzmet kórsetý kásipor­ny endi.

Kásipkerler odaǵynyń bas­qarma tóraǵasy Nurjan Áltaev­tyń aıtýynsha, bul odaq­tyń basqa odaqtardan aıyr­ma­shy­lyǵy – «El tiregi» negizinen óńdeýshi kásiporyndardyń múd­desin qorǵaıtyn uıym, ol otan­dyq naryqty qorǵaýdy maqsat etedi.

Prezıdent EAEO ishindegi keıbir proteksıonıstik saıasatqa alań­daýshylyq bildirgen tusta otandyq kásipkerlerdiń ishki naryqty qorǵaý úshin uıym­das­qanyn bıliktiń odaqtas elderge kórsetken reaksııasy deý­ge negiz bar. Kásipkerler oda­ǵynyń basqarma tóraǵasy N.Áltaev odaq proteksıonıstik saıasatty qoldamaǵanymen, ulttyq bıznesti damytý úshin «sanaly proteksıonızmniń» artyq etpeıtinin aıtady. Onyń pikirinshe, proteksıonıstik saıasat zań sheńberinde júzege asyrylýy kerek.

Jalpy, kásipkerler odaǵy­nyń negizgi maqsaty – óńdeýshi ónerkásiptegi jaǵdaıdy jaq­sar­tý jáne ony eksportqa baǵyt­taý; daıyn ónim shyǵarýdy qolǵa alý; shaǵyn jáne orta kásip­ker­ler arasyndaǵy baılanys­ty nyǵaıtý; satyp alýlarda qazaqstandyq qamtýdy arttyrý; kásibı-tehnıkalyq oqytýdy damytý; sıfrlandyrýdy damytý; adam kapıtalyna ınvestısııany kóbeıtý.

Jalpy, Eýrazııalyq eko­no­mıkalyq odaqta otandyq kásipkerlerdiń quqyǵy taptalýy buryn da bolǵan. Máse­len, bıylǵy aqpan aıyn­da Qasym-Jomart Toqaev Senat­taǵy Úkimet saǵatynda otan­dyq kásipkerlerge qoldaý kór­setý kerektigin aıtqan edi. «Qazirgi qıyn jaǵdaıda Qa­zaq­stan Úkimeti otandyq taýar óndirýshilerdi tıimdi qorǵaýǵa jumys isteýi kerek. Qazaqstanda óndiriletin ónimderdiń syrttan ákelinýine tosqaýyl jasaý qajet. Bul proteksıonızm emes, otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýdyń qalypty tájirıbesi. Integrasııalyq uıymdar men jekelegen memlekettermen kelissóz kezinde naqty pozısııa ustaný kerek», degen bolatyn Prezıdent.