Teńgeniń tómendeýi – munaıdyń arzandaýyna ázirlik

Munaı baǵasynyń dınamıkasyna qarap teńgeniń erteńin boljaýǵa tyrysatyn biz úshin bul tosyn jańalyq boldy. О́ıtkeni osy aptada «qara altyn» anaý aıtqandaı arzandaı qoımaǵan edi. 9 qazannan 10 qazanǵa qaraǵan túni baǵa bar bolǵany shamamen 58,80 dollardan 58,20 dollarǵa tómendegen. 60 sentke bola teń­ge baǵamynyń kúrt álsireýi, árıne, qalypty nárse emes. Onyń ústine ótken aptada «qara altyn» tipti 58 dollardan arzanǵa da saýdalanǵan bolatyn. Ulttyq valıýtanyń tarıhı antırekordty «baǵyndyrǵan» bastapqyda túsiniksiz bolǵanymen, keıin sebebi anyqtaldy. Munaı baǵasy keler jyly arzandaıdy degen boljam shyqqan eken. Munyń aldynda sarapshylar qara altyn baǵasyn 2020 jyly 65-70 dollar shamasynda bolady dep joramaldaǵan-dy.

Financial Times basylymynyń málimetinshe, negizgi munaı saýdalaýshylar keler jyly munaıdyń arzandaýyna daıyndalyp jatyr eken. Onyń sebebi – naryqta usy­nystyń artyp, suranystyń azaıǵany. Basylymnyń habarlaýynsha, aldaǵy 12 aıda «qara altyn» quny 60 dollardan ári attamaıdy.

Birer kún buryn Londonda ótken munaı naryǵynyń taıaý bo­lashaqtaǵy jaǵdaıy týraly bas­pasóz konferensııasynda álem­degi eń iri úsh munaı satýshy kom­panııanyń basshylyǵy naryqqa bol­jam jasady. «AQSh pen Qytaı ara­syndaǵy saýda soǵysy órship ba­rady. Bul naryqtaǵy sura­nysty azaıtady. Tıisinshe munaı profısıti qalyptasyp, baǵany tómen tartyp otyrady», dedi. Munaı satýshy iri kompanııalardyń biri Vitol-dyń bas dırektory Rassel Hardı. Al Trafigura kompanııasynyń basshysy Djeffrı Ýeırdiń aıtýynsha, 2021 jylǵa deıin munaıdyń qymbattaýyn kútpeı-aq qoıýǵa bo­lady. Gunvor kom­panııasynyń ókil­deri de aldyńǵy eki kompanııa­nyń pikirine qosy­lady. Aıta keter­ligi, bul úsh kompanııa álem­de­gi munaı saýdasynyń 15 paıyzyna ıe.

AQSh Energetıka mınıstrligi de keler jyly munaıdyń qym­battamaıtynyna senimdi. Tipti azdap arzandaýy múmkin ekenin de joqqa shyǵarmaıdy. Onyń sebebi de túsinikti. О́ıt­keni AQSh úkimeti qazir eldiń shyǵys jaǵalaýyna qaraı munaı qubyryn salyp jatyr. Keler jyly qurylys aıaqtalsa, eldiń munaı eksporty aıtarlyqtaı artady degen sóz. Eger AQSh-tyń eksporty ulǵaısa, bul munaı naryǵyna tikeleı áser etpek. AQSh Energetıka mınıstrliginiń boljamynsha, 2020 jyldyń basynda munaıdyń ortasha quny 57 dollar bolady.

Reseıdiń Energetıka mınıstri de «qara altynnyń» qymbattaıdy dep úmittenbeıtinin ashyq aıtty. Onyń sózine qaraǵanda, tipti, munaıdyń «ádil» baǵasy qazir 50 dollar bolýy kerek.

Naryqtaǵy pessımızm birer kún burynǵy munaı baǵasynyń sál túskenine tikeleı alǵyshart bolǵany anyq. Naryqtaǵy baǵany taýardyń ózindik quny, suranys pen usynystan buryn sol saladaǵy jańalyqtar bekitetini belgili. Osy oraıda, munaı baǵasy keler jyly oıdaǵydaı bolmaı qalsa, kezekti ret kúrt devalvasııa jasamaý úshin Ulttyq bank qazirden bastap teńgeni birtindep «bosatyp» jatqan sekildi.

Osylaısha, munaı baǵasy apta basynan bergi tórt kúnde 58,25 dollardan beısenbige deıin 58,50 dollarǵa deıin sál de bolsa qymbattaǵanda dol­lardyń teńgege shaq­qan­daǵy baǵamy 389,13 teńgeden týra­ bir teńgege qym­­battap, 390,13 teńgege jetti.