Jambyldyqtardyń jarqyn jobasy

Qazaqstan – álemdegi jer kólemi keń memleketterdiń biri. Elimizdiń árbir turǵynynyń úle­sine tıetin aýylsharýashylyq jer kólemi 12,3 gektardan asady. Bul – Otanymyzdyń azyq-túlik qaýipsizdigin tolyq qamtamasyz etýge jol ashatyn eń basty múm­kindik.

Elimizde osy múmkindikterdi paıda­laný maqsatynda táýel­siz­dik jyldarynda toǵyz memleket­tik baǵdarlamalyq qujat ázir­lendi, olardyń negizinde AО́K sala­syndaǵy memlekettik saıasat iske asyryla otyryp, birqatar oń nátıjege qol jetkizildi, desekte respýblıkada keıbir ba­sym­dyqtarǵa ıe ındıkatorlar ory­ndalmaı keldi.

Bul oraıda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna arnalǵan «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» at­ty Joldaýynda «Aýyl sharýashy­lyǵy – bizdiń negizgi resýrsymyz, biraq onyń áleýeti tolyq paıdalanylmaı otyr» degen bolatyn.

Qazaqstan Respýblıkasynyń agro­ónerkásiptik keshenin damy­týdyń 2017-2021 jyldarǵa ar­nalǵan memelekettik baǵdar­la­­masyn iske asyrý jónindegi is-sharalar josparyndaǵy maq­sat­tar, mindetter men nátıjeler kórsetkishterin tereń zerdelep qaraǵanda, ýaqyttyń zymyrap ótip jatqanyn, júzege asyratyn isterdi tezdetýdiń qajettigin oılap, eriksiz beımaza kúıge enetinimiz de ras.

Osy jyldyń tamyz aıynda Senattaǵy áriptesim M.Joldas­baev­pen birge Jambyl óńirinde halyqpen kezdesý barysynda oblys ákiminiń qabyldaýynda boldyq. A.Myrzahmetov jalpy aımaqtyń tynys-tirshiligine qysqasha toqtala kelip, búgingi tańda Jambyl oblysynda tur­ǵyn­dardyń turmysyn jaq­sartý maqsatynda, birqatar bas­tama qolǵa alynyp, qazir­gi kezde atalǵan baǵytta aýqym­dy, qanatqaqty jobalardy júzege asyrýǵa daıyndyq jumys­tarynyń júrip jatqandyǵy tý­raly óz oıymen bólisti. Osy oraıda óńir basshysy óziniń jetek­shiligimen jumys toby óńirdegi barlyq aýdandar men aýyldy eldi mekenderge arnaıy baryp, 138 myń aýla tolyq zer­delengenin jáne atalǵan 5 baǵyt boıynsha jalpy quny 46,4 mlrd teńge bolatyn 31 myńnan astam jobany iske asyrý múmkindigi anyqtalǵanyn, nátıjesinde 131 myń otbasy nemese 600 myńnan astam adam aıyna ortasha eseppen 128 myń teńge kóleminde turaqty tabyspen qamtylyp, 68 myń turǵyn ózin ózi jumyspen qamtyǵandar men jumyssyzdar jeke kásipker sanatyna aınalatynyn atap ótti.

Jobanyń tolyq nusqasyn qolma-qol bizge usyna otyryp, muqııat zeıin salyp tanysyp, zańnamada belgilengen tártippen «Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti jáne onyń depýtat­ta­rynyń mártebesi týraly» Kons­tıtýsııalyq zańnyń sheńberinde qol­daý kórsetýimizdi surady. Kez­desýden keıin meniń arman-qııal keńistigimde aýyl turmysy, aýylsharýashylyq salasyndaǵy jaqsylyqty nyshannyń úmit sáýlesi kóringendeı boldy.

Atalǵan joba boıynsha tur­ǵyn­dardyń usynystaryn eskere otyryp, halyqtyń turmysyn jaq­sar­týǵa baǵyttalǵan 5 ba­ǵyt qarastyrylǵan. Joba úı irgesindegi jerlerdi tıimdi paı­da­laný, úı aýlasyndaǵy mal men qustyń ónimdiligin arttyrý, aýyl syrtyndaǵy paılyq úles jerlerdi utymdy paıdala­ný, sol arqyly jem-shóp, ja­ıylym məselesin sheshý, qo­salqy sharýashylyqtardyń tıim­diligine qolbaılaý bolyp otyrǵan məselelerdi koopera­tıvter arqyly sheshý jəne aýyl­daǵy shaǵyn jobalardy qar­jylandyrý baǵyttary óńir tur­ǵyndarynyń turmys sapasyn art­tyrýǵa baǵyttalǵan.

Oblys ákimdiginiń boljamdaryna sáıkes atalǵan sharalardy qabyldaý, joǵaryda atap ótkendeı 131 myń otbasyny aı saıyn 128 myń teńge kóleminde turaqty qosymsha tabyspen qam­tamasyz etýge múmkindik beredi. Bul qazirgi tabys deńgeıinen 4 ese artyq. Jalpy aýyl sharýa­shylyǵy ónimi 34%-ǵa artady. Et pen sút óńdeıtin kásiporyndar júk­temesi 30%-ǵa ulǵaıady.

Jobanyń aýqymdylyǵy men qarjylandyrylý máselelerin eskere otyryp, bıyl (birinshi ke­zeńde) oblystaǵy árbir aýdannyń bir aýyldyq okrýginde iske asyrý usynylyp otyr. Nátıjesinde 10 aýyldyq okrýg pen 23 eldi me­ken qamtylatyn bolady. Ol úshin 7,2 mlrd teńge kóleminde qara­jat qajet. Jobany iske asyrýdyń ekinshi kezeńi 2020-2021 jyldarǵa josparlanǵan.

2019 jyldyń 17 qyrkúıeginde Premer-Mınıstr Asqar Mamın­niń tóraǵalyǵymen ótken Úki­met otyrysynda Jambyl oblysy­nyń ákimi Asqar Myr­zahmetovtiń «Jambyl oblysy tur­ǵyndarynyń turmystyq t­abysyn jaqsartý jobasy» ma­quldandy. Osy jyldyń 1 qazanynda 2019 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetti naq­tylaýǵa arnalǵan Úkimet otyrysynda, atalmysh jobanyń birinshi kezeńin iske asyrýǵa 7,2 mlrd teńge bólý josparlandy. Aldaǵy ýaqytta Qazaqstan Res­pýblıkasy Parlamentiniń Májilisi jáne Senat depýtattary da qanatqaqty jobaǵa qoldaý kórsetedi dep oılaımyz. Búginde, oblys ákimdiginiń málimetinshe, áýeli jobanyń jemistiligine kóz jetkizý úshin ári jumystyń úlgi-bastaýy retinde oblystyń tańdap alynǵan 10 aýyldyq okrýginde jobany iske asyrý maq­satynda, jergilikti bıýdjet esebinen pármendi jumystar qyzý bastalyp ketti. Bul josparly jumystyń alǵashqy kezeńi bolmaq.

Árıne másele óte ózekti ári aýqymdy. Bul jóninde ár­túr­li oı-pikirler bolýy múm­kin. Memleket basshysynyń bıyl­ǵy Joldaýynda «Atalǵan dálel­demelerdi jınaqtaý mindeti jeke azamatqa nemese bızneske emes, memlekettik organǵa júkteletin bolady» dep atap ótkendeı, ony júzege asyrý barlyq atqarýshy organ qyzmetkerlerine, aýyl­sharýashylyq taýar óndi­rý­shilerine úlken jaýapkershilik júkteıdi. Qoǵamdaǵy bolyp jat­qan ıgi bastamaǵa aýyl tur­ǵyndaryn jumyldyrý úshin, keń qanatty túsindirme, úgit-nasıhat jumystary josparly túrde júrgizilýi tıis. Sondaı-aq osy jobany halyqqa durys tú­sindirip nasıhattaı bilsek jáne aýylsharýashylyq salasyn damytýǵa barlyǵymyz atsalysyp kúsh jumsasaq, onda bul joba, bıik minbelerden aıtylyp júrgen, keıingi kezde sanaǵa sińgen paternalıstik pıǵyl men masyldyqtan arylýǵa múmkindik beredi. Atap aıtqanda, eń aldymen  aýyl turǵyndaryna turaqty jumys beredi, jumyssyzdyqty azaıtady, aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi tıimdi paıdalaný múmkindigi artady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Nazarbaevtyń jáne Memleket basshysy Q.Toqaevtyń turǵyn­dardyń ómir súrý sapasyn arttyrý boıynsha bergen tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetovtiń «Jambyl obly­sy turǵyndarynyń turmys­tyq tabysyn jaqsartý jobasy» óte mańyzdy, úlken saıa­sı áleýmettik áleýetke ıe, ýa­q­tyly ári qajetti joba. Sony­men qatar bul joba jeke qosalqy sharýashylyqtardy qoldaýǵa jáne aýyl sharýashylyǵy kooperasııasyn damytýǵa negiz­delgen. Onyń iske asyrylýy aýyl turǵyndarynyń ómir sú­rý sapasyn arttyrýǵa jáne jer telimderin paıdalaný men mal sharýashylyǵyn damytý bo­ıynsha jańa múmkindikter be­redi. Sondaı-aq qajet bolǵan jaǵ­daıda zańnamalyq sıpaty bar qosymsha sharalar qabyldaý qajet dep oılaımyz.

Qorytyndylaı aıtqanda, kindik qany aýylda tamǵan, osy salaǵa mamandanǵan, ómir jolyn ımandylyq, izgilikpen órimdegen Asqar Isabekulynyń qazaq aýylyn kóterýge degen qushtarlyǵy tánti etti. О́ziniń ómirlik is-táji­rıbesi men bilimin alǵa tarta oty­ryp, qanatqaqty jobanyń tıim­diligi óte joǵary bolatyny­na senimmen qaraıtyndyǵy da qat­ty qýantady.

Aldaǵy ýaqytta bir oblys­tan bastaý alǵan qanatqaqty jobanyń qaıtarymy men nátı­jesi kóringennen keıin osy maq­sat­ty jumystar keń aýqymda jal­ǵasyn tabady dep oılaımyn.

 Abdaly Nuralıev,

Parlament Senatynyń depýtaty, tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty