Jaraqattanýdyń joǵary deńgeıi saqtalyp otyr

Jýyrda elordada Eýrazııa ke­ńis­­tiginen jınalǵan travmato­log-ortopedterdiń III sezi jáne trav­­ma­tolog-ortopedterdiń VII­ Eýra­­zııa­­­­lyq kongresi ótti. Al­qaly jıyn­da jaraqattanýdyń aldyn alý, ja­ra­qattar men súıek-bulshyq et júıe­si aýrýlarymen aýyratyn naý­qastardy dıagnostıkalaý jáne em­deýdiń qazirgi zamanǵy tehnologııalary boıynsha keleli máseleler aıtyldy.

Jyldamdyǵy jeldeı esken ýa­qytta bar pende asyǵys, aptyǵa júr­gende aıtyp kelmes apatqa ushy­rap, kúnbe-kún jol-kólik oqıǵalarynan qan­shama adam zardap shegedi. Má­selen, ólim-jitimdi baǵamdaǵanda jol-kólik jaraqatynan qaıtys bol­ǵan jandar 20%-dy qurap, onyń ishinde 89,3%-y tasymaldaý kezinde nemese oqıǵa bolǵan jerde kóz jumady eken. Byltyrdyń ózinde elimizde jol apatynan bolatyn ólim 2 paıyzǵa ósipti. Al osy jol-kólik apa­tynan kóz jumǵandardyń 60%-ynan kóbi 15-44 jas aralyǵyndaǵy, ıaǵnı eńbekke jaramdy turǵyndar bolǵandyqtan onyń memleketke áleýmettik-ekonomıkalyq turǵyda aı­tarlyqtaı aýyrtpalyq túsiretini de aıqyn. Jap-jas azamattardyń qyrshynynan qıylyp, ósip-ónbeı jatyp tamyrynan úzilýi el úshin or­ny tolmaıtyn ókinish.

Elordada travmatologııa men or­topedııa salasynda ǵylymı-zert­­teý ınstıtýty jumys isteıdi. Túr­li deń­geıdegi jaraqatty emdeý jáne operasııa jasaý isinde irgeli iz­de­nis­terimen sheteldik áriptesterin de moıyndatqan ǵalymdar men maman dárigerler barshylyq.

«Keńes Odaǵy ydyraǵan kezde respýblıkalardaǵy osy saladaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýttary jabyla bastady. Osy kúrdeli kezeńde Qa­zaqstanda Nurlan Batpenovtyń basshylyǵymen Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ıns­tı­týtynyń ashylýy atalǵan sa­lany damytýdyń qanshalyqty ma­ńyzdy ekenin kórsetti. Bul jumys bú­gin­­de jaqsy nátıjesin berip, je­mi­­sin kórip jatyrsyzdar. Bizder, ázer­baıjandyq, ózge de keńestik ke­ńis­tikten shyqqan mamandar osy sa­lanyń jiligin shaǵyp, maıyn ishken ǵa­lymdardyń baıandamasyn tyńdaý úshin qaltamyzdan aqsha shyǵaryp shekara asamyz. Al sizder osyndaı konferensııa, kongress ótkizý arqyly qanshama ozyq tájirıbelerdi júzege asyrýshylardy shaqyryp, otandyq ortopedııa men travmatologııanyń kókjıegin keńeıtip otyrsyzdar. Biz osy jıyndardaǵy baıandamalardyń jınaǵyn dárigerlik qyzmetimiz barysynda taptyrmas anyqtama, ensıklopedııa tárizdi paıdalanamyz. Qazaqstan medısınasy elge ǵana emes, bizge de kómegin tıgizýde», dedi me­­­dısına ǵylymdarynyń doktory, pro­fessor, Ázerbaıjannan kelgen ókil Iа. Djalılov.

Rasynda ınstıtýt ashylǵan 18 jyldyń ishinde travmatologııalyq-ortopedııalyq qyzmettiń kórsetkish­teri jaqsaryp, sala dárigerleriniń sany 60 paıyzǵa ósti. Eger 2001 jyly 696 travmatolog-ortoped bolsa, byltyr bul san 1131-di qurap, súıek-bul­­shyq et júıesine júrgizilgen ope­rasııalardyń sany da eki esege artypty. Byltyrǵy statıstıka bir jylda 100 myńǵa jýyq operasııanyń jasalǵanyn aıǵaqtap otyr.

Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov «Ortopedııa jáne travmatologııa salasynda naýqastarǵa joǵary tehnologııalyq medısınalyq kómek kórsetiledi. Bul Qazaqstanda ǵana emes, álemde qarqyndy damyp kele jatqan sala. El azamattarynyń ómir sapasyn jaqsartýda ınnovasııalyq tehnologııalar mańyzy óte joǵary. Sezd otandyq travmatologııa­ men­ or­topedııadaǵy ǵy­lymı jáne prak­­tı­kalyq máselelerdi talqy­lap, osy saladaǵy jetekshi ma­man­dardyń sońǵy trendterin meń­gerýge múmkindik beredi», dep kongress jumysyna sáttilik tiledi. Trav­matologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zert­teý ınstıtýtynyń dırektory, Qazaq­stan travmatolog-ortopedter qaýymdastyǵynyń prezıdenti Nurlan Batpenov «Sezdiń negizgi mindeti – mamandardyń kásibı deńgeıin kóterý jáne Qazaqstannyń oblystardaǵy ortopedııalyq-travmatologııalyq qyz­me­tiniń jumysyn úılestirý, ja­qyn jáne alys shetelderdegi áriptestermen tájirıbe almasý, ha­lyq­aralyq kásibı qa­ýymdastyqtar usynǵan stan­dart­tarǵa sáıkes dıag­nos­tıkalyq jáne emdeý qyzmetin odan ári damytý já­ne keńeıtý», dep sha­raǵa qatysýshy qan­daýyr ustaǵan mamandarǵa paıdaly ekenin jetkizdi.

Baıandamalaryn oqyǵan hırýrgtar protez, ımplant salý, býyndy­ aýys­tyrý, omyrtqaǵa kúrdeli ope­rasııalardy júrgizý boıynsha ozyq tehnologııalarymen bólis­ti. Jı­nal­­ǵandar iri býyndardy en­do­pro­­­­­­­­tezdeý men artroskopııa máse­le­le­ri, jasýshalyq tehnologııa, os­teo­lo­gııadaǵy sáýleli dıagnostıka, qa­zir­gi zamanǵy medısınalyq reabılıtasııa máselelerin qarastyryp, tájirıbeler seksııalyq otyrys­tarda, sheberlik synyptarynda tal­­­qylady. Sondaı-aq sezdiń kún tár­­tibine balalar ortopedııasy jáne travmatologııa­sy, ortopedııa-trav­matologııalyq praktıkadaǵy qatelikter jáne asqy­ný­lar sııaqty ózekti máseleler hırýrgter nazarynan tys qalǵan joq.

Jaraqattanýdyń saldary da ár­túrli. О́kinishtisi, jaraqattaný kesi­rinen kóz jumý júrek-qan tamyr jáne onkologııalyq aýrýlardan keıin tórtinshi orynda tur jáne mú­­gedektiktiń de sebepshisi bolýda. Jıynda elimizde ǵana emes, jalpy álemdik úrdis sanalatyn birneshe jer­­den qosarlasa jaraqattaný, son­daı kezde jasalatyn kásibı ma­man­dandyrylǵan dárigerlik kómek máselesi de sóz boldy. Shynymen de ýr­­banızasııa ónerkásiptiń órkendeýi, qu­rylys pen kólik qatynastarynyń damýymen birge júretin qosarlasa jaraqattaný (onyń ishinde synýdan ózge ishki organdardyń zaqymdanýy) sala mamandarynan asqan bilgirlikti qajet etedi.

Sezd jumysyna Aýstrııa, Ázer­baıjan, Belarýs, Germanııa, Iz­raıl, Qyrǵyzstan, Reseı, Serbııa, Túr­kııa, Úndistan, О́zbekstan, Fransııa sııaq­ty alys-jaqyn memleketten 300-den astam ǵalymdar men mamandar qaty­syp, farmasevtıkalyq kompanııalar qazirgi zamanǵy medısınalyq jab­dyqtar men medısınalyq maq­­sattaǵy buıymdardy, sondaı-aq je­tek­shi me­dısınalyq óndirýshi-fır­ma­lardyń dá­rilik preparattaryn usyndy.