Baspana baǵasy nege kóterildi?

Ádette jaz aılarynda ha­lyqtyń tutyný belsendiligi artyp, baǵa jıi qubylatyn. Alaıda bıylǵy jazda jyl­jymaıtyn múlik naryǵynda aıtar­lyqtaı jańalyq bola qoıǵan joq. Oǵan eldegi áleýmettik ahýal men saıa­sı ózgeristerdiń áseri bolǵany anyq. 

Sońǵy birer jyldyń be­der­indegi trendke kóz júgirtip kó­reıik. 2018 jyl­dyń shilde aıynda jańadan tap­sy­rylǵan páterdiń baǵasy bir aıdyń ishin­­de 0,1 paıyzǵa arzandap, odan keıin­gi jarty jylda, ıaǵnı 2019 jyl­dyń qańtaryna deıin turaqty túre qym­battaýmen boldy. Al aqpanda qaıtadan birden 0,6 paıyz quldyrap, sol baǵa qyrkúıek aıyna deıin saqtaldy.

Esesine qaıtalama naryqtaǵy baǵa turaqty ósim kórsetti. 2018 jyldyń shildesinen beri aı saıyn shamamen 0,1-0,6 paıyz aralyǵynda birtindep kóterilip keldi de, tamyzda birden 1,2 paıyzǵa qymbattady.

Jaz sońynda jaǵdaı taǵy turaq­talyp, qurylys salý, satý prosesi qaıta qarqyn alǵa­ny baıqalady. Statıstıka komıte­tiniń málimetinshe, 2019 jyl­ǵy qyrkúıekte jańa turǵyn úı baǵasy ót­ken aımen salys­tyr­ǵanda – 0,4 paıyz­ǵa, qaıtalama naryq­taǵy baǵa – 0,3 paıyzǵa ósti. Byl­tyrǵy qyrkúıektegi kórset­kishpen salystyrǵanda jańa úı­diń baǵasy 3,6 paıyzǵa qym­battasa, qaıtalama naryqtaǵy úı quny 4,6 paıyzǵa kóterildi. Jal­py, jyl basynan beri jańa úı­lerdiń quny – 3,5 paıyz, qaı­talama naryq 3,3-3,6 – paıyz ara­lyǵynda qymbattaǵan.

Taǵy bir aıta keterligi, baspana jaldaý baǵasy 1 jyl ishinde 7,4 paıyzǵa qymbattapty. Sońǵy bir aıdyń ózinde kórsetkish 1 pa­ıyzǵa kóterilgenin aıta keteıik. 

Úsh megapolıste úı qymbattady

О́ńirlerge jekeleı toqtalar bol­saq, byltyrǵy qyrkúıekpen salys­tyr­ǵanda jańa úılerdiń baǵasy eń qat­ty qymbattaǵan qala Qostanaı bol­dy. Qostanaıda baǵa bir jyldyń ishinde 17,2 paıyzǵa joǵarylady. Al О́ske­men­degi baǵa dınamıkasy antırekord jasap, bir jylda 4,5 paıyzǵa arzandady.

Eń iri úsh qalada jańa úı baǵa ádettegideı qymbattap otyr. Byltyrǵy qyrkúıekpen salystyrǵanda úı baǵasy Nur-Sultanda – 6,7 paıyz, Shymkentte – 6,6 paıyz, Almatyda – 4,9 paıyzǵa kóterildi.

Qaıtalama naryqqa keler bolsaq, Shymkent qalasy baspana baǵasy sońǵy bir jylda eń qatty qymbattaǵan shaharlardyń kóshin bastap tur. Bul qa­ladaǵy qaıtalama naryqtaǵy úı baǵasy 27,4 paıyzǵa ósti. Al Aqtaýda kerisinshe 0,9 paıyzǵa tómendegen.

«Úı salý qymbatqa

túsedi»

Statıstıka komıtetiniń málime­tin­she, 2019 jylǵy 9 aıda qurylys ju­mystaryndaǵy baǵa kórsetkishi 1,1 paıyz ósti. Sonyń ishinde qurylys-mon­taj jumystary – 0,2 paıyz, mashı­na­lar men jabdyqtar – 3,2 paıyz, ózge de jumystar men shyǵyndar 3,5 paıyz qymbattaǵan.

Qurylys materıaldaryna keńirek toqtalar bolsaq, eń kóp qoldanylatyn ǵanysh karton – 5,4 paıyz, qysh taq­taı­sha­lar men taqtalar – 4,2 paıyz, sement – 3,5 paıyz, tabaqty shyny – 2,3 paıyz, bıtým – 2,2 paıyz, aǵash materıaldary – 2 paıyz, qum jáne shaǵyl – 1,5 paıyz qymbattady. Esesine ák – 6,3 paıyz, boıaý men emal – 3,7 paıyz, qurylys ertin­dileri – 0,9 paıyz, lınoleým – 0,5 paıyz arzandapty.

Jalpy, sońǵy bir jyldaǵy trendke nazar aýdarsaq, qurylystaǵy qyzmet pen taýar baǵasy 2018 jyldyń sońyna deıin turaqty bolǵanyn kóremiz. Jyl sońynda negizgi materıaldar men qyzmet quny kúrt arzandap, bul úrdis bıyl jazdyń ortasyna deıin jalǵasty. Al jazdyń sońyna taman baǵa keri qubylyp, qazir qymbatshylyq jalǵasyp jatyr.

Jańa úılerdiń baǵasyna qurylys jumysynyń qymbatshylyǵy áser etse, qaıtalama naryqtaǵy úılerdiń qymbattaýy saýdanyń kóbeıgeninen boldy. Joǵaryda aıtylǵandaı, jaz boıy táýekelge bara qoımaǵan jurt kúzge qaraı úı saýdasyna aralasa bastady. Máselen, Statıstıka komıtetiniń málimetinshe, 2019 jylǵy qyrkúıekte respýblıkada úı saýdasy boıynsha 29 279 kelisimshart jasalǵan. Bul ótken aımen salystyrǵanda 0,4 paıyzǵa kóp. Al jyl basynan bergi saýda kólemi 235 218-ge jetip, byltyrǵy jyldyń alǵashqy toǵyz aıymen salystyrǵanda 22,5 paıyzǵa ulǵaıdy.

Sonyń ishinde naryq eń qarqyndy úlǵaıǵan óńir – Almaty qalasy. Oń­tús­tik megapolıstegi baspana saýdasy byltyrǵymen salystyrǵanda 38,6 paıyzǵa artyp, 4,3 myńǵa jetken. Bul jalpy respýblıka boıynsha kór­setkishtiń shamamen 15 paıyzy. Ekin­shi orynda Qyzylorda tur. Bul óńir­de baspana saýdasy byltyrǵymen salys­tyrǵanda 31,6 paıyzǵa artqan.

Odan keıin Jambyl, Pavlodar, Atyraý, Almaty oblystarynda saý­da kólemi 25-30 paıyz aralyǵynda ulǵaıǵan. Qaraǵandy, Batys Qazaqstan men Shyǵys Qazaqstan oblystarynda kórsetkish 20-25 paıyzǵa ósse, Aqtóbe, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan oblys­tary men Nur-Sultan qalasyndaǵy baspana saýdasy 15-20 paıyzǵa kóbeıdi. Respýblıka boıynsha tek Mańǵystaý oblysynda ǵana páter saýdasy báseń­de­geni baıqalady. Onda kórsetkish byltyrǵydan 3,6 paıyzǵa kem.