Jyl saıyn elimizde 18 qazanda Rýhanı kelisim kúni atap ótiledi. Osydan 27 jyl buryn dál osy kúni Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen Almatyda ótken Birinshi Búkilálemdik Rýhanı Kelisim Kongresinde qatysýshylar 18 qazandy Rýhanı kelisim kúni dep jarııalaýǵa shaqyrǵan manıfest qabyldaǵan edi. Ataýly kún qarsańynda elordada qala ákimdiginiń uıymdastyrýymen «Rýhanı kelisim – birlik pen turaqtylyqtyń kepili» atty konferensııa ótti.
Is-sharaǵa qatysqan Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Dáýren Abaev qatysýshylarǵa sáttilik tilep, qoǵamda ultaralyq jáne dinaralyq kelisimniń bolýy memleket úshin qanshalyqty mańyzdy ekenin atap ótti. «Beıbitshilik pen kelisim bizge berilgen baq qana emes, bul – halqymyzdyń kópjyldyq jasampaz eńbeginiń jemisi, kez kelgen qaterlerden qorǵaýymyz tıis baılyq pen qundylyǵymyz», dedi D.Abaev.
Sondaı-aq jıynda jastar áleýmettik jelilerde, jabyq kezdesýlerde, mıtıngterde, ýaǵyzda aıtylatyn teris pıǵyldy málimetter men shyn aqparattyń arajigin ajyrata almaýy múmkin ekeni aıtyldy. Nátıjesinde qoǵamda etnostyq qaqtyǵystar, teris dinı aǵymǵa ilesip ketken júzdegen otbasylar men qarapaıym adamdardyń ómirine qaýip tóndiretin terrorlyq áreketter paıda bolady.
Sondaı-aq sharaǵa memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń, dinı jáne ǵylymı qaýymdastyq pen jastar uıymdarynyń ókilderi qatysty. Jıynǵa kelgen kompozıtor, qoǵam qaıratkeri Tólegen Muhamedjanov qatysýshylarmen ataýly kúnniń paıda bolý tarıhymen bólisti. «Mundaı merekeni atap ótýge alǵash ret AQSh-tyń Chıkago qalasynda 100 jyldan astam ýaqyt buryn talpynys jasalǵan. Odan keıin Keńes dáýirinde Máskeý qalasynda qolǵa alyndy. Keıinirek otyrystardyń birinde Qazaqstanda ótkizý týraly oı tastadym. Alaıda bul merekeni elimizde atap ótýge Prezıdent Nursultan Nazarbaevtan qarsy emespin degen jazbasha kelisim alyp kelýiń kerek degen jaýap aldym. Osylaısha men Almatyda ataqty qoǵam qaıratkerleriniń qolyn jınap, Elbasynyń atyna hat joldadym. Nátıjesinde Nursultan Ábishulynyń kelisimin alyp, Máskeýge attandym. Bul ıdeıa elimizde alǵash ret Tuńǵysh Prezıdentimiz Elbasynyń qoldaýymen júzege asqanyn tolyq aıta alamyn», dedi T.Muhamedjanov. Sondaı-aq 1992 jyldan bastap bul mereke elimizdiń barlyq óńirlerinde qoldaý taýyp, jyl saıyn onyń aıasynda túrli sharalar uıymdastyrylyp, mektepterde, dinı birlestikterde, qoǵamdyq uıymdarda keńinen atap ótiledi. «Munyń sebebi, adamdar rýhanı kelisim – memleket qurylysynyń negizgi irgetasy ekenine senedi jáne ózara kelisimsiz, beıbitshiliksiz tabysty el bolý múmkin emes ekenin biledi», dep atap ótti kompozıtor.
Qoǵamdaǵy rýhanı kelisimdi saqtaý baǵytynda atqarylyp jatqan jumys týraly jáne osy mıssııany oryndaýda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń róli týraly uıym Tóraǵasynyń orynbasary Iýsýp Kelıgov baıandady. «El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýynda aıtqandaı, kelisim, birlik pen ózara túsinistik ári qaraı damýymyzǵa kepildik beredi. Ultaralyq jáne konfessııaaralyq kelisim osyndaı az ýaqyt aralyǵynda elimizdiń bilim, ekonomıka jáne áleýmettik salalarynda úlken jumys atqarýǵa múmkindik berdi. Elimizdegi beıbitshilik pen kelisim saıasatyn shırek ǵasyr boıy Qazaqstan halqy Assambleıasy júzege asyryp keledi. Kópetnostyq pen kópdindilik – bizdiń elimizdiń úlken baılyǵy, qoǵamymyzdyń basty qundylyǵy», dedi Iý. Kelıgov.
Shara moderatory, Nur-Sultan qalasy ákiminiń orynbasary Baqtııar Máken Qazaqstannyń búgingi qol jetkizgen mańyzdy jetistikteriniń biri – qazirgi qazaq qoǵamyndaǵy ultaralyq jáne dinaralyq kelisimge negizdelgen áleýmettik turaqtylyq ekenin atap ótti. Sondaı-aq «Barlyq qazaqstandyqtardy birtutas ultqa biriktiretin negiz – Elbasynyń barlyq etnostar men dinderge teń múmkindik beretin zaıyrly memleket qurý baǵyty», dedi ol.
Qatysýshylar jıyn barysynda elimizdegi barlyq dinı birlestikter usynǵan arnaıy kórmeni tamashalap, atalǵan taqyrypta óz pikirlerin ortaǵa saldy. Arnaıy qonaqtar qatarynda Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń birinshi orynbasary, naıb mýftı Naýryzbaı О́tpenov, Qazaqstandaǵy Pravoslav shirkeýi Ýspen kafedraldi soborynyń protoıereıi Dmıtrıı Baıdek, Qazaqstandaǵy Evangelııa-lıýteran shirkeýiniń basshysy, arhıepıskop Iýrıı Novgorodov jáne ózge de dinı birlestikter ókilderi boldy.
Jınalǵandar halyq arasynda ózara túsinistik, raqymshyldyq pen jaqynyna kómek kórsetýge degen izgi nıettiń bolýy mańyzdy ekenine biraýyzdan kelisti. Sonymen qatar sharaǵa kelgen jastar uıymdarynyń ókilderi Jas Otan jastar qanatynyń tóraǵasy Dáýlet Káribek pen Assambleıanyń «Jańǵyrý joly» respýblıkalyq jastar qozǵalysynyń orynbasary, «Jarasym» jastar uıymynyń tóraǵasy Tımýr Djýmýrbaev jastardyń boıyna kelisim men beıbitshilik túsinikterin qazirden bastap qalyptastyrý jolǵa qoıylǵanyn málimdedi.
Qazirgi tańda elimizde 18 dinı konfessııa men 130-ǵa jýyq etnos ókilderi bir shańyraqtyń astynda tatý-tátti ómir súrip keledi. Elimizde meshit, shirkeý, ǵıbadathanalardyń sany 3541-ge jetse, 3720 dinı birlestik bar eken. Osylaısha Qazaqstan barsha álemge ulttar men túrli dinı kózqarastaǵy adamdar arasyndaǵy dostyq, kelisim men beıbitshiliktiń úzdik úlgisin kórsetip otyr.