«Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasy – bul el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýyna arqaý bolǵan baǵyttardyń biri. Memleket basshysynyń bul tujyrymdamasy kóptegen máselege qozǵaý salyp, qalyń el tarapynan qoldaý taýyp otyr.
Iá, bılik buqaraǵa barynsha jaqyn bolýy kerek. Sheneýnikter aldyna kelgen adamǵa shekesinen qaramaı, qaıta máselesin sheship berýge umtylýy tıis. Prezıdent Joldaýynda aıtylǵan pikirdi mine, osy eki aýyz sózge syıdyrýǵa bolady. Bizdi qýantatyny, aıtylǵan sóz is júzinde de júzege asyp jatyr. Oǵan mysaldy kóptep keltirýge bolady.
Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty Joldaýynda memlekettik ınstıtýttardyń rólin nyǵaıtý, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý, halyqtyń turmys sapasyn jaqsartý máselelerin keńinen sóz etti. Joldaýda qazirgi áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıǵa jan-jaqty, tereń taldaý jasap qana qoımaı, onyń sheshý joldaryn da kórsetip berdi.
Prezıdent óz Joldaýynda sot pen quqyq qorǵaý júıesin jetildirýge, bıznesti damytýǵa, qarjy resýrstaryn durys bólýge, halyqqa áleýmettik qoldaý kórsetýge, el aımaqtary arasyndaǵy teńsizdikti joıýǵa jáne halyqty tolǵandyryp júrgen basqa da máselelerge erekshe kóńil bóldi. Naqty mysaldar keltirip, problemalardy sheshýdiń tıimdi joldaryn da usynyp otyr. Mysaly, «7-20-25» baǵdarlamasymen páter alý úshin kóp balaly otbasynyń aılyq tabysy 320 myń teńgeden kem bolmaýy kerek. Bul tabysy az otbasylar páterge qol jetkizýi qıyn degen sóz. Sondyqtan osy jyldan bastap «Baqytty otbasy» atty jańa baǵdarlama usynyldy. Osy baǵdarlama negizinde jyl saıynǵy paıyzdyq ústemaqy 2 jáne bastapqy jarna 10 paıyzdan aspaıdy. Bul aı saıynǵy tólemniń arzan bolýyna yqpal etip, jaǵdaıy ortalaý otbasylardyń baspanaly bolýyna jol ashady.
Prezıdent bilim berý isine memlekettiń damýyndaǵy strategııalyq mańyzǵa ıe sala retinde qarap, oqýlyqtardyń sapasy, qala men aýyl mektepteriniń bilim berýdegi alshaqtyǵy sııaqty máselelerdi oryndy kóterdi. Memleket basshysy bilim berý júıesine kásiptik baǵdarlaý saıasatyn engizýdi, sol arqyly ony eńbek naryǵynyń suranystaryna beıimdeýdi júktedi. Sondaı-aq Prezıdent jas mamandardy aýylǵa jiberýdiń tetikterin oılastyrý kerek ekenin atap ótti. Joǵary oqý oryndary jumysynyń sapasy men ǵylymı-zertteýlerdiń tıimdiligin arttyrý máselesin nazardan tys qaldyrmady.
Joldaýdyń taǵy bir kóńil qýantarlyq tusy, ol – Prezıdenttiń qoǵam men bıliktiń ózara yqpaldasqan is-qımylynyń mańyzdy ekenine ekpin berip, azamattardy ashyq dıalogqa shaqyrýy.
Prezıdent sheshimin kútip turǵan máselelerdi de qalys qaldyrǵan joq. Mysaly, sońǵy 5 jylda ataýly áleýmettik kómekti qajet etetinder 77 myń adamnan 1,4 mln adamǵa jetkenin jáne oǵan bólinetin qarjynyń 2017 jyldan bastap 17 ese óskenin atap ótti.
Elimizdegi qoǵamdyq kelisimdi nyǵaıtý men ultaralyq baılanysty jetildiretin til máselesine de erekshe toqtalyp, bul jóninde: «Elimizdegi etnostyq toptardyń tili men mádenıetin damytýǵa jaǵdaı jasaı beremiz. Qazaq tiliniń memlekettik til retindegi róli kúsheıip, ultaralyq qatynas tiline aınalatyn kezeńi keledi dep esepteımin. Biraq mundaı dárejege jetý úshin bárimiz dańǵaza jasamaı, jumyla jumys júrgizýimiz kerek» dedi.
Osy tárizdi ózekti, sheshimin kútip turǵan máselelerdiń bar ekenin ashyq aıta kele, olardy sheshýdiń utymdy joldaryn usynǵan Memleket basshysy endi Úkimet pen ákimderdiń qyzmeti negizinen halyqtyń turmysyn jaqsartýǵa qosqan úlesi boıynsha baǵalanatynyn eskertti.
Árıne qalyń eldiń júregine jol tabý da ońaı emes. Ol úshin bılik pen halyq arasynda ashyq dıalogqa qurylǵan altyn kópir bolýy kerek. Osy jaǵyna kóbirek kóńil bólip júrgen Qasym-Jomart Toqaev kóp ýaqytyn buqaramen kezdesýge, ashyq-jarqyn pikir almasýǵa, eldiń jaǵdaıymen jaqynnan tanysýǵa arnap júr.
Q.Toqaevtyń Memleket basshysy retindegi qyzmetiniń eń basty ereksheligi – onyń ár sózi, ár qadamy, ár sheshimi jáne árbir isi arqyly halyqqa jaqyndaýǵa umtylýy.
Prezıdenttiń ulyqtaý rásiminen keıin arada eki apta óter-ótpes Arys qalasynda tótenshe jaǵdaı oryn alǵany belgili. Apat búkil halyqtyń qabyrǵasyn qaıystyryp, ondaǵan myń adam baspanasynan aıyrylyp, evakýasııalyq beketterdi panalap jatqan qıyn sátte Q.Toqaev elordada tynysh otyra almady. Dereý Shymkentke ushyp kelip, evakýasııalyq bekette halyqtyń jaǵdaıyn surap, qamkóńil elge basý aıtty. Jarylys kezinde jaraqat alǵandardy izdep aýrýhanaǵa bardy, áli qaýiptiń beti qaıtpaǵanyna qaramastan aspannan snarıad jaýyp turǵan, otqa oranǵan Arys qalasyna baryp, jaǵdaıdy óz kózimen kórdi.
Qıyn shaqta janynan tabylǵan, biraýyz jyly sózin aıamaı súıenish bolǵan Prezıdentke tek arystyqtar ǵana emes, búkil Qazaq eli dán rıza boldy. Kópshilik «Toqaev Arysqa jańadan saılanǵan, oń-solyn endi tanyp kele jatqan Prezıdent retinde baryp, naǵyz halyqtyq kóshbasshy retinde oraldy» dep pikir bildirip jatty. Búginde Prezıdent Q.Toqaevtyń Arys qalasynyń turǵyndaryna bergen ýádesi oryndaldy. Qalany qalpyna keltirý jumystary tolyq aıaqtalýǵa jaqyn. Bılik eshkimdi qıyn jaǵdaıda qaldyrmaýǵa kúsh salyp jatyr.
Qasym-Jomart Toqaevtyń taǵy bir keleli, júıeli, sóz etýge turarlyq isi – qaryzdyń qursaýynda qalǵan kóp balaly otbasylarǵa jeńildik jasaǵany. Iаǵnı, nesıesin tóleı almaı júrgen bes júz myńnan astam qazaqstandyqtyń qaryzyna Prezıdent Jarlyǵymen keshirim jasaldy. Bul shyn máninde eshkim kútpegen jeńildik edi. Bank aldyndaǵy bereshegin óteı almaı júrgen myńdaǵan adam bir kúnde moınyndaǵy qaryzynyń qamytyn sheship, jeńildep qaldy. Osy azamattardyń árqaısysynyń 300 myń teńgelik boryshtyq júktemesi óteldi. Bul bir rettik is-shara bolǵanymen, bılik halyqtyń betaldy qaryzǵa batýynyń aldyn alý maqsatynda basqa da sheshimder qabyldap jatyr. Qazir tutynýshylyq nesıe berýdiń talaptaryn kúsheıtý, nesıe berýdiń sharttaryn tutynýshynyń yńǵaıyna qaraı jeńildetý maqsatynda zań jobalary ázirlenýde.
Sondaı-aq qyrkúıek aıynda Prezıdenttiń jastar kadrlyq rezervine irikteý bastaldy. Bul bastama bilikti ári bilimdi jastardyń eldi damytý, memleketti basqarý isine belsendi aralasýyna jol ashýymen qundy. Munan bólek 6 qyrkúıekte Prezıdent Q.Toqaevtyń bastamasymen qurylǵan Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń alǵashqy otyrysy ótti. Onda eldegi qordalanǵan problemalar ashyq talqyǵa salynyp, aldaǵy reformalardyń josparyn qurý boıynsha júıeli jumys bastaldy. Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi – Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstandy demokratııa dańǵylyna qaraı bastaıtyn senimdi ári tóte joly dep aýyz toltyryp aıta alamyz.
Jalpy, azamattyq qoǵam qalyptastyrýdyń alǵysharttary mine, osyndaı is-áreketterden bastaý alsa kerek. Kez kelgen adamǵa teńdik tanytyp, keńdik kórsetý eń aldymen adamnyń sanalylyǵyn bildiredi. Al sanaly adamdarmen ómir de mándirek bolady. Júrekterge jol tabý, kisiniń kóńilinen shyǵý – qazaqqa tán qasıet desek, bizdiń qazaq osynaý qasıetimen kóp nárseni ońtaıly sheship otyrǵan. «Janymdy alsań da peıilimdi alma» degen qonaqjaı halyq osynaý keńpeıil kóńiliniń, jomart júreginiń arqasynda nebir aýmaly-tókpeli qıyn-qystaý kezeńderden aman ótti. Qorshaǵan ortaǵa qurmetpen qarap, bir-biriniń jan-júregin aıtqyzbaı-aq túsinisetin elderde ǵana bereke bolady. Endeshe Prezıdent Joldaýy júktegen mindetterge jaýapkershilikpen qarap, ondaǵy aıtylǵan árbir sózdiń astaryna úńilip, maǵynasyna mán beretin bolsaq jáne onyń oryndalýyna bárimiz birdeı atsalyssaq, biz úshin mańyzdy qujatta aıtylǵan «halyq únine qulaq asatyn memleket» bolýdyń da aýyly alys emes.
Aman JAIYMBET,
jýrnalıst