2019 jylǵy 23 qazan – Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko bastaǵan memlekettik jáne jeke sektor ókilderinen quralǵan qazaqstandyq delegasııa sapary aıasynda Qazaqstannyń ınvestısııalyq múmkindikteri jáne Qazaqstan-Brıtan iskerlik qarym-qatynastarynyń keleshegi áńgime ózegine aınaldy. Bul týraly Syrtqy ister mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Ulybrıtanııa astanasynda ótken sapar aıasynda Qazaqstan-Brıtan Iskerlik Keńesiniń 3-shi plenarlyq otyrysy jáne «Kazakhstan Global Investment Forum 2019» ınvestısııalyq forýmy uıymdastyryldy. Forýmnyń uıymdastyrýshylary: «Financial Times» bedeldi halyqaralyq basylymy, «fDi» (Foreign Direct Investment) jýrnaly, «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ, «Kazakh Invest» UK» AQ, sondaı-aq QR-dyń Ulybrıtanııadaǵy Elshiligi.
Forým jumysyna óńdeý, aýyl sharýashylyq, hımııa, taý-ken, qarjy sektorlarynan, sondaı-aq metallýrgııa salalarynan, balamaly energetıka, logıstıka jáne sandyq tehnologııalar kompanııalarynan 200-den astam basshy qatysty.
Is-shara Qazaqstannyń bıznes pen ınvestısııalar salasyndaǵy múmkindikterine, sondaı-aq eldegi sońǵy saıası jáne ekonomıkalyq ózgeristerge arnaldy. Ekonomıkasy jedel damyǵan ári strategııalyq turǵyda Eýropa men Azııanyń eki ortasynda ornalasqan Qazaqstan Ulybrıtanııa Eýropalyq Odaqtan shyqqan soń onyń mańyzdy kommersııalyq seriktesi bola alady.
«Qazaqstan Ortalyq Azııanyń iri ekonomıkasy bolyp tabylady jáne búkil aımaqtyń JIО́-niń jartysynan kóbi Qazaqstanǵa tıesili. Qazaqstannyń aımaqta eń myqty ınvestısııalyq klımat qalyptastyra alǵanyn sheteldik bıznesmender moıyndaıdy. Oǵan táýelsizdik alǵaly beri el ekonomıkasyna salynǵan 300 mıllıard AQSh dollarynan astam tikeleı sheteldik ınvestısııalar dálel», – dedi forýmnyń ashylýynda R. Vasılenko.
Ol iskerlik klımattan basqa, sheteldik ınvestorlardy Qazaqstanǵa tartatyn bıliktiń birqalypty aýysýymen jáne jańa Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bıylǵy saılanýymen dáleldengen eldiń saıası turaqtylyǵyn, joǵary bilimdi adamı resýrstardy, sondaı-aq eldiń 500 mıllıon tutynýshydan turatyn jyldam ósip kele jatqan óńirlik naryqqa qol jetkizýi ekendigin atap ótti.
R. Vasılenko jyl basynda ekonomıkanyń basty sektorlaryna ınvestısııa tartý mindeti júktelgen Qazaqstannyń syrtqysaıası vedomstvosy qoıylǵan mindetterdi júzege asyrý úshin aıanbaı eńbek etip jatqandyǵyn atap ótti.
Forýmda negizgi spıkerler qatarynda «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ Basqarma tóraǵasy Ahmetjan Esimov, «Astana» Halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń (AHQO) Basqarýshysy Qaırat Kelimbetov, Ulybrıtanııanyń ınvestısııalar máseleleri boıynsha memlekettik mınıstri Grem Stıýart, Ulybrıtanııa Premer-Mınıstriniń Qazaqstan boıynsha saýda ókili Baronessa Emma Nıkolson, Ulybrıtanııa parlamentiniń múshesi jáne «Beldeý jáne jol» bastamasy boıynsha búkilpartııalyq tobynyń Tóraǵasy Faızal Rashıd, Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankiniń (EQDB) Prezıdenti ser Sýma Chakrabartı jáne basqalar boldy.
Plenarlyq sessııada sóz sóılegen G. Stıýart «qazirgi ýaqytta Ulybrıtanııa Qazaqstannyń eń iri tikeleı sheteldik ınvestorlarynyń biri bolyp tabylady. Bul kompanııalarymyzdyń sizdiń elińizdiń serpindi ekonomıkasyna degen senimin kórsetedi. Júzdegen brıtandyq kompanııalardyń Qazaqstanda qyzmet jasaýǵa lısenzııasy bar, al bizdiń elderimiz arasyndaǵy saýdanyń jalpy kólemi ótken jyly 2,7 mıllıard fýnt sterlıngti qurady. Ulybrıtanııa Eýropalyq odaqtan shyǵyp, shyn máninde erkin saýda salasyndaǵy jahandyq kóshbasshy bolýǵa ázir bolǵanda, biz brıtandyq fırmalardyń Qazaqstanǵa aldaǵy onjyldyqtarda ósip, damýǵa kómektese otyryp, odan da mańyzdy ról atqarǵanyn qalaımyz» dep atap ótti.
Dúnıejúzilik banktiń «Doing Business – 2019» reıtıngisindegi kórsetkishterdiń jaqsarýy Qazaqstandaǵy ınvestısııalyq ahýaldyń aınasy ispettes. Qazaqstan bıznes júrgizý boıynsha eń tartymdy 30 eldiń qataryna enip, 190 memleket arasynda 28 orynǵa kóterildi.
«Eýrazııanyń júreginde JIО́-si sońǵy eki jylda tórt paıyzǵa ósken jáne brıtandyq kompanııalarǵa Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa, Qytaı jáne О́zbekstan naryqtaryna shyǵý múmkindigin ashatyn turaqty platforma bolyp tabylatyn Qazaqstan ornalasqan. Qazaqstanǵa Eýrazııadaǵy sheteldik ınvestısııalardyń eń úlken bóligi keledi. Búgin «Astana» Halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń ókilderi jáne basqa da spıkerler áleýetti ınvestısııalyq múmkindikter týraly aıtyp, memlekettik aktıvterdi jekeshelendirý baǵdarlamasynyń qazirgi múmkindikteri týraly aqparat beredi», – dep atap ótti Baronessa E. Nıkolson.
Birneshe sala boıynsha Qazaqstannyń iri memlekettik aktıvterine basshylyq etetin «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ róli kún tártibinde turǵan mańyzdy máselege aınaldy.
«Qor jahandyq ekonomıkalyq úrdisterdi eskere otyryp, tabysty ártaraptandyrýǵa baǵyttalǵan jańa strategııasyn bekitti. Ol keleshegi zor salalarǵa: munaı-gaz hımııasyna, jańartylatyn energııa kózderine, joǵary tehnologııalarǵa, «Indýstrııa 4.0-ge», sondaı-aq táýelsiz qorlarmen jáne iri ınvestısııalyq kompanııalarmen tikeleı ınvestısııalardyń birlesken qorlaryn qurýǵa baǵyttalady», – dedi A. Esimov.
Ol sondaı-aq Qor aldaǵy bes jylda joǵaryda atalǵan baǵyttarǵa 38 mlrd. AQSh dollaryn quıyp, onyń 32 mlrd. AQSh dollary sheteldik6 onyń ishinde brıtanııalyq kompanııalardan tartylatyn ınvestısııa kózderine de tıesili ekendigin atap ótti.
Forýmǵa qatysýshylar brıtanııalyq quqyq prınsıpimen jumys isteıtin AHQO-nyń mańyzdylyǵyna da toqtady. Ortalyq ınvestısııa tartý boıynsha mańyzdy platforma jáne tıisti qarjy quraldaryna ıe ári halyqaralyq deńgeıde qyzmet kórsetedi. Investorlarǵa jaıly jaǵdaı jasalǵan. Olardyń qatarynda barlyq halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keletin retteýdiń táýelsiz mehanızmi, sot jáne halyqaralyq tórelik ortalyǵy bar.
Qazaqstannyń qytaılyq «Bir beldeý bir jol» bastamasyna degen qatysy erekshe nazarda boldy. Jobaǵa basshylyq etýdiń brıtanııalyq júıesi, qazaqstandyq resýrstar jáne qytaı ınvestısııasy esebinen pármendilikti arttyrý prınısıpi boıynsha Ulybrıtanııa, Qazaqstan jáne Qytaı arasyndaǵy úshjaqty áriptestikti damytý áleýeti talqylandy.
Ulybrıtanııadaǵy elshi Erlan Ydyrysov pen Ulybrıtanııanyń Qazaqstandaǵy Elshisi Maıkl Gıfford forýmdy qorytyndylaı kele, osyndaı iri, baǵyty aıqyn ekonomıkalyq is-sharalar ınvestısııalyq-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty tereńdetýge jáne keńeıtýge eki eldiń nıetti ekendigin kórsetedi dedi.
Forým barysynda R. Vasılenkonyń brıtanııalyq bıznestiń «kapıtandarymen» jáne halyqaralyq uıymdardyń basshylarymen ekijaqty kezdesýleri ótkizdi. Olardyń qatarynda EQDB, «GlaxoSmithKline», «Gap Insaat», «Investcorp», «Independent Power Corporation», «United Green», «Worley Parsons», «International Development Ireland» jáne basqa da kompanııalar bar.
Baronessa E. Nıkolson jáne A.Esimov teń tóraǵalyq etetin Qazaqstan-Brıtan Iskerlik Keńesiniń 3-shi plenarlyq otyrysynda eki el kompanııalary ózara áriptestikti damytýdyń aldaǵy josparlarymen bólisti. Sondaı-aq «Samuryq-Qazyna» portfeldik kompanııalarynyń jekeshelendirý baǵdarlamasyn iske asyrýdyń jaı-kúıi men keleshegi qarastyryldy. «Qazatomónerkásip» UAK» AQ aksııalaryn London qor bırjasynda ornalastyrýdyń tabysty tájirıbesi erekshe atalyp ótildi.
Otyrys qorytyndysy boıynsha «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ men «Da Vinci Capital» ınvestısııalyq kompanııasy arasynda 100 mln. AQSh dollaryn quraıtyn tikeleı ınvestısııalar qoryn qurý týraly kelisimge qol qoıyldy. Kelisim aıasynda qor aqparattyq tehnologııalar jáne sıfrlandyrý salasynda jumys isteıtin qazaqstandyq kompanııalarǵa 40 mln. AQSh dollarynan kem bolmaıtyn qarjy quıady. Qarajat atalǵan kompanııalardy damytyp, IPO-ǵa shyǵarýǵa baǵyttalady.
Sonymen qatar «Samuryq-Qazyna» kólemi jaǵynan álemde 4-shi oryn alatyn kún jáne jel elektroenergetıkasyna mamandanǵan «EDP Renovaveis» kompanııasymen birge ınvestısııa quıý týraly kelisimge qol qoıdy. Qujat Qazaqstanda jańartylatyn energııa kózderi salasyndaǵy jobalardy birlesip júzege asyrý qaǵıdattaryn reglamentteıdi. «EDP Renovaveis» qýattylyǵy 250 MVt. bolatyn kún elektr stansııasyn salý boıynsha jobany júzege asyrýdy josparlap otyr.
Budan bólek «QazIndustry» qazaqstandyq ındýstrııa jáne eksport ortalyǵy» AQ jáne «International Development Ireland» arasynda áriptestik ornatý týraly eki memorandýmǵa qol qoıyldy. Olar 50 mlrd. teńgeden kem emes somaǵa ırlandııalyq ınvestısııalyq jobalardy Qazaqstan Respýblıkasynyń arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýstrııalyq aımaqtaryna tartýǵa kómektesý, sondaı-aq Eksporttyq nesıelerdi usyný boıynsha brıtanııalyq agenttiktiń qarjylandyrýy aıasynda (UK Export Finance) Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men «Gap Insaat» kompanııasy arasynda Aqtaý qalasynda 350 oryndyq aýrýhanasyn salý jobasy.
Is-shara aıasynda 5 000 erkin ekonomıkalyq aımaqtar qatarynan eń úzdigin belgileýge arnalǵan «Global Free Zones of the Year 2019» júldesi saltanatty túrde tabys etildi. Marapattaý rásimi jyl saıyn bedeldi brıtanııalyq «fDi» jýrnalymen uıymdastyrylady. «TURKISTAN» Arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy úsh nomınasııada júlde laýreaty atandy: Azııa-Tynyq muhıt aımaǵy boıynsha shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý salasy boıynsha, «Ones To Watch» atty bas redaktorynyń tańdaýy, sondaı-aq eń úzdik uran – «Honoring the past, creating the future» (О́tkendi qurmetteı otyryp, bolashaqty qurý).
Qazaqstandyq delegasııanyń sapary 24 qazanda ótetin Saýda-ekonomıkalyq, ǵylymı-tehnıkalyq jáne mádenı qarym-qatynas boıynsha Qazaqstan-Brıtan memleketaralyq komıssııasynyń altynshy otyrysynda jalǵasady.