Sezde kásipkerler problemasy qozǵaldy

Premer-Mınıstr Asqar Mamın sezdegi sózinde memleket basshylyǵy alǵa qoıǵan ekonomıkanyń sapaly ósimin qamtamasyz etý jáne qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn arttyrý jónindegi stra­tegııalyq mindetterdi tıimdi iske asyrý úshin Úkimet pen «Atameken» UKP tyǵyz ózara is-qımyl ornatqanyn atap ótti.

Búginde elimizdiń belsendi turǵyn­dary­nyń 30%-dan astamy shaǵyn jáne orta bıznespen aınalysady. Ekono­mıkadaǵy ShOB úlesi 28,5%-dy quraıdy.

«Atameken» UKP-men birlesip, biz­diń aldymyzǵa atalǵan kórsetkishti 2025 jy­ly 35%-ǵa deıin jáne 2050 jylǵa qaraı 50%-ǵa deıin jetkizý jóninde stra­­tegııalyq mindet qoıylǵan. Bul úshin júıeli jáne qurylymdyq sharalar ke­sheni qabyldanyp jatyr», dedi A.Ma­mın.

О́ńdeý ónerkásibi, otyn-energetıka, agroónerkásip kesheni, týrızm, kólik jáne logıstıka salalarynyń ınvestısııalar tartýǵa úlken áleýeti bar.

«Biz otandyq bıznesti atalǵan prosesterge belsene qatysýǵa shaqyramyz jáne qazaqstandyq ári sheteldik ınvestorlar úshin qolaıly jaǵdaılar jasaýǵa tyrysamyz», dedi A. Mamın.

Atqarylǵan jumystar arqyly Qazaq­­stan­nyń Dúnıejúzilik banktiń Doing Bu­siness reıtıngindegi pozısııa­sy 25 orynǵa deıin kóterildi. Bıznes ahýaldy odan ári jaqsartý maqsatyn­da zańnamalyq bastamalardyń 8-paketi ázirlenýde. Bul bank shottaryn ashý, kásiporyndardy tirkeý, sonyń ishinde QQS tóleýshi retinde tirkeý rásim­derin odan ári jeńildetýge, sondaı-aq mınorıtarlyq aksıonerlerdi qorǵaýdy kúsheıtýge baǵyttalǵan.

«Kásipkerlerdiń adaldyq prezýmpsııasy» qaǵıdalary zańnamalyq túrde qoıylady. Barlyq belgisizdikter jáne áreket etip turǵan zańdarmen rettelmegen máseleler kásipkerlik sýbektisiniń paıdasyna qaraı túsindiriledi. Bıznes pen azamattarǵa qosymsha mindetter júkteıtin normalarǵa qatysty «ótpeli kezeń» qarastyrylǵan», dedi A.Mamın.

Úkimet basshysy «Bıznestiń jol kartasy – 2020» memlekettik baǵdarlamasy iske asyrylǵan jyldary 2,5 trln teńge jalpy nesıe somasyna 14 myńnan asa joba sýbsıdııalanǵanyn atap ótti, tólengen sýbsıdııalardyń jalpy kólemi 240 mlrd teńgeden asqan.

«Memlekettik baǵdarlamanyń tıim­­diligin eskere otyryp, ony iske asy­rý merzimi 2025 jylǵa deıin uzarty­latyn bolady», dedi A.Mamın.

Elbasynyń 5 áleýmettik bastamasyn iske asyrý aıasynda 24 myńǵa jýyq shaǵyn nesıe berilgen. Nátıjesinde 22 myńnan asa adam jumyspen qam­tyldy. «Bastaý-Bıznes» jobasy boıyn­sha 3 jyl ishinde bıznes júrgizý negiz­derine 88 myńnan asa adam oqytyldy. Qysqa merzimdi kásiptik oqytýmen qo­symsha 300 myńǵa jýyq adam qamty­latyn bolady.

Premer-Mınıstr jergilikti qam­týdy damytý erekshe baqylaýda ekenin aıt­a kelip, «ishki naryqty qaýipsiz emes ári sapasyz ónimderden qorǵaý sharalary qabyl­danýda, «qarapaıym zattar ekonomıkasy» jobalyq keńsesiniń qyzmet aıasy keńeıtildi, ımport almastyrý úshin 10 basymdyqty taýarlyq toptar anyqtaldy», dedi.

«Bul ımporttyń 5 mlrd dollarǵa jýyq qysqarýyn qamtamasyz etýge, ın­flıasııa ımportyn jáne nesıelerdiń paıyzdyq mólsherlemelerin azaıtýǵa múmkindik beredi. Mundaı jobalar úshin memleket barlyq qajetti qoldaý sharalarynyń paketin usynatyn bolady», dedi A. Mamın.

Kásipkerlikti damytý kóbine-kóp óńirlik sıpatqa ıe. Osyǵan baılanysty Úkimet «Atameken» UKP-men birlesip óńir­lerdegi ósý kózderin anyqtaý úshin eldik skrınıng júrgizdi. Búginde júıege respon­dentter týraly 1,8 mln-ǵa jýyq máli­met júktelgen. Saýaldama elimiz boıyn­sha 6 myń eldi mekende júrgizilip jatyr. Sonyń nátıjesinde, memlekettik qoldaý sharalary «aýdandyq jáne aýyldyq okrýgter deńgeıinde» ázirlenetin bolady.

Úkimet basshysy mańyzdy mindet re­tin­de qosylǵan quny asa joǵary shıki­zat­tyq emes taýarlardyń eksportyn arttyrý min­detin atady. Osy maqsatta al­daǵy 3 jylǵa 500 mlrd teńge qarjy bó­lingen. Eks­portty ártaraptandyrý úshin 7 taýarlyq top anyqtalǵan.

«Úkimet Qazaqstanda bıznes júr­gizýge eń qolaıly jaǵdaı bolýy úshin barlyq múmkindikti jasaıdy. Biz bıznes-ortany odan ári jetildirý boıynsha jumystardy jalǵastyramyz», dep túıindedi A.Mamın.

Sezde «Atameken» ulttyq kásip­ker­ler pala­tasy jumysshy organdarynyń esebi tyń­dalyp, alǵa qoıylatyn min­detter aı­qyndaldy.

«Atameken» qyzmet etýiniń alty jy­ly ishinde Úkimetpen birge júıeli negiz­de bıznes-ortany jetildirý boıynsha ju­mysty júrgizýde. Sońǵy birneshe jyl ishinde Qazaqstandaǵy iskerlik ahýaldy túbegeıli ózgertý boıynsha 7 aýqymdy zań qabyldandy. «Atameken» sarapshylary 621 júıeli problemany anyqtady, sonyń ishinde 490 másele (79%) sheshimin tapty.

Qazirgi tańda prosedýralar sanyn qysqartý, ákimshilik kedergilerdi azaıtý, sonymen qatar bıznestiń ýaqytsha jáne qarjylyq shyǵyndaryn tómendetýge baǵyttalǵan túzetýlerdiń 8-shi paketin qalyp­tastyrý boıynsha jumys júr­gi­zilip jatyr. Sonymen qatar kásip­ker­lik sýbek­tileriniń biryńǵaı bız­nes-ti­zilimin qurý boıynsha jumys júr­gizýde. Atalǵan bız­nes-tizilim barlyq memlekettik organ­dardyń derekter bazalarymen birikti­riledi. Biryńǵaı bıznes-tizilimdi iske qosý 2020 jyldyń ekinshi jartysyna jospar­lanǵan. 2019 jyly «Atameken» eldegi 5 iri saýda alańy men 100 myńnan astam ta­ýar pozısııalaryn biriktiretin «Satyp alý­lardyń biryńǵaı terezesin» iske qosty.

Sezd barysynda Ulttyq palata «Atameken Digital» damýdyń maqsatty modelin tanystyrdy. Endi «Atameken» UKP-nyń barlyq servısteri biryńǵaı sıfrly alańǵa toptastyrylady, onda kez kelgen kásipker qyzmetterdi qa­shyq­tyqtan qoldana alady.

Talqylaý barysynda Ulttyq palata qarjylandyrýdyń qoljetimdiligi já­ne otandyq kásipkerlerdiń satyp alýlar­ǵa qatysý arqyly ımportty almasty­rý máseleleri men AО́K salasynda sýbsı­dııa­lardyń tólenbeýin qosa alǵanda, bıznestiń túıtkildi problemalaryn kóterdi.

Jıynda talqylanǵan taǵy bir másele – ekonomıkany nesıeleýdiń tó­mendeýi. Oǵan Ulttyq banktiń derekteri dálel: 2019 jyldyń 9 aıy ishinde zańdy tulǵalardy nesıeleý úlesiniń búkil qaryz berý portfelinen 11%-ǵa nemese 7,9 trln teńgeden 7 trln teńgege deıin qysqarǵan. 

Taǵy bir úlken másele – ótkizý na­ryq­tary. Mundaǵy máselelerdi sheshý úshin Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen Importty almastyrý jónindegi vedomstvoaralyq komıssııa quryldy. 

 Salyq salý salasynda UKP «salyqtyq demalys» kezeńinde tikeleı qoldanylatyn qarapaıym ári túsinikti Salyq kodeksin ázirleý, Eńbekaqy qorynan salyq salý baza­laryn sáıkestendirý, ony biryńǵaı tólem­ge biriktirip, júktemesin 20-25%-ǵa deıin tómendetýdi usyndy. Bıznestiń qoldanǵan jaýapty sharalary retinde: onlaın baqylaý-kassalyq mashınalar, POS-termınaldardy ornatý, býhgalterııany sıfrlandyrý, «sur aımaqtan» shyǵý usynyldy.

Budan bólek «Atameken» otandyq sharýa­lardy qoldady, sharýalar 36 mlrd teńge­den astam somada sýbsıdııalardy tolyq ala almaı otyr. Ulttyq palata sýb­sıdııalar boıynsha qaryzdy tóleý úshin Úkimettiń qoryn paıdalanýdy, so­nymen qatar oryn alǵan sıtýasııa sebepterin anyqtaý maqsatynda egjeı-tegjeıli taldaý júrgizýdi usyndy.