Brıtanııa Qazaqstanǵa ınvestısııa salýǵa múddeli

Londonda Qazaqstan-Brıtan Iskerlik keńesiniń 3-shi plenarlyq otyrysy jáne «Kazakhstan Global Investment Forum-2019» ınves­tısııalyq forýmy uıym­das­tyryldy. Forýmnyń uıym­dastyrýshylary: «Financial Times» bedeldi halyqaralyq basy­lymy, «fDi» (Foreign Direct Investment) jýrnaly, «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ, «Kazakh Invest» UK» AQ, sondaı-aq Qazaq­stannyń Ulybrıtanııadaǵy elshi­ligi. Forým jumysyna óńdeý, aýyl­sharýashylyq, hımııa, taý-ken, qarjy sektorlarynan, sondaı-aq metallýrgııa salalarynan, balamaly energetıka, logıstıka jáne sıfrly tehnologııa­lar kompanııalarynan 200-den astam basshy qatysty.

Is-shara Qazaqstannyń bıznes pen ınvestısııalar salasyndaǵy múmkindikterine, sondaı-aq eldegi sońǵy saıası jáne ekonomıkalyq ózgeristerge arnaldy.

«Ortalyq Azııadaǵy eń iri eko­nomıka jáne búkil aımaq­taǵy IJО́-niń jartysynan kóbi Qazaqstanǵa tıesili. Qa­zaq­stannyń aımaqta eń myqty ınvestısııalyq klımat qalyptastyra alǵanyn sheteldik bıznesmender de moıyndaıdy. Táýelsizdik alǵaly beri el ekonomıkasyna salynǵan 300 mıllıard AQSh dollarynan astam tikeleı sheteldik ınvestısııa osynyń dáleli»,  dedi forýmnyń ashylýynda sóılegen sózinde  R.Vasılenko.

Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary iskerlik klımattan basqa, eldegi bıliktiń birqalypty aýysýy jáne saıası turaqtylyq, joǵary bilimdi adamı resýrstar, sondaı-aq eldiń 500 mıllıon tutynýshydan turatyn jyldam ósip kele jatqan óńirlik naryqqa qol jetkizýi  sheteldik ınvestorlar úshin tartymdy ekendigin atap ótti.

Forýmda negizgi spıkerler qatarynda «Samuryq-Qa­zy­na» UÁQ» AQ Basqarma tór­aǵasy Ah­metjan Esimov, «As­tana» halyq­aralyq qarjy or­taly­ǵynyń (AHQO) basqarý­shysy Qaı­rat Kelimbetov, Uly­brıta­nııa­nyń ınvestısııalar boıynsha mem­lekettik mınıstri Grem Stıýart, Ulybrıtanııa Premer-mınıs­triniń Qazaqstan bo­ıynsha saýda ókili Baronessa Emma Nı­kolson, Ulybrıtanııa parla­men­tiniń múshesi jáne «Beldeý já­ne jol» bastamasy boıynsha bú­kilpartııalyq to­bynyń tóraǵasy Faızal Rashıd, Eýropalyq Qaıta Qurý jáne damý bankiniń (EQDB) Prezıdenti ser Sýma Chakrabartı jáne basqalar boldy.

Plenarlyq sessııada sóz sóılegen G.Stıýart «Qazirgi ýa­qyt­ta Ulybrıtanııa Qazaq­stan­nyń eń iri tikeleı ınves­tor­larynyń biri. Bul kompanııa­larymyzdyń sizdiń elińizdiń serpindi ekonomıkasyna degen senimin kórsetedi. Júzdegen brı­tandyq kompanııanyń Qazaq­standa qyzmet etýge lısen­zııasy bar, al elderimiz ara­syn­daǵy saýdanyń jalpy kólemi ótken jyly 2,7 mıllıard fýnt sterlıngti qurady. Ulybrıtanııa Eýropalyq odaqtan shyǵyp, shyn máninde erkin saý­da sala­syndaǵy jahandyq kósh­bas­shy bolýǵa umtylys barysyn­da, biz brıtandyq fırma­lar­dyń Qazaqstanǵa aldaǵy on­jyl­dyq­tarda ósip, damýǵa kómek­tese oty­ryp, odan da ma­ńyzdy ról atqar­ǵanyn qalaı­myz», dep atap ótti.

Dúnıejúzilik banktiń «Doing Business-2019» reıtıngisindegi kórsetkishterdiń jaqsarýy Qa­zaqstandaǵy ınvestısııalyq ahýaldyń aınasy ispettes. Qazaq­stan bıznes júrgizý boıynsha eń tartymdy 30 eldiń qataryna enip, 190 memleket arasynda 28-orynǵa kóterildi.

«Eýrazııanyń ortasynda IJО́ sońǵy eki jylda tórt pa­ıyzǵa ósken jáne brıtandyq kom­panııalarǵa Eýrazııalyq eko­no­mıkalyq odaqqa, Qytaı já­ne О́zbekstan naryqtaryna shy­ǵýǵa múmkindik beretin tu­raq­ty platforma bolatyn Qazaqstan or­nalasqan. Eý­razııadaǵy sheteldik ınves­tısııalardyń eń úlken bóligi osy memleketke tıesili. Búgin «As­tana» halyqaralyq qarjy orta­ly­ǵynyń ókilderi jáne basqa da spı­kerler ınvestısııalyq áleýet týraly aıtyp, memle­kettik ak­tıvterdi jekeshe­lendi­rý baǵ­dar­­lamasynyń qazirgi múmkin­dikteri týraly  jan-jaqty aqparat beredi», dep atap ótti Baronessa E. Nıkolson.

Birneshe sala boıynsha Qazaq­stannyń iri memlekettik aktıv­terine ıelik etetin «Sa­muryq-Qazyna» UÁQ» AQ-tyń róli kún tártibinde turǵan ma­ńyzdy máse­lege aınaldy.

«Qor jahandyq ekonomı­kalyq úrdisterdi eskere otyryp, tabysty ártaraptandyrýǵa ba­­ǵyt­­talǵan jańa strategııasyn bekitti. Ol keleshegi zor sala­­larǵa: munaı-gaz hımııa­syna, jańartylatyn energııa kóz­­­derine, joǵary tehnolo­gııa­lar­ǵa, «Indýstrııa 4.0» sondaı-aq táýelsiz qorlar jáne iri ınves­tısııalyq kompanııalarmen ti­keleı ınvestısııalardyń bir­les­­ken qorlaryn qurýǵa baǵyt­talady», dedi A.Esimov.

Ol sondaı-aq Qor aldaǵy bes jylda joǵaryda atalǵan ba­ǵyt­tarǵa 38 mlrd AQSh dollaryn quıyp, onyń 32 mlrd AQSh dollary sheteldik, onyń ishinde brıtanııalyq kompanııalardan tartylatyn ınvestısııa kózderine de tıesili ekendigin atap ótti.

Forýmǵa qatysýshylar brı­tanııalyq quqyq prınsıpimen jumys isteıtin AHQO-nyń mańyzdylyǵyna da toqtady. Or­talyq ınvestısııa tartý boıyn­sha mańyzdy platforma jáne tıisti qarjy quraldaryna ıe ári halyqaralyq deńgeıde qyzmet kórsetedi. Investorlarǵa jaıly jaǵdaı jasalǵan. Olardyń qatarynda barlyq halyqaralyq standarttarǵa sáıkes keletin ret­teýdiń táýelsiz mehanızmi, sot jáne halyqaralyq tórelik orta­lyǵy bar.

Qazaqstannyń qytaılyq «Bir beldeý, bir jol» bastamasy­na qatysy erekshe nazarda boldy. Jobaǵa basshylyq etýdiń brıtanııalyq júıesi, qazaq­standyq resýrstar jáne Qy­taı ınvestısııasy esebi­nen pár­mendilikti arttyrý prın­sıpi boıynsha Ulybrıtanııa, Qazaq­stan jáne Qytaı arasyndaǵy úshjaqty áriptestikti damytý áleýeti talqylandy. 

Qazaqstannyń Ulybrı­tanııa- ­daǵy elshisi Erlan Ydyrysov pen Ulybrıtanııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Maıkl Gıfford forýmdy qorytyndylaı kele, osyndaı iri, baǵyty aıqyn ekonomıkalyq is-sharalar ınvestısııalyq-eko­no­mıkalyq yntymaqtastyqty te­reń­detýge jáne keńeıtýge eki el­diń nıetti ekendigin kórsetedi dedi.

Forým barysynda R.Vası­lenko brıtanııalyq bıznestiń «kapıtandarymen» jáne halyq­aralyq uıymdardyń basshylarymen ekijaqty kezdesýler ótkizdi. Olardyń qatarynda EQDB, «GlaxoSmithKline», «Gap Insaat», «Investcorp», «Independent Power Corporation», «United Green», «Worley Parsons», «International Development Ireland» jáne basqa da kompanııalar bar.

Baronessa E. Nıkolson jáne A. Esimov teń tóraǵalyq etetin Qazaqstan-Brıtan Iskerlik keńe­siniń 3-shi plenarlyq otyrysynda eki el kompanııalary ózara áriptestikti damytýdyń aldaǵy josparlarymen bólisti. Sondaı-aq «Samuryq-Qazyna» portfeldik kompanııalarynyń jekeshelendirý baǵdarlamasyn iske asyrýdyń jaı-kúıi men keleshegi qarastyryldy. «Qazatomónerkásip» UAK» AQ aksııalaryn London qor bırjasynda ornalastyrýdyń tabysty tájirıbesi erekshe atalyp ótildi.

Otyrys qorytyndysy boıynsha «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ men «Da Vinci Capital» ın­ves­tısııalyq kompanııasy arasynda 100 mln AQSh dollaryn quraıtyn tikeleı ınvestısııalar qoryn qurý týraly kelisimge qol qoıyldy. Kelisim aıasynda qor aqparattyq tehnologııalar jáne sıfrlandyrý salasynda jumys isteıtin qazaqstandyq kom­panııalarǵa 40 mln AQSh dol­larynan kem bolmaıtyn qar­jy quıady. Qarajat atalǵan kompa­nııa­­lardy damytyp, IPO-ǵa shyǵa­rýǵa baǵyttalady.

Sonymen qatar «Samuryq-Qazyna» kólemi jaǵynan álemde 4-oryn alatyn kún jáne jel elektroenergetıkasyna mamandanǵan «EDP Renovaveis» kompanııasymen birge ınvestısııa quıý týraly kelisimge qol qoıdy. Qujat Qazaqstanda jańartylatyn energııa kózderi salasyndaǵy jobalardy birlesip júzege asyrý qaǵıdattaryn reglamentteıdi. «EDP Renovaveis» qýattylyǵy 250 MVt bolatyn kún elektr stansasyn salý boıynsha jobany júzege asyrýdy josparlap otyr.

Budan bólek «QazIndustry» qazaqstandyq ındýstrııa jáne eksport ortalyǵy» AQ jáne «Inter­national Development Ireland» arasynda áriptestik ornatý týraly eki memorandýmǵa qol qoıyldy. Bul 50 mlrd teń­ge­den kem emes somaǵa ırlan­dııa­lyq ınvestısııalyq jobalardy Qazaqstannyń arnaıy ekonomı­kalyq jáne ındýs­trııalyq aı­maq­taryna tartýǵa kómektesý, son­daı-aq eksporttyq nesıelerdi usy­ný boıynsha brıtanııalyq agent­tiktiń qar­jylandyrýy aıasyn­da (UK Export Finance) Qazaq­stan­nyń Densaýlyq saqtaý mınıs­tr­ligi men «Gap Insaat» kompa­nııasy arasynda Aqtaý qala­synda 350 oryndyq aýrýhana salý jobasy.

Is-shara aıasynda 5 000 erkin ekonomıkalyq aımaq eń úzdigin belgileýge arnalǵan «Global Free Zones of the Year-2019» júldesi saltanatty túrde tabys etildi. Marapattaý rásimin jyl sa­ıyn bedeldi brıtanııalyq «fDi» jýrnaly uıymdastyrylady. «TURKISTAN» arnaıy ekono­mıkalyq aımaǵy úsh atalymda jeńimpaz atandy.