Keshe Parlament Májilisinde ótken Úkimet saǵatynda «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynyń oryndalý barysy talqylanyp, onyń ishinde 250 adamnan turatyn eldi mekenderdiń ınternetke qoljetimdiligi turǵysynda keńinen sóz boldy.
Jyldamdyǵy joǵary ınternet ornatylmaq
Aldymen Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi Tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Bojko elimizdegi áleýmettik salalar, onyń ishinde densaýlyq saqtaý, bilim berý, aýyl sharýashylyǵy salasynyń damýyna sıfrly tehnologııalardy engizýdegi birqatar keleńsizdikterdiń kedergi keltirip otyrǵanyna toqtaldy.
–Elimizdegi aýyldarda keń jolaqty ınternet jelisiniń tolyq qamtamasyz etilmeýi saldarynan ósimdik sharýashylyǵyna arnalǵan ilkimdi jobalar orta tusta turalap qaldy. Tipti kásipkerlerdiń qajetti geoaqparattyq jáne ózge de aqparattyq resýrstarǵa qol jetkizýi múmkin emes. Buǵan qosa, aýyldy eldi mekenderde ınternetke qol jetkizý boıynsha da sheshilmegen máseleler jeterlik. Búginde respýblıka boıynsha ınternetke qosylmaǵan mektepter sany – 93-ke jetken, − dedi V.Bojko. Onyń aıtýynsha, shalǵaıdaǵy aýyldarda aqparattyq tehnologııalardyń kómegimen halyqtyń turmys deńgeıin jaqsartýǵa basymdyq berilýi kerek. Sıfrly salaǵa qyrýar qarajat bólingenimen, elektrondy formatqa kóshýdiń mashaqatynan arylmaı kelemiz.
Bul salada memleket tarapynan atqarylap jatqan jumystardy baıandaǵan Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Asqar Jumaǵalıev 2022 jyldyń sońyna deıin halyqtyń 97 paıyzy keń jolaqty ınternet jelisimen qamtylatynyn aıtty. Onyń sózine qaraǵanda, qazirgi kezde elimizde 117 qala men 3 324 aýylda keń jolaqty ınternet qol jetimdi bolyp otyr.
–Internetke qoljetimdilik túrli tehnologııalarmen qamtamasyz etilgen. Solardyń ishinde talshyqty-optıkalyq jeli, 3G jáne 4G jelilerin atap ótýge bolady. Byltyr Qazaqstan uıaly baılanys abonentteri boıynsha álemdik reıtıngte 21-orynǵa ıe bolsa, ınternetti jıi qoldanatyn memleketterdiń ishinde 45-shi orynda. Jalpy byltyr ınternet paıdalanýshylar sany 81,3 paıyzdy qurady. Aýyldy jerlerdi keń jolaqty ınternetpen tolyqtaı qamtýdy jalǵastyrý úshin 2018-2022 jyldary talshyqty-optıkalyq jáne LTE (4G) jelilerin salý josparlanýda, – dedi A.Jumaǵalıev.
Atap aıtqanda, birinshi kezeń talshyqty-optıkalyq jelilerdi salýǵa negizdelgen. Jobany iske asyrý 1250 aýyldyq eldi mekende joǵary jyldamdyqty ınternet qyzmetterin usynýǵa múmkindik beredi. Bıylǵy birinshi jartyjyldyqtaǵy jaǵdaı boıynsha talshyqty-optıkalyq jeliler 83 aýyldyq eldi mekende (onyń ishinde 85 densaýlyq saqtaý jáne 76 bilim berý nysany) iske qosyldy. 2019 jyldyń aıaǵyna deıin 685 aýyl ınternet jelisine qosylsa, al 2020 jyly qalǵan 509 aýyldy qosý josparlanyp otyr. Sonymen qatar ekinshi kezeń barysynda, ıaǵnı 2020-2022 jyldary LTE (4G) standartyndaǵy mobıldi jelilerdi jáne ózge de tehnologııalardy damytý arqyly 3 143 aýyldy ınternetpen qamtý josparlanýda.
5G jelisi kommersııalyq negizde iske aspaq
Jıynda belgili bolǵandaı, atalǵan jobalardy iske asyrý aıasynda 2020 jyldyń aıaǵyna deıin turǵyndardyń sany 250-den asatyn 880 aýyl keń jolaqty ınternet jelisimen qamtylmaq.
–Turǵyndar sany 50-den joǵary 885 aýyldy ınternet jelisine qosý josparlanýda. 2022 jyldyń sońyna deıin 5089 aýyldyq eldi meken ınternet jelisine qosylady. Al qalǵan aýyldarǵa spýtnıktik baılanys arqyly ınternet jelisin uıymdastyrýdyń tehnıkalyq múmkindigi qamtamasyz etiledi. Bul oraıda aýyldyq eldi mekenderdi ınternet jelisine qosý Ulttyq ekonomıka mınıstrligimen jasalǵan perspektıvti aýyldar tizimine sáıkes oryndalatyn bolady, – dedi mınıstr.
Sıfrly salanyń jańa tehnologııalarmen tolyǵýy nazardan tys qalmaıdy. Nur-Sultan qalasynyń Astana Hub aýmaǵynda 5G jelisin kommersııalyq negizde iske qosý jumystary aıaqtalýda. Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes, Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi Qazaqstanda 5G jelisin engizý boıynsha arnaıy jol kartasyn bekitti. Qazirgi kezde 5G jańa mobıldi baılanys tehnologııasyn anyqtaý boıynsha jumystar júrgizilýde. 5G mobıldi baılanysynyń testtik synaǵy Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalarynda ótkizildi. Synaq nátıjesinde telemedısına, ónerkásip, taý-ken óndirisin sıfrlandyrý jáne «aqyldy» qalalardy damytý múmkindikteri jan-jaqty saralanǵan. 5G tehnologııasyn engizý úshin tartylatyn ınvestısııalar kólemi qomaqty bolǵandyqtan, birinshi kezeńde bul tehnologııany engizý respýblıkalyq mańyzdaǵy qalalarda uıymdastyrý josparlanýda.
–Nur-Sultan qalasyndaǵy Astana Hub aýmaǵynda 5G jelisin kommersııalyq negizde iske qosý jumystary júrip jatyr. Ol 2020 jyly tolyqtaı iske qosylady. Osylaısha, 2021 jyldyń aıaǵyna deıin Nur-Sultan qalasynda Nazarbaev ýnıversıteti men EKSPO qalashyǵynda, al 2022 jyly áýejaı men vokzalda, saýda oryndary men alańdarda 5G tehnologııasyn engizý josparlanýda. Odan ári 2023 jyldan bastap barlyq oblys ortalyqtarynda engizý jumystary júrgiziledi, – dedi A.Jumaǵalıev.
2021-2022 jyldary barlyq aýylda ınternet bolýy kerek
Eldegi áleýmettik mańyzy bar salanyń qaı-qaısyna bolsyn tolyqtaı elektrondy júıe engizilgen joq. Ásirese bilim berý salasynda sıfrly úderiske kóshýdiń paıdasynan zııany, túıitkildi máselesi kóp bolyp tur. О́ńirlerdi jıi aralaıtyn halyq qalaýlylary pedagogtarǵa sapaly, turaqty jáne joǵary jyldamdyqtaǵy ınternetti usyný boıynsha atqarylǵan jumystardyń júıeli júrgizilmeı otyrǵanyn synǵa aldy.
Májilis depýtaty Nurtaı Sabılıanov úsh myńnan asa aýylda joǵary jyldamdyqty ınternet ornatylǵandyǵy týraly aqparatqa kúmánmen qaraıtynyn aıtty.
–Qazir halyq sany 250 adamnan asatyn aýyldardyń sany – 4204. Endi mınıstrlik 2018-2020 jyldar aralyǵynda talshyqty-optıkalyq baılanys jelileri boıynsha keń jolaqty ınternetti 1250 aýylǵa tartyp otyr. 2017 jylǵa deıin elimizde ınternetpen qamtylǵan 1228 aýyl boldy. Ekeýin qossaq, 2020 jylǵa deıin 2478 aýyldyq eldi mekenge ınternet tartylady eken. Sonda aıtaıyn degenim, ınternetke qosylmaǵan 1726 eldi meken qaıda ketti? – dedi N.Sabılıanov. Onyń aıtýynsha, halyq sany 250 adamnan asatyn aýyldardy aıtpaǵanda, bir myń adam turatyn eldi mekenderde joǵary jyldamdyqty ınternet joqtyń qasy.
–2018-2019 jyldary Beeline, Ksell, Tele2 operatorlary Qazaqstandaǵy 1600 aýyldy 3G ınternetpen qamtamasyz etti degen aqparat bar. Al men ondaı aqparatty Beeline men Ksell-den ala almadym. Sonda bul qalaı? Bizge jalǵan aqparattan góri ár aýylda joǵary jyldamdyqty ınternet bolǵany kerek. Múmkin ol 2020 jyldyń sońyna deıin aıaqtala qoımas, degenmen 2021-2022 jyldary da iske asyrýǵa bolady dep oılaımyn. Biraq aýyldarǵa barǵanda, biz ınternet joq degende halyqtyń aldynda uıatqa qalamyz. Sizder, myna jaqta qaǵaz júzinde bárin qatyryp qoıasyzdar, al aýylǵa barǵanda, joǵary jyldamdyqty ınternet joq, − dedi depýtat. Onyń pikirinshe, ınternettiń jyldamdyǵy jaǵynan Qazaqstan álemdik reıtıngte byltyr 2018 jyly 57-orynda bolsa, al bıyl 64-orynǵa syrǵyǵan.
Otyrysty qorytyndylaý barysynda, vıse-spıker V.Bojko «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa, jan-jaqty kómek kórsetýge Májilis depýtattary daıyn ekenin jetkizdi.