Sary samaýryndardy samsatqan

Jaqynda Qostanaıda Qazaq­stan halqy Assambleıasy Analar keńe­siniń respýblıkalyq keńeıtilgen otyrysy aıasynda ashylǵan kórmege Altynaı da samaýryndarymen qa­tysty.Úlkendi-kishili, eskili-ja­ńaly samaýryndarynyń bir bóligi ǵana uzynnan uzaq aýmaqty alyp turdy.

– 1976 jyly turmys qurdym. Sonda anam jasaýyma jap-jańa sa­maýryn qosyp berdi. Odan keıin ájemniń paıdalanǵan samaýryny da, anamnyń samaýryny da maǵan buıyrdy. Olar óte eski edi, ana­la­rymnyń kózindeı etip kór­nek­ti jerge qoıdym. Sodan bas­tap mende dúkenge barsam samaýryn qa­raıtyn ádet paıda boldy. Ádemi buıymnyń biri ǵoı, qyzyǵý­shylyǵyma sol áser etken bolar, búginge deıin jı­nap kelemin, – deıdi Altynaı Tóle­baıqyzy.

Kórmedegi samaýryndar birin-biri qaıtalamaıdy. Eń «kárisi» 1870-jyldary aǵaıyndy Batashev­tardyń fabrıkasynan shyqqan. Teıle fabrıkasynyń samaýryny da 1900-jylǵa deıin jasalǵan kórinedi. Eń úlken samaýrynǵa 40 lıtr sý ketedi, eń kishisi bir jarym lıtrlik, toqpen qaınaıdy. Onyń syrtynda syıkáde retinde jasalǵan samaýryndar da bar. Jı­naqtaýmen aınalysatyndardyń «jumysy» da ońaı emes. Altynaı da eki adammen basy qosylsa, samaý­ryndy áńgime etedi eken. Ol týraly bir qyzyq derek estise, erinbeı baryp, sony almaı tynbaıdy. 2000-jyldardyń basynda osy ydystyń kóńiline unaǵan bireýin 60 myń teńgege satyp alypty.

– Ol kezde 60 myń meniń 2-3 aılyq jalaqym boldy ǵoı. Qo­lymdaǵy samaýryndardy eki júzge jýyq dep aıtatynym, kóbi eski, biriniń qulaǵy joq, biriniń shúmegi synǵan, jóndeýdi qajet etedi. Sondyqtan olardyń birazyn saqtaǵanmen, sanaqqa qospaı otyrmyn, – deıdi Altynaı.

Bir qyzyǵy, Altynaı tek jınamaıdy, samaýrynnyń tarıhyn aıtsa da, aınalasyndaǵylardy uıytyp tastaıdy eken. Onyń jınaǵy birin-biri qaıtalamaıdy. Olardy bir týysynyń jertólesine qulyptap saqtaıdy. Mýzeı qyzmetkerleriniń qolqalaýymen sırek te bolsa kór­melerge qatysyp otyrady eken. О́mir boıy qurylysshy bolyp istegen Altynaıdyń ónerge, hal­qymyz tarıhyna, etnografııasyna degen qyzyǵýshylyǵy jurtty da qyzyqtyrǵandaı.

QOSTANAI