Jaqynda BusinessInsider baspasy AQSh Qorǵanys mınıstriniń burynǵy spıchraıteri Gaı Snodgrasstyń kitabynan úzindiler jarııalaǵan bolatyn. Holding the Line: Inside Trump’s Pentagon with Secretary Mattis dep atalatyn kitapqa prezıdent Donald Tramptyń shtab basshylarynyń birikken komıtetiniń kezdesýindegi oılary da engen. Prezıdent Tramptyń sózderi taǵy da jeli qoldanýshylarynyń qyzý talqysyna tústi.
Bul jolǵy daýdyń basy Tramptyń Aýǵanstanǵa qatysty máselelerde Qazaqstan da aqsha bólsin degeninen shyqty. 2018 jyly qańtarda Pentagondaǵy májiliste shtab basshylary Aýǵanstanǵa kómek kórsetý sharalaryn talqylaıdy. Naqtysyn aıtqanda, AQSh-tyń Aýǵanstanǵa bóletin qarjysy sóz bolady. «Biz ózimizge emes, basqalarǵa kómektesip jatyrmyz. Mysaly, Qazaqstan – óte qýatty memleket. Sońǵy saparymda qazaqstandyqtardyń alǵysyn estip qaıttym. Biraq endigi kezekte nege olar bizge aqsha tólemeıdi? Bul kúreske nege olar da atsalyspaıdy?», deıdi Donald Tramp.
Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstrligi buǵan qatysty pikirin bildirdi. Mınıstrlik ókili Aıbek Smadııarovtyń aıtýynsha, AQSh prezıdenti qatelesken bolýy kerek. «Donald Tramp Qazaqstanǵa kelmegen. Basqa elmen shatastyrsa kerek. О́ıtkeni bizdiń tarapymyzdan Aýǵanstanǵa gýmanıtarlyq, aǵartýshylyq, tehnıkalyq kómekter kórsetiledi. Bul aımaqtyq qaýipsizdik ornatýdaǵy ortaq mindetimiz. Muny AQSh úkimeti joǵary baǵalaıdy dep oılaımyn», dedi.
Donald Tramp memleket basyna kelgeli beri birneshe ret eldiń kúlkisine qalǵan-dy. Osydan birneshe aı buryn Aq úıde kadrlar saıasaty jónindegi konsýltasııalyq keńestiń otyrysynda AQSh prezıdenti Apple kompanııasynyń basshysy Tım Kýktyń da atyn shatastyrǵan bolatyn. Tramp myrza Aq úıge kompanııanyń oqý-aǵartýshylyq jobalaryn tanystyrǵaly kelgen ataqty menedjerdiń tegin shatastyryp, kompanııasynyń atymen, ıaǵnı «Tım Eppl» dep sózin jalǵastyrdy. Jalpy, kompanııa basshysynyń tegin kompanııa atymen aýystyrý Donald Tramptyń ádetine aınalǵandaı. Naýryzda Lockheed Martin áskerı-ónerkásiptik korporasııa basshysy Merılın Hıýsonmen kezdesýde de oǵan «Merılın Lokhıd» dep sózin arnaǵan bolatyn.
AQSh prezıdenti memleketterdiń de ataýyn jıi shatastyrady. 2017 jyly BUU-nyń Bas Assambleıasyndaǵy otyrysynda Afrıka elderi basshylarynyń aldynda sóz sóılep turyp materıktegi Namıbııa memleketin birneshe ret Nambııa dep atady.
AQSh halqy Trampty qatemen jazady dep te jazǵyrǵan bolatyn. Twitter jelisindegi paraqshasynda keı-keıde túsiniksiz jazbalar kórinis tabady. Máselen, medıa naryqtaǵy máseleler týraly jazbasynda esh sózdikten tabylmaǵan «covfefe» degendi qoldanady. Bul álem halqy úshin áli de anyqtamasy tabylmaǵan sóz boldy. Biraq AQSh basshysy únsiz qalǵan joq. Birneshe mıllıon halyqtyń nazaryna iligip úlgergen jazbany óshirip, ornyna álgi sózdiń balamasyn ózderine taýyp alýǵa usyndy. Búginde atalǵan sóz eń tanymal heshtegterdiń birine aınaldy. AQSh aqparat agenttikteri Tramp prezıdenttikke kelgen alǵashqy kezde onyń jazbalarynyń qatesin taýyp jarııalaýdan jarysatyn. Degenmen qazir prezıdenttiń bul olqylyǵy úırenshikti bolǵany sonsha, kóptiń nazaryn aýdarmaıdy.
Tramptyń salǵyrttyǵy tek óz halqyn emes, hanzadalardy da tańǵaldyrdy. Ol Ýels hanzadasyna joldaǵan quttyqtaý habarlamasynda Ýels sózin qate jazyp, «Ýels hanzadasynyń» ornyna «Kıtter hanzadasy» deıdi. Oǵan qosa «keńes» pen «prokýror» sózderin jıi shatastyrady.
Jer-sý, kisi attarynan bólek óziniń jaqyndary týraly derekterden de jańylady. Bir suhbatynda Germanııany tıesili aqyny tólemedi dep jazǵyryp otyryp, «Meniń de ákem Germanııada týǵan. Sondyqtan Angela Merkel men Germanııa úkimetin syılaımyn», deıdi. Derekterge súıensek, Tramptyń ákesi Fred 1905 jyly Nıý-Iorkte dúnıege kelgen. Prezıdenttiń mundaı qatelikti jiberý sebebi belgisiz.
Donald Tramptyń mundaı qylyqtary saıasatkerler úshin de qalypty. Onyń keı kezde qol alysýdy umytyp ketetinine, tipti kerisinshe uzaq qol alysyp turyp alatynyna saıasat álemindegiler úırengendeı. Kitapta kórsetilgen «Qazaqstanǵa ókpesi» de Tramptyń qateleri tizimine qosylatyny sózsiz.