Sholohovqa aq bota syılaǵan

Búgingi kún bıiginen qarastyrǵanda mun­daı bıik baǵa K.A.Tımırıazev atyn­daǵy Máskeý aýyl sharýashylyǵy aka­­­demııasy túlegi, kózi tirisinde kisi­lik pen kishilik qaǵı­dattarynan aı­ny­maı ótken asyl azamat Maqsot Is­qaqovqa ábden laıyqty degen oıdamyz. Qa­rapaıymdylyq ol kisiniń boıyna o bastan qanmen sińgen qasıet desek qa­te­lese qoımaspyz. Maqsot aǵa uzaq jyldar boıy basshylyq qyzmetterde bolǵan kezinde bıik laýazymyn alǵa tartyp bireýge kókirek kórsetpegenine, uly Abaıdyń sózimen aıt­qanda «ózinde barmen kózge uryp, ózgeden artylam demegenine» kýá bola alamyz.

Biz osy materıaldy gazet óndirisine ázirleý barysynda qyzy men kúıeý balasy Mádına men Bolattyń úıinde saqtalǵan Maqsot Isqaqulynyń óz qolymen jazylǵan ómirbaıanymen tanysqan edik. Sodan kóńilge túıgenimiz óz dáýiriniń qata­rynan oza shapqan dúldúl 24 jasyn­da MTS dırektory, 29 jasynda Jympıty aýpartkomynyń hatshysy, al 1962 jy­ly 33 jasynda Kaztalov aýdandyq par­tııa komıtetiniń birinshi hatshysy bolyp taǵaıyn­dalǵany. Tutastaı shırek ǵasyrǵa jýyq ýaqyt boıy Kaztalov jáne Jypmıty aýdandarynyń áleýmet­tik-ekonomıkalyq turǵydan alǵa basýyna, atalǵan óńirlerde rentabeldiligi joǵa­ry sharýashylyqtar qatarynyń ósýine yqpalyn tıgizgeni de M.Isqaqovtyń bi­lik­ti basshy bola bilgeniniń bir dáleli.

Sonaý sekseninshi jyldardyń basy men orta sheninde M.Isqaqov basqarǵan aýdandardyń tynys-tirshiligi sol kez­degi Odaqtyń bas basylymy, KOKP Or­talyq komıtetiniń organy «Pravda» gazetiniń birinshi betinde jarııalaný múmkindigi de ekiniń biriniń enshisine tıe bermeıtin. Osyndaı jaǵdaıda Jym­pıty aýdanynan «Pravdada» bir­qatar materıaldar jarııalanyp turdy. Tipti 1980 jyldyń 30 tamyzy kúni «Pravda» gazetiniń birinshi betinde Jym­pıty aýpartkomynyń birinshi hatshysy M.Isqaqovtyń fotosýreti KOKP Ortalyq komıtetiniń Bas hatshysy Leonıd Brejnevpen qatar jarq ete qalǵan kezi de bar.

Qaı dáýirde de, qandaı qoǵamda da mem­leket­tik marapat tekten tek beril­meıtini belgili. Bul el-jurt úshin tógilgen mań­daı­ter men jumsalǵan kúsh-qaırattyń óteýi ekeni de anyq. Osy oraıda Maqsot Isqaqov­tyń Keńes odaǵynyń joǵary nagradasy Lenın, úsh márte Eńbek Qy­zyl Tý jáne Halyqtar dostyǵy orden­derimen marapat­talǵany da atap aıtýǵa turarlyq.

M.Isqaqovtyń ómiri men partııalyq bas­shylyq qyzmettegi joldaryna qa­tys­ty alǵanda eleýli jaıttar az emes. So­nyń biri 1966 jyly Lenındik jáne Nobel syılyqtarynyń ıegeri, orys ja­zýshysy Mıhaıl Sholohovqa aq bota syılaý rásimin uıymdastyrǵany. Oqyr­mandarǵa túsinikti bolý úshin aıta ketsek, 1965 jyldyń mamyr aıynda M.A.Sholohovtyń alpys jyldyǵy Máskeýde KSRO jazýshylar odaǵynda saltanatty túrde atalyp ótedi. Osy rásim kezinde sol kezdegi Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń birinshi hatshysy Ǵabıt Músirepov qazaqstandyqtar atynan sańlaq sýretkerge aıryqsha syı tabys etiletinin, áıtse de ony dál qazirgi jaǵdaıda zalǵa ákelý qıyn ekenin má­lim­deıdi. Májiliske qatysýshylar buǵan qapelimde ań-tań bolyp qalady. Sol kezde suńǵyla jazýshy: «Bul mól­diregen qara kózderi sulýlyqtyń sımvolyndaı kórinetin, shynaıy dostyq pen baýyrmaldyqtyń belgisi bola ala­tyn túıeniń tóli – Aq bota dep til qatady. Qazir bul bota ózińiz jıi baratyn Aq­jaıyq­taǵy Shalqar kóliniń jaǵa­synda júr. Ony aldaǵy jyly sol jaqqa bar­ǵan saparyńyzda tabys etemiz», deıdi Ǵ.Músirepov.

Alaıda kelesi jyly Sholohov Oral óńirine kelgende Ǵabeńniń bul óńir­ge jete qoıýynyń sáti túse qoı­maıdy da bul jaýapty tapsyrma Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń atynan sol kezdegi Oral oblystyq partııa komıtetiniń hatshysy Bısen Jumaǵalıevke júkteledi. О́z kezeginde bul jaýapty isti atqarýdy Bısaqań Kaztalov aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy Maq­sot Isqaqovqa tapsyrady. Keıinnen bul jaıttyń oıdaǵydaı oryndalyp, atalǵan aýdanǵa qarasty «Qurmanǵazy» sovhozynyń eńbekkerleri atynan syılanǵan aq bota Sholohovtyń óz qalaýy boıynsha sol sha­rýashylyqta ósirýge qaldyrylǵany Bısen Jumaǵalıevtiń «Sholohovtyń Qazaqstanmen qarym-qatynasy» degen kitabynda kórkem tilmen kestelengen.