Maskúnemderdi marapattaıtyn medal

Onyń ózin kezdeısoq adam­dardyń jón silteýimen taptyq. Bir alqaly otyrysta maskúnemdik máselesi tal­qylanyp, áńgime aýany «aqańa» toıyp alǵan júrgizýshilerdiń jol júrýdegi júgensiz is-áreketterine aýysqanda janymda otyrǵandardyń biri «shirkin, Petr birinshiniń jazalaý tásilin qoldanǵanda mundaı bassyzdyqtar azaıar ma edi, bálkim» dep qaldy. Onyń sózine jýrnalıstik áýestikpen qulaq túrip, eleń ete qaldyq. Keıin suhbattasymnyń aıtýymen «joǵymyzdy» iz­dep, ob­lystyq polısııa depar­ta­menti mýzeıiniń esi­gin ash­tyq. Shynynda da mun­da «Mas­kúnemdik úshin» meda­li­niń kóshirmesi sary maıdaı saqtaýly tur eken. Ony ombylyq áriptester tartý etipti. Petr birinshiniń jar­ly­ǵymen bul marapat 1714 jyl­dan bastap qoldanysqa enipti. Sirá, ishkilikke ábden salynyp, qoǵamdyq tártipti óreskel buzǵan jandardyń adam­gershilik ar-uıatyn oıa­tý­ǵa oılap tabylǵan ádis tá­rizdi. Tek gvardııalyq polkte qyzmet etkender bolma­sa qal­ǵan turǵyndarǵa esh­qandaı artyqshylyq ja­salmaǵan. Memlekettik deń­geıd­e tár­tip ornatýdy kóz­degen bul jazaǵa negizinen qara­pa­ıym turǵyndar tartylyp, naýqandyq sıpatpen shektelse de óz tıimdiligin kórsetken.

«Medaldyń salmaǵy segiz kıloǵa deıin tartyp, aýyrlyǵy jóninen Gınnestiń rekordtar kitabyna engen. Ony «taǵyp júrýdiń» ózindik erejeleri men tártipteri belgilengen. Polıseı ýchaskesine ákelingen jazaǵa tartylýshynyń moınyna shoıynnan quıylǵan, shynjyr salpynshaǵy bar qarǵybaý ispettes «medal» kıgizilip, kemi bir aptaǵa deıin asyp júrýge tıis bolǵan. Tár­tipsizdik qaıtalanǵan jaǵ­daıda «marapattyń» merzimi uzar­tylyp, al salmaǵy aýyrlaı túsken. Qyzyljar óńirinde bul jazanyń qoldanylǵan-qoldanylmaǵany týraly derek joq. Imperator dúnıeden ótkennen keıin qoldanystan alynyp tastalǵan», deıdi mýzeı qyzmetkerleri.

Negizgi qylmystardyń túp-tórkini maskúnemdikke kelip tireletini ámbege aıan. Jyl basynan beri oblysta ishimdik saldarynan ǵana 661 qylmys tirkelgen. Onyń ishinde mas júrgizýshilerdiń kesirinen 14 jol-kólik oqıǵasy oryn alyp, 1 adam kóz jumǵan, 21 adam ártúrli dene jaraqatyn alǵan. Aqańa yqylyq ata toıǵan jaıaý júrginshilerdiń kólik astyna túsip, ómirmen qosh aıtysqan, zardap shekken derekteri de joq emes. Trassalarda iship alyp, kólik júrgizgen bir myńnan astam júrgizýshi ustalyp, 700-deıi sot sheshimimen úsh jylǵa deıin júrgizýshilik kýáliginen aıy­rylǵan. Qoǵamdyq oryndarda 10 myńǵa jýyq soltús­tikqazaqstandyq mas kúıinde quryqtalyp, jaýapqa tartyl­ǵan. 174 maskúnem emdeý oryn­daryna májbúrlikpen ji­be­rilgen.

Saý adamdy oılandy­ratyn myna faktilerge qa­ra­ǵanda, alqaly otyrysta kezdes­tir­gen keıipkerimizdiń mas­kú­nemdikke qarsy ymyrasyz kúresti qatańdatý jónindegi usynys-pikirleri negizsiz emes tárizdi. Petr birinshinikindeı bolmasa da osyǵan uqsas jol­daryn izdestirip, taýyp, tá­jirıbege qoldanyp kórse, indetti kesel azaıar ma edi?!.

Soltústik Qazaqstan oblysy