Qazaq jastary búginde álemniń túkpir-túkpirinde jemisti eńbek etip júr. Basqalarmen básekelestik barysynda oq boıy ozyq ekendigi baıqalady. Biri óner shyńyn baǵyndyryp jatsa, endi biri – kásipker. Al bizdiń keıipker – Aıajan Muhammedova álemniń nebir myqtylary jınalǵan Sılıkon alqabynda eńbek etedi. Otandasymyzdyń AQSh-taǵy ómiri týraly az-kem áńgimelesken edik. Oqyrman nazaryna osy suhbatty usynamyz.
– Aıajan, AQSh-qa kóshý týraly sheshimdi qalaı qabyldap júrsiz?
– Túrkistan oblysynyń Arys qalasynda dúnıege keldim. Shymkent qalasyndaǵy Dostyq ýnıversıtetinde oqyp júrgende qyzmet kórsetý salasynda jumys istedim. Sol kezdiń ózinde shetelde turyp, sol jaqta jumys istesem degen armanym bolatyn. Bir kúni Work and Travel baǵdarlamasy arqyly Amerıka Qurama Shtattaryna barýǵa múmkindik týdy. Atalǵan baǵdarlama stýdentterge jaz aılarynda AQSh-ta jumys isteýge, aǵylshyn tilin jetildirýge jol ashady. Eń birinshi Nıý-Iorkke keldim, odan keıin Ogaıo shtatyna baryp, sol jerde jumys istedim. Jumysym da qyzmet kórsetý salasymen baılanysty edi. Baǵdarlamanyń merzimi aıaqtalǵan soń, baǵymdy synap kórmekke AQSh-taǵy kolledjge ótinish bildirdim. Sáti túsip Kalıfornııa shtaty San-Fransısko qalasyndaǵy City College of San Francisco kolledjine qabyldandym. Osylaısha, AQSh-ta ekinshi dıplomymdy aldym. Mamandyǵym – joba menedjmenti.
– Qonys aýdarǵanyńyzǵa neshe jyl boldy?
– AQSh-ta turyp jatqanyma 3 jyl boldy. Tynyq muhıtynyń janyndaǵy San-Fransısko qalasynyń turǵynymyn.
– Qaı jerde jumys isteısiz? Qandaı mindetter júktelgen?
– Oqýymdy támamdaǵan soń Salesforce kompanııasynda taǵylymdamadan óttim. Taǵylymdamadan keıin kompanııa bıznes sarapshy retinde jumysqa turýdy usyndy. Atalǵan kompanııa rasymen úzdikterdiń biri. Tutynýshylarmen baılanys ornatatyn júıelerdi jasaqtaýmen aınalysady. Forbes, Fortune reıtıngterinde birinshi orynda. Sonymen qatar álem boıynsha eń úzdik kompanııa sanalady. Qazir atalǵan kompanııada bıznes analıst qyzmetin atqaramyn. Naqty aıtsam, mekemelerdiń, ásirese mekeme basshylarynyń bızneske qatysty máselelerin zerttep, olardyń sheshý joldaryn qarastyramyz. Bıznes sarapshy retinde máseleni sheshý, talaptardy saralaý, olardy jaqsartý, jaqsy nátıjege qol jetkizý úshin usynystardy irikteımin. Jalpy, bul salada jobalarmen jumys, baılanys, aqparattardy jınaý, CRM, SAAS platformalaryn bilý mańyzdy. Oǵan qosa túrli tehnıkalyq joldarmen aqparattardy óz yńǵaıyna beıimdeı alý da basty talaptardyń biri. Eń bastysy, aǵylshyn tilin jaqsy bilý kerek.
– AQSh-ta qandaı mamandar suranysqa ıe? Jaqsy mamannyń boıynda qandaı qasıetter bolǵany jón?
– AQSh-ta seniń kim emes, qandaı maman ekeniń mańyzdy. Jobadaǵy máselelerdi qanshalyqty durys sheship, túsindire alýyńyzǵa basa kóńil bóledi. Eń aldymen ózińizdiń baǵańyzdy bilýińiz kerek. Qolyńnan naqty ne keletinin, tipti álsiz tustaryńdy da bilgen abzal. Munda adamdar óz qarjy-qabiletinen habardar jáne bilmeıtin isine aralaspaǵandy jón sanaıdy. Degenmen árqashan da bilmegenin úırenýge tyrysady. Jolym bolady dep ár tolqynǵa ilese bergen de jaqsy emes. Naqty neni qalaıtynyńyzdy, ne isteı alatynyńyzdy bilseńiz ǵana jolyńyz bolmaq. AQSh tynbaı eńbek etkenderdi maqsatyna qaýyshtyratyn el dep sanaımyn. Árkimniń ár salada myqty bolýǵa talasy bar. Sol jolda tógilgen terdiń erte me, kesh pe jemisin kóresiz.
– Elde úırengen, oqyǵanyńyzdyń AQSh-ta paıdasy boldy ma?
– Qazaqstanda baılanys salasynda oqyǵandyqtan, bul jaqta onyń asa qajeti bolǵan joq. AQSh-qa kóshken soń bárin basynan bastadym. Degenmen qaı jaqta bolsaq ta oqý, úırenýdi jalǵastyrǵan abzal dep esepteımin. Men úshin úzdiksiz damý men úırený mańyzdy. Muny anam bala kezimnen jıi aıtatyn. Ol 26 jyl boıy mektepte sabaq berip keledi. Anam «Asyl armanyńa úzdiksiz damý, erinbeı oqý arqyly ǵana jetesiń» deıtin. Armanyma jetýdi de sol kisi úıretti. Men de anamnyń sol aqylyn is júzinde qoldanyp kelemin.
– Armanyńyzǵa bir qadam jaqyndaǵanyńyzdy sezingen kún, alǵashqy kún esińizde me?
– Alǵashqy sezimdi sózben jetkizý múmkin emes. Bir San-Fransıskonyń ózinde mıllıonǵa jýyq turǵyn bar. Álemniń kóptegen tilinde sóıleıtin túrli ult ókili bir jerde bas qosqan, kóbi men sekildi arman qýyp kelgen. Báriniń oıynda jaqsy bilim alyp, úlken jetistikterge jetý. Álbette, alǵash kelgendegi Aıajan men qazirgi Aıajan – eki basqa adam. Kishkentaı Arys qalashyǵynan shyqqan qyz mundaıdy oılaı da almaıtyn. Al qazirgi saıahattaý múmkindigi, sheteldik dostar, ózińdi jan-jaqty damytý barlyǵy óz qolymyzda ekenine ılandyrady, ózińniń budan da jaqsy ómirge laıyq ekenińe senim men qýat beredi.
– Qandaı qıyndyqtardy bastan keshirdińiz?
– Alǵash kelgenimde, álbette, qıyndyqtar boldy. Aǵylshyn tilin jaqsy bilmeıtinmin. Ásirese jaqyndarymnan jyraqta bolý da qıyn edi. Otbasymnan alysta bolǵanyma úırenýge kóp ýaqyt ketti. Jańa memleketpen qosa, mádenıetin, adamdaryn tanyp-bilýim kerek boldy. Degenmen munyń bári paıdaǵa asty.
– Eki halyqtan qandaı uqsastyq nemese aıyrmashylyq baıqadyńyz?
– Biz ózimizdi basqalarmen salystyryp álekpiz. Al AQSh-ta ózińniń kim ekeniń jáne neni qalaıtynyń ǵana mańyzdy. Árkim óz sharýasymen berile aınalysatyny sonsha, basqamen isi joq, oǵan ýaqyty da jetpeıdi. Kóbi «qaıtsem budan da jaqsy bolamyn» degen oıda. Bul jaqta otbasy qundylyǵy da basqasha qabyldanady. Munda jalǵyzbasty úlken qarııalardy jıi kezdestiresiń. Maǵan halyqtyń únemi jaqsyny oılap, kúlimdep júretini unaıdy. Adamdar qarapaıym, kómekke ázir, bos ýaqyttaryn tıimdi paıdalana alady.
– Neni úırendińiz?
– AQSh meni ózime jaýap berýge, neni qalaıtynymdy túsinýge, oıymdy ashyq aıtýǵa baýlydy. Oıymdy ashyq jetkizý arqyly jasandylyqqa jol bermeýge úıretti. Jaqsy oılaýdy da osynda úırendim. AQSh-ta ózime neniń mańyzdy ekenin de anyqtaı aldym, bos ýaqytymdy baǵalaıtyn boldym. Qazirgi jetken jetistikterime alǵysym sheksiz. Munda ár adamnyń nyq maqsaty bolǵandyqtan, árbir mınýtyn tıimdi paıdalanýǵa tyrysady. Bul jaqta júrip úıimdi, jaqyndarymdy qadirleýdi úırendim. Oǵan qosa «О́zińe sen ózińdi alyp shyǵar...» dep uly Abaı aıtpaqshy, ózimdi alyp shyǵatyn jalǵyz ózim ekenin de túıdim. Qazir bos ýaqytymdy otbasyma arnaýǵa tyrysamyn. Biz jaqyndarymyzdyń qadirin olardan alystaǵanda ǵana bilemiz ǵoı. Bul da osy jaqta túıgen oılarymnyń biri. О́mir – ótkinshi, erteń ne kútip turǵany beımálim. Eń bastysy, ózimniń qalaýymdy ashyq, qoryqpaı aıtýdy, oǵan jetýdi ádetke aınaldyrdym.
– Bıznes sarapshysy bos ýaqytynda nemen aınalysady?
– Bos ýaqytymda AQSh-tyń shtattary men qalalaryn aralaǵandy unatamyn. Mundaǵy qalalar bir-birine uqsamaıdy. Ádebı kitaptar oqyp, ıogamen aınalysqandy janym súıedi.
– AQSh týraly arman qalaı paıda boldy?
– AQSh týraly oılar Gollıvýd fılmderinen týdy dep oılaımyn. Mundaǵy joǵarǵy tehnologııalar týraly estigende elitesiń, basqa qoǵam da qyzyq bolyp turady ǵoı. Sondyqtan AQSh-ta ómir súrsem degen arman kez kelgen adamǵa tán sııaqty. Eger sondaı oıyńyz bolsa, ómirde bári múmkin, árbir tıimdi paıdalanǵan ýaqytyńyz sizdi armanyńyzǵa jeteleıdi. Alyp asýlar kishkentaı qadamnan bastalady.
– Qazaqstan týraly oıyńyz qandaı?
– Qazaqstanda jastardyń damýyna múmkindikter kóp. Degenmen aýyldaǵy aǵaıyndarymyz eskerilmeı qalatyn sekildi. Olardyń qarajatynan bólek, jaqsy ómirge úmiti de álsiz sııaqty kórinedi. Áli kúnge shúkirshiligi basym, barǵa qanaǵat etip, qıyndyqqa tózimdiligi úlken jetistikterge jetýge qolbaılaý bolatyn tárizdi. Úzdiksiz damýdy jalǵastyrý úshin jastardyń jalaqysy da jaqsy bolýy kerek. Olar eńbeginiń elenetinin, kásipte joǵarylaıtynyn bilse, jumys ónimdiligi de joǵary bolar ma edi.
– Elge oralý josparda bar ma?
– Ázirge bul suraqtyń jaýaby belgisiz. Bar biletinim – meniń áli de bir orynda toqtamaı samǵaǵym keletini. Eń bastysy, bolashaǵym jarqyn memlekette ómir súrgim keledi.
Áńgimelesken
Svetlana ǴALYMJANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»