Parlament Májilisinde «Ataýly áleýmettik kómek salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrýdyń tıimdiligi» taqyrybynda úkimet saǵaty ótti. Jıynda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Birjan Nurymbetov depýtattar men BAQ ókilderine AÁK berýdiń jańa tetikteri týraly egjeı-tegjeıli aıtyp berdi. Bul týraly Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti habarlady.
О́z sózinde Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Qazaqstannyń áleýmettik modelin qalyptastyrýdyń úsh kezeńin eske saldy. Onyń aıtýynsha, áleýmettik baǵdarlanǵan naryqtyq ekonomıkaǵa kóshýdiń birinshi kezeńinde (1991 – 1999j.j.) ómir súrý deńgeıiniń nasharlaý qarqynyn tómendetý boıynsha sharalar qabyldandy. Birinshi bolyp otbasy kiristerine qaramastan balalarǵa (1991 j.) tólenetin otbasylyq jeńildikter engizildi, olardyń maqsaty azyq-túlik, balalar kıimi baǵasynyń ósýin óteý boldy. Tabysy az halyqty áleýmettik qorǵaý júıesin engizý maqsatynda 1999 jyly «Eń tómen kúnkóris deńgeıi týraly» Zań qabyldandy.
Ekinshi kezeńde Qazaqstanda kedeılikpen kúres jónindegi memlekettik baǵdarlama iske asyryldy (2000-2001 jyldar). Onyń negizgi maqsaty áleýmettik qoldaý jáne jumyspen qamtýdy keńeıtý arqyly kedeılikti qysqartý boldy.
2002 jyly «Memlekettik ataýly áleýmettik kómek týraly» Zań kúshine endi. 2003 jyldyń 1 qańtarynan bastap bala týýyna baılanysty birjolǵy járdemaqy engizildi. Al 2006 jyly «Balaly otbasylarǵa beriletin memlekettik járdemaqylar týraly» Zań qabyldandy, balanyń týylýyna baılanysty beriletin járdemaqymen qatar, bir jasqa tolǵannan keıin balany kútýge arnalǵan járdemaqy (jumys istemeıtin analarǵa arnalǵan otbasynyń kirisine qaramastan), sonymen qatar Tabysy azyq-túlik sebetiniń qunynan tómen tabysy tómen otbasylardaǵy 18 jasqa deıingi balalarǵa tólenetin járdemaqy.
«Úshinshi kezeńde Dúnıejúzilik bankpen yntymaqtastyq aıasynda AÁK reformalaryna daıyndyq bastaldy. Osylaısha, 2014 jyldan bastap 2017 jylǵa deıingi kezeńde elimizde «О́rleý» pılottyq jobasy iske asyryldy, nátıjesinde alýshylar úshin áleýmettik kelisim sharttar júıesi, kómek alýdyń sharttylyǵy, áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasylarǵa erip júrý tájirıbesi engizildi. Bul maqsatqa bıýdjetten 14,8 mıllıard teńge bólindi. Ataýly áleýmettik kómektiń reformasyn jalǵastyra otyryp, 2018 jyly alǵash ret biz kúnkóris deńgeıiniń 40-tan 50%-ǵa deıin (budan ári – KD) kótere otyryp, AÁK taǵaıyndaý quqyǵyn aıqyndaý úshin kirister deńgeıine belgilengen ólshemdi ózgerttik. Nátıjesinde, AÁK alýshylar sany 2017 jylmen salystyrǵanda 20 esege ósti», – dedi Birjan Nurymbetov.
Mınıstr sondaı-aq, bıylǵy jyly Memleket basshysynyń «Nur Otan» partııasynyń XVIII sezinde bergen tapsyrmasyn júzege asyrý úshin ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaý tetigi ózgertilgendigin atap ótti. 2019 jyldyń 1 sáýirinen bastap AÁK taǵaıyndaý úshin shekti deńgeı 50%-dan 70%-ǵa deıin ulǵaıtyldy, tabysy az otbasynyń árbir balasyna AÁK mólsheri 20 789 teńge nemese KD-niń 70% somasynda belgilengen. Sonymen qatar shartsyz aqshalaı kómek kórsetý merzimi 3 aıdan 6 aıǵa deıin, shartty aqshalaı kómek 6 aıdan 12 aıǵa deıin uzartyldy.
«Nátıjesinde, aǵymdaǵy jylǵy qarashanyń basynda 456,5 myńǵa jýyq otbasy nemese 2,1 mln adam memleket tarapynan naqty qoldaý aldy, onyń 53% – kópbalaly otbasylar. Bul alýshylar boıynsha aǵymdaǵy jyldyń 1-toqsanyndaǵy uqsas kórsetkishterge qaraǵanda 7,7 esege arttyryldy. Belgilengen AÁK ortasha mólsheri 1,8 esege ósti. Alǵash ret bıýdjetke AÁK tóleýge 245 mlrd teńge kózdelgen», dedi Birjan Nurymbetov.
Ataýly áleýmettik kómek júıesin damytý perspektıvalaryna toqtalǵan Eńbekmıniniń basshysy 2 qyrkúıektegi Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda Úkimetke AÁK bólý tetikterin, onyń ashyqtyǵyn, ádilettiligin jáne jumysqa yntalandyrýyn qamtamasyz etý, sondaı-aq tabysy az otbasylardyń balalaryna kepildendirilgen áleýmettik toptamany engizý týraly tapsyrma bergenin eske saldy.
«Parlament Májilisi AÁK usynýdyń qoldanystaǵy júıesin ózgertetin zań jobasyn qabyldady, onyń negizgi baǵyty – eńbekke yntalandyrý, tabysy az azamattardyń kiristeri men memlekettik qoldaý kólemin esepke alýdyń ashyqtyǵy men ádilettiligin qamtamasyz etý bolyp tabylady. Usynylǵan sharalar keshendi túrde júzege asyrylady, memlekettik kómek: kópbalaly otbasylardy qoldaý, jańartylǵan ataýly áleýmettik kómek, áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasylardaǵy balalarǵa kepildendirilgen áleýmettik toptama kiredi», dedi Birjan Nurymbetov.
Osylaısha, 2020 jylǵy 1 qańtardan bastap zań jobasynda kámeletke tolmaǵan balalarynyń 4 jáne odan da kóp balalary bar otbasylarǵa nemese 23 jasqa deıingi kúndizgi oqý bólimine aqy tóleý kózdelgen. Bul járdemaqy otbasynyń tabysyna qaramastan saralanǵan mólsherde: 4 balamen - 42 496 teńge; 5 balamen - 53127 teńge; 6 balamen - 63 757 teńge; 7 jáne odan kóp balamen - 74 388 teńge kóleminde taǵaıyndalady.
AÁK usynýdyń jańa tásilderine mynalar kiredi: ár toqsan saıyn ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaý; AÁK taǵaıyndaýdyń qazirgi shekti ólshemin saqtaý – otbasynyń ár múshesine shaqqandaǵy ortasha kiris kúnkóris deńgeıiniń 70% -ynan kem bolýy kerek; otbasynyń barlyq músheleri úshin AÁK mólsherin jan basyna shaqqandaǵy kirister men kedeılik sheginiń arasyndaǵy aıyrmashylyq retinde anyqtaý; eńbekke qabiletti azamattarǵa qoıylatyn talaptardy kúsheıtý, eger olar jumys isteýden bas tartsa, AÁK tóleý búkil otbasy úshin toqtatylady; ýchaskelik komıssııalardyń osy prosesstegi róliniń artýymen otbasynyń materıaldyq jaǵdaıyna zertteý júrgizý merzimin 3 kúnne 7 kúnge deıin ulǵaıtý.
Kepildidendirilgen áleýmettik toptamany usyný sheńberinde 1 jastan 6 jasqa deıingi tabysy az otbasylarynyń balalaryn azyq-túlik jıyntyǵymen jáne gıgıenalyq quraldarmen, 6 jastan 18 jasqa deıingi balalardy mektepterde ystyq tamaqpen, oqý quraldarymen jáne mektep kıimmen qamtamasyz etý usynylady, sondaı-aq olarǵa mektepke deıingi jol júrý shyǵyndary óteledi. Medısınalyq, onyń ishinde stomatologııalyq kómek 18 jasqa deıingi balalarǵa tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý sheńberinde kórsetiletin bolady.
Sonymen qatar, Mınıstr jańa AÁK tetigi eki tarmaqqa jańa baǵyt beretin E-Halyk aqparattyq júıesi arqyly júzege asyrylatynyn atap ótti.
Birinshiden, bul Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrýmen baılanysty jańa qatynastar. Endi tabysy az adamdardy jumysqa ornalastyrý jáne olardy basqa da jumyspen qamtý sharalarymen qamtý úshin mindetti shart jumyspen qamtý ortalyqtarynan Bos oryndar izdeýde jańa belsendilikti jáne jumys berýshilermen jáne tabysy az azamattarmen tıimdi ózara is-qımyldy talap etedi.
Ekinshiden, qazirdiń ózinde «E-halyqta» jańa «Elektrondyq áleýmettik karta» modýli engizildi. Bul júıede 7 mıllıonǵa jýyq qazaqstandyq otbasynyń (18,5 mıllıon adam) áleýmettik kartasy jasaldy, bul olardyń ál-aýqatynyń deńgeıin anyqtaýǵa múmkindik beredi.
«Bolashaqta jergilikti atqarýshy organdardyń «Elektrondyq áleýmettik karta» jobasyn iske asyrýy kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyn jaqsartady, olardy proaktıvti formatqa aınaldyrady, ıaǵnı qyzmetter qıyn ómirlik jaǵdaı anyqtalǵan kezde ótinish berýshini kútpeı-aq kórsetiletin bolady. Bul jumysta áleýmettik qyzmetkerler mańyzdy ról atqarady. Olardyń sıgnaly halyqtyń osal toptaryna jergilikti jerde barlyq áleýmettik qyzmet túrlerin kórsetetin vedomstvoaralyq óńirlik toptardyń belsendi úılestirilgen is-qımyldarynyń negizgi belgisi bolady», dep túıindedi Birjan Nurymbetov.