Qushaǵy keń, júregi jumsaq

Qamal buzar jasqa jetken aza­mat­tyń uıymdastyrýshylyq qabileti, tapsyrylǵan jumysty tap-tuınaqtaı etip atqaratyn iskerligi, qaırat-jigeri birinshi kezekte eskerilgen. Ol ózine kórsetilgen senim údesinen kórine bilip, odaqtyq deńgeıde sýmen jabdyqtaý máselesimen tikeleı aınalysatyn mekemeni kóshbastaýshylar qataryna qosty. Shırek ǵasyrǵa jýyq jetekshilik etken tusta 16 myń shaqyrym sý qubyr­lary tartylyp, Qazaqstanmen qosa Tájikstan, О́zbekstan, Krasnodar, Ýfa, Túmenge deıin 2 myńǵa jýyq eldi mekenniń turǵyndary sapaly tirshilik nárimen qamtamasyz etildi. Dúnıe jú­zindegi eń uzyn sý magıstrali retinde Gınnestiń rekordtar kitabyna endi.

Qattaı Bektasulynyń esimi bilikti, kóregen, saýatty basshy retinde res­pýb­lıkaǵa tanylyp, ónertapqysh ja­ńa­lyqtary úlgi etildi. Trest ınjener maman­darynyń kúrdeli qury­lysty tıimdi júrgizý, sýdy alys qa­shyqtyqtarǵa jetkizý, tazartý, qu­by­r­lardy ishki tattanýdan qorǵaý tehnologııalary, ádisteme-usynystary boıynsha is-tájirıbeler keńinen taratyldy. Ozyq jańalyqtar óndiriske engizilip, máselen, qum aralas sement qospasyn paıdalaný tásili óziniń ómirsheńdigin kórsetti. Ile-shala sý qubyrlaryn tazalaý agregaty iske qosyldy. Osylaısha alyp kásiporynnyń tynysy keń ashylyp, ony urshyqsha úıirgen basshy tek óndiristik máselelermen ǵana shektelip qalǵan joq. Sonymen qatar qadaý-qadaý áleýmettik problemalar da birtindep sheshilip, kórse kóz qyzyǵatyn elýden astam eńseli eldi meken boı kóterdi. Keleshegi joq degen syltaýmen damýy kenjelep qalǵan Eńbek, Aqsý, Jańasý sekildi qazaq aýyldaryn qamqorlyqqa alyp, adam tanymastaı ózgertkenin aıtýǵa bolady. Oblys ortalyǵynda eki zaýyt, 150 myń sharshy metr turǵyn úı, «Matalar», «Ýnıversam» dúkenderi, «Lalochka» balabaqshasy, «Vodnık» sanatorııi, «Baldyrǵan» balalar lageri, taǵy basqa ondaǵan nysan halyq ıgili­gine paıdalanýǵa berildi.

 Týmysynan alǵyr, zerek Qattaıdy qıyndyqtarǵa qarsy kúresýdi ómirdiń ózi úıretti. 1929 jyldyń 17 jeltoqsanynda dúnıege kelgen ol jetimdiktiń ashy zaryn erte tatty. Bir jasynda ákesinen, alty jasynda anasynan aıyrylyp, isher asqa, kıer kıimge jarymaı ashtyqtan buratylǵan, dirdektep tońǵan kezderi az bolmady. Bu­ǵanasy qata qoımaǵan oıyn balasy soǵys jyldary úlkendermen birge ujymshardyń aýyr jumystaryna jegildi. Sonda da sabaqqa degen yntasyn joǵaltpady. Oqýyn jaqsy aıaqtaǵannan keıin joldamamen Reseıge kelip, Altaı aýyl sharýashylyǵy mashına jasaý ınstıtýtyna qabyldandy. Alǵashqy eńbek jolyn Tom qalasyndaǵy podshıpnık zaýytynan bastap, sanaly ǵumyrynyń 12 jylyn jat elde ótkizdi.

Bar oıy atamekenge oralý boldy. 1959 jyly armany oryndalyp, týǵan jer­men qaýyshty. Atajurtqa degen shó­lir­kegen saǵynyshyn osylaısha bas­ty. «Jetim kórseń jebeı júr» degen halyq naqylyn ómirlik ustanymyna aınaldyrǵan ol Petropavl qalasyndaǵy jetim sábıler úıin qamqorlyqqa alyp, jetim balalarǵa arnalǵan mektep-ınternat tárbıelenýshilerine de jan jylýyn arnady. Júrekti eljiretetin sábılerdiń shat kúlkisin eshnársege teńgermeıtin. «Esil» balalar qoǵamdyq qorynyń qamqorshylar keńesiniń múshesi retinde elimiz boıynsha otbasylyq balalar úıin salý jóninde bastama kóterip, 12 jetim balany asyraýyna alǵan Dýdnıkovtar otbasyna eki qabatty kottedj ben «Nıva» kóligin syılady.

«Men baqyttymyn. Jetimdiktiń zardabyn kóp kórsem de, halqyma adal qyz­met atqardym. Oqydym, bilim aldym. Tirshiliktiń kózi – sý. Sol sýmen eldi kór­keıttim. Kóshelerdi túzedim, úıler saldym. Dúkender men balabaqshalar turǵyzdym. Kóshede turǵyndar jyly shyraımen amandasady. Osydan artyq baqyt bar ma? Qaısysy bolsyn, úlkeni, kishisi, orysy, qazaǵy qandaı kómek surasa da aıamadym», degen edi ár kez sabyrly, kó­sheli minezinen aınymaıtyn marqum bir suh­batynda. «Mádenıettilik, adaldyq, taý bula­ǵyndaı tazalyq onyń boıyna bitken erekshe minez bolatyn. Qaıyrymdylyq qasıetterin aldymen ańǵaratyn edik», dep tebirene eske alady zamandastary men qyzmettes inileri.

Qazaqstan Respýblıka­synyń eń­bek sińirgen gıdro­tehnıgi, KSRO óner­tapqyshy, Petropavl qalasynyń qur­metti azamaty, tórt orden men kóptegen medaldyń, basqa da marapattardyń ıegeri Qat­taı Kenshinbaevtyń eren eńbe­gin, zor bedelin, aıshyqty aza­mattyq kelbetin jerlesteri esh umytpaq emes. Ortalyq kóshe­lerdiń biri osynaý tul­ǵanyń esimimen atalady. Ol turǵan úıge memorıaldyq taqta ornatylǵan. О́zge de ulyqtaý sharalary 90 jyldyq mereıtoıy qarsańynda jalǵasýda.

Jaryqtyq qurmetti eńbek demalysynda júrse de, ózi irgetasyn qalap, óshpesteı qoltańbasyn qaldyrǵan treske anda-sanda kelip turatyn. Álem­niń altydan bir bóligin ıemdengen alyp ımperııanyń qulaýy saldarynan burynǵy áleýetinen aıyrylyp, materıal­dyq-tehnıkalyq bazasy sol­ǵyn tartqan mekemeniń músh­kil haline ishi ýdaı ashıtyn. Qol­dan keler dármen joq, barmaq tisteıtin. Búginde «Soıýzselınvod» tresiniń zańdy murageri sanalatyn «Esil sý» mem­lekettik kásiporny aǵamyzdyń sol bir ókinishiniń ornyn toltyryp, turǵyndardy sapaly aýyz sýmen qam­týdyń ońtaıly joldaryn tynbaı qarastyryp keledi. Qazir munda 830 adam jumys isteıdi. Ortasha jalaqy 160 myń teńgeni quraıdy. О́ńirde – 214, Qostanaı oblysynda 19 eldi mekenge tirshilik nárin jetkizedi. Magıstraldy sý qubyrlaryn jóndeý, qalpyna keltirý sharalary tııanaqty atqarylyp, bul maqsat úshin qomaqty qarajat bólingen. Budan qushaǵy keń, júregi jumsaq asyl azamat salyp ketken ıgilikti ister óz jalǵasyn taýyp jatyr degen oı túıýge bolady.

Soltústik Qazaqstan oblysy