Biz elimizdiń jańa tarıhyndaǵy mańyzdy beleske jaqyndap kelemiz. Otyz jylǵa jýyq ýaqyt buryn halqymyz óziniń Táýelsizdigin jarııalap, babalarymyzdyń ǵasyrlar boıy ańsaǵan armanyn oryndady. Osy ýaqyt ishinde Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń basshylyǵymen elimiz álemdegi bedeldi ári ornyqty memleketke aınaldy.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýynan
Táýelsizdik jáne Elbasy! Bul qos uǵymdy biz bir-birinen búgingi kúni de, Máńgilik eldiń máńgilik tarıhynan da eshqashan bóle-jara qaraı almasymyz anyq. О́ıtkeni Elbasy Qazaq elin bir ǵasyrdyń enshisine de syıa qoımastaı tarıhı joldan alyp ótse, Qazaq eli dúnıeniń tórt buryshyna eń áýeli Nazarbaev esimimen, Nazarbaev kelbetimen tanyldy.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev 2019 jyly 12 maýsymda óziniń prezıdenttik qyzmetine kirisý rásiminde: «Nursultan Ábishuly Nazarbaev búkil álem moıyndaǵan damý modelin jasady. Qazaqstannyń kók týyn dúnıe júziniń túkpir-túkpirinde jelbiretti. Elbasy – qazaq memleketiniń negizin qalaýshy uly tulǵa. Ol jahandyq deńgeıdegi memleket qaıratkeri», dep aqyl-parasat sózin aıtsa, biz de osy pikir tóńireginde oı túıgeli otyrmyz.
Keshegi 1986 jylǵy Jeltoqsan oqıǵasynan keıin bizdiń burynǵy Kókshetaý oblysyndaǵy Lenıngrad aýdanynyń Chıstıakov keńsharynda úlken partııa jınalysynyń ótkeni bar-dy. Bul sharýashylyq qoı ósiretin bolǵandyqtan, turǵyndary da kileń qazaqtar edi. Minberge burynǵy tyń kóterýshi, endigi aýdandyq partııa komıtetiniń hatshysy shyǵyp, qazaqtardyń «jaqsylyqty bilmeıtindikterinen bastap», Kolbınniń Qazaqstandy kórkeıtýge kelgendigin dáriptep, bul aýylda qazaqtardyń tym ultshyl bolyp bara jatqandyqtaryn atap kórsetip, «osy aýylǵa kireberis jol ústindegi zırattaǵy ár qabirdiń basyna qoıylǵan barlyq aıshyqty alyp tastańdar» dep sharýashylyq dırektory men partkom hatshysyna túnerdi. Júzderi qaraıyp ketken aýyl basshylary jerge qarady. Sol bir qysyl-taıań sátte aýyl mektebiniń dırektory Sara Tileýbaıqyzy ornynan turyp:
– Jaqsy, hatshy myrza! Siz eń áýeli ana aýdan ortalyǵynyń irgesindegi orys molasyndaǵy barlyq kresterdi alǵyzyp tastańyz, biz de sodan keıin ata-babalarymyzdyń qabiriniń basyndaǵy aıshyqtardy julyp tastarmyz, – dep hatshynyń aýzyna qum quıyp, jol taýyp ketkeni bar edi. Mine, bizdiń bertinge deıin jalǵasqan osyndaı soraqylyqtan kózimiz ashylmaǵany aqıqat jaıt.
Álemniń altydan bir bóligin alyp jatqan Keńes Odaǵy ydyraǵan tusta Qazaqstannyń ekonomıkalyq ta, áleýmettik te jaǵdaıy asa qıyn boldy. Muny kóz kórdi. Dúken sóreleri bos qalyp jatty. Jappaı jumyssyzdyq jaılady. О́zge dúnıeni qoıyp, qara sabyn izdep sabyldyq. Mine, sol joqshylyq pen tarshylyq, aınala tóńirektegi qarýly qaqtyǵystar men berekesizdik beleń alyp bara jatqan tusta, keýdeni «osy biz qazaq óz betimizben el bola alamyz ba eken?» degen kúdik pen kúmán keýlep, sony oılasań boldy, uıqyń shaıdaı ashylar alakóńil shaqta Nursultan Nazarbaev táýelsizdikti tuǵyr etip, tarıh sahnasyna shyqty.
Ultaralyq qarama-qaıshylyqtar men túrli kózqarastardy ortaq bir múddege – tatýlyq pen birlik múddesine toǵystyra bilgen Nazarbaev saıasatyn álem moıyndady. Bul da Qazaq eliniń abyroıy! Osy bir Nazarbaev saıasatyn álemniń moıyndaǵandyǵynyń bir kórinisi mynaý bolsa kerek. 2014 jyldyń 24 naýryzynda Eýropanyń tórindegi Gaaga qalasynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa dúbirli dúnıeniń búgingideı dúrligip turǵan shaǵynda qyrmyzy qyzǵaldaqtyń «Prezıdent Nazarbaev» dep atalatyn jańa túri tanystyryldy. Qyrdyń topyraǵynan nár aldy deıtin sol qyrmyzy qyzǵaldaqtyń náziktigindeı adam úmiti de Nursultan Nazarbaevtyń esimimen búr jarǵan-dy!
Álem kóne tarıhtyń betterinen óshpeıtin taǵy bir tarıhı oqıǵany biledi. 2010 jylǵy jeltoqsan aıynyń 1-2-si kúnderi Eýropa Qaýipsizdik jáne Yntymaqtastyq uıymynyń Astana sammıtin ótkizý arqyly Nursultan Nazarbaev uzaq jyldar boıy úni shyqpaı kele jatqan osy bedeldi jahandyq uıymnyń qadir-qasıetin saqtap qala aldy jáne osy uıymnyń toqyraýdyń az-aq aldynda turǵan qyzmetine qan júgirtip, Eýroatlantıka jáne Eýrazııa keńistiginde senim men birlikti ornyqtyrýdyń taǵy bir mańyzdy qadamyna jol ashty. Osylaısha dúbirli de daý-damaıly, qarýly qaqtyǵysy da dúnıe tirshiliginiń júıkesin juqartyp turǵan búgingi álem problemalaryn adamzat múddesi úshin judyryqtaı et júregine syıǵyza bildi.
Adamzat múddesi demekshi, Nursultan Nazarbaevtyń osy kúngi álemdik daý-janjaldardy, qarýly qaqtyǵystardy beıbit jolmen, kelissózder arqyly retteý jolyndaǵy bitimgershilik saıasatyn da álem joǵary baǵalady. Búgingi álemniń tynysyn taryltyp, qyzýyn kóterip turǵan Sırııadaǵy jaǵdaıdy beıbit jolmen retteý baǵytyndaǵy túrli kózqarasty jaqtardyń Astana qalasynda san márte kezdesýleri bul máseledegi Taıaý Shyǵystyń qatyp qalǵan tońyn jibitip, buryn qarýdyń tilimen ǵana sóılesip kelgenderdiń endi parasattylyq tilimen, dıplomatııalyq tilmen sóılesýlerin bastap berdi.
Elbasynyń táýelsizdik jyldary atqarǵan eńbeginiń aıasy men aýqymy óte keń ári eshbir ólshemge syımaıdy desek, artyq aıtpaspyz. О́z halqyna degen sheksiz súıispenshiliginiń belgisindeı etip qasıetti qazaq jerine, óz dalasyna Astana qalasyn salyp ornyqtyra bilgendiginiń ózi nege turady! Jáne de táýelsizdik jyldary aıdaı álemniń bir-bir bólshegin dalamyzǵa ákelip ornatyp bere alǵan Elbasy búgingi astanany salý arqyly barsha qazaq jurtyn egemendik jolynda erlik jasaýǵa talpyndyrsa, týǵan Otanymyzdy búkil álemge moıyndatyp, óz halqymen bútin dúnıeni súısindire bildi. О́z basym qazir elordany Elbasynyń qazaq balasy úshin soǵyp bergen uly eskertkishindeı qabyldaımyn.
Biz – táýelsizdiktiń alǵashqy sátteriniń kýáger urpaqtarymyz! Qazaq eli táýelsizdiginiń jıyrma segiz jyldan bergi bar tarıhy men taǵdyry da, júrip kele jatqan joly men asqan asýy da, tar jol taıǵaq keshýi de, dáýirlep ósýi men órkendeýi de bizdiń kóz aldymyzda bolyp jatyr. Bizdiń árqaısymyzǵa Jaratýshy Iemiz táýelsizdik tarıhyn jasaýshy da jáne sony jazýshy da syıyn berdi! Endi tek osy táýelsizdigimizdiń ǵumyrly, irgetasy berik te tuǵyrly bolýy úshin árqaısymyz hal-qaderimizshe úles qosa bereıik degim keledi.
Jabal ERǴALIEV,
jazýshy-dramatýrg, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Senatorlar keńesiniń múshesi
KО́KShETAÝ