BRIF kompanııasynyń jýyrdaǵy zertteýi qazaqstandyqtardyń qarjy ınstıtýttaryn baǵalaıtyn basty krıterııleri senimdilik ekenin, ıaǵnı onyń uzaq ýaqyttyq tarıhy men tekserilgen bedeli, ashyqtyǵy, sondaı-aq klıentke baǵdarlanǵandyǵy ekenin kórsetti. Shyn máninde, bul bir krıstaldyń ártúrli qyry ispettes – ol arqyly kez kelgen banktiń perspektıvalary, ýaqyt talaby men klıentterdiń jańa býynynyń suranystaryn qanaǵattandyrý qabileti aıqyn kórinedi.
Osyǵan baılanysty bolar eń qatty krıstall – gaýhar – jaqyn kúnderi 25 jyldyǵyn atap ótetin Eýrazııalyq banktiń ashyqtyǵy men senimdiliginiń nyshanyna aınaldy. Bastapqyda Eýrazııalyq ónerkásip tobynyń kásiporyndaryna qyzmet kórsetý úshin qurylǵan bank ýaqyt óte kele ámbebap qarjy ınstıtýtyna deıin ósip, 2000 jyldan bastap Qazaqstannyń iri on bankteriniń qataryna turaqtandy.
Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy jáne Eýrazııalyq banktiń negizin qalaýshylarynyń biri Aleksandr Mashkevıch qarjy ınstıtýtynyń 25 jyldyq qyzmetiniń nátıjelerine joǵary baǵa berdi. Osy jyldar ishinde bank el ekonomıkasyna kredıt túrinde 4,8 trln teńge baǵyttady, onyń ishindegi 3,5 trln teńgesi ekonomıkanyń túrli salalaryndaǵy myńnan astam jobany qarjylandyrýǵa jumsaldy. Munyń bári taýarlar men qyzmetterge, jumys oryndary men jalaqylarǵa, kásiporyndar men ınfraqurylym obektilerine aınaldy.
Osy ýaqyt aralyǵynda bank salyqtar men alymdar túrinde respýblıkalyq bıýdjetke 72,5 mlrd teńgeden astam qarjy aýdardy, al bul on úsh mektep, segiz balabaqsha jáne úsh emhana qurylysyna jumsalatyn shyǵystarǵa teń qarjy. Bul rette Eurasian Resources Group búkil qarjy-ónerkásiptik tobynyń ulttyq ekonomıkaǵa qosqan úlesi IJО́-niń 4%-yna teń – qazaqstandyq medısınaǵa nemese bilim berýge arnalǵan jıyntyq shyǵystar shamamen osyny quraıdy.
Respýblıkaǵa turaqty naryqtyq ekonomıkany qurýǵa kómektesip, eýrazııalyq aktıvterdi 935 esege – 1,070 trln teńgege deıin ulǵaıtty, kredıt portfelin 450 esege – 647 mlrd teńgege deıin ósirdi jáne kapıtaldy 27 esege – 102,2 mlrd teńgege deıin arttyrdy. Birneshe jyl buryn bank bólshek bıznestiń damýyna nazar aýdara otyryp, bıznes-modelge túzetýler engizdi. Eger 2017 jylǵa deıin portfeldegi jáne bank paıdasyndaǵy korporatıvtik bıznestiń úlesi 70%-dan assa, qazir jaǵdaı kerisinshe. Qazaqstannyń banktik sektory qıyn kezeńdi basynan keshirip jatqanda, Eýrazııalyq banktiń qurǵan bıznes-modeli bólshek bıznestiń ártúrli saralanymyndaǵy jetekshi pozısııasynda bolýyna múmkindik beredi: Eýrazııalyq bank 55% naryqtyq úlesimen avtokredıt berýde kósh aldynda. POS-kredıt berýde jáne tutynýshylyq qaryzdar berýde – bank úshinshi orynda tur jáne tıisinshe naryqtyń 22% jáne 9% ıe.
Daǵdarystyń teris áserin eńserýge umtyla otyryp, Eýrazııalyq bank Ulttyq banktiń bastamasy boıynsha iske asyrylatyn Qazaqstannyń bank sektorynyń qarjylyq turaqtylyǵyn arttyrý baǵdarlamasyna birinshi bolyp kirdi. Baǵdarlama sheńberinde bankti onyń aksıonerleri men memleket esebinen qaıta kapıtaldandyrý kózdelgen. 2017 jyldyń qazan aıynda Bank rettelgen oblıgasııalar shyǵarý arqyly 150 mlrd teńge memlekettik qarajat tartty jáne aqshany 15 jyl ishinde qaıtarýy tıis. О́z kezeginde, Eýrazııalyq banktiń aksıonerleri ony 2022 jylǵa deıin 75 mlrd teńgege birlesip kapıtaldandyrýǵa mindettendi, aıta ketetini 23,2 mlrd teńge qarjy ınstıtýtynyń kapıtalyna túsip úlgerdi. 2019 jyldyń qyrkúıeginde aksıonerler Banktiń 2018 jyldyń barlyq bólinbegen paıdasyn, ıaǵnı 11 mlrd teńgeden astamyn rezervtik kapıtalǵa jiberdi. Osylaısha aksıonerler klıentter, seriktester jáne memleket aldyndaǵy barlyq jaýapkershilikti túsine otyryp, kapıtaldandyrý boıynsha óz mindettemelerin oryndaýda.
Budan basqa, baǵdarlama sheńberinde bank ózine nesıe portfelin saýyqtyrý boıynsha mindettemelerdi aldy jáne 2019 jyldyń 10 aıynyń qorytyndysy boıynsha jumys istemeıtin qaryzdardyń deńgeıin tómendetý boıynsha bankter arasynda kóshbasshy úshtikte, NPL kórsetkishi 8,6% qurady.
Bıyl tamyz aıynan bastap Ulttyq bank bastamashylyq jasaǵan AQR jobasy aıasynda halyqaralyq aýdıtorlar Eýrazııalyq bankti qosqanda 14 qazaqstandyq bank aktıvteriniń sapasy men qarjylyq turaqtylyǵyn obektıvti túrde baǵalaý júrgizýde. Tekserý qorytyndysy boıynsha Eýrazııalyq bank basshylyǵy kásiporyndar men halyqty odan ári saýyqtyrý, kredıt berýdi arttyrý jónindegi is-sharalar josparyn ázirleıdi.
Bank basqarmasynyń tóraǵasy Valentına Morozovtyń aıtýynsha, Eýrazııalyq banktiń budan bylaıǵy strategııasy ınnovasııalar men sıfrlandyrý esebinen básekege qabilettilikti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
Sıfrly tehnologııalar qazir strategııalyq tańdaý emes, «gıgıenalyq rásim». Bankterdegi ózgerister kezeńi kún ótken saıyn jyldamyraq bolyp barady. Qazirgi ýaqytta biz ónimdi ıkemdi ázirleý (Agile) modeli boıynsha jumysty qaıta qurýdamyz, ónimderdi naryqqa shyǵarý jyldamdyǵyn aıtarlyqtaı qysqartý, olardyń sapasy men paıdalanýshylardyń qanaǵattanýyn jaqsartý úshin birneshe komanda qurdyq. Tıimdi sheshimderdi basqa bankterge qaraǵanda jyldam jáne sapaly usyný úshin biz óz klıentterimizdiń qajettilikterin túsinýge tyrysamyz.
Mysaly, bızneske kredıt berýde skorıng modeli esebinen – bank zańdy tulǵalardy eń az qujattar toptamasymen 30 mınýt ishinde qarjylandyrý boıynsha sheshim qabyldaıdy. Osyndaı tásil kredıt berýde de qoldanylady: qazaqstandyq avtosalondardyń kópshiliginde Eýrazııalyq banktiń shamamen 200 satý núktesi jumys isteıdi. Bul da Qazaqstanda árbir ekinshi avtokredıtti banktiń berýine múmkindik beredi.
Eýrazııalyq bankke qatysty áleýmettik saýalnamada qazaqstandyqtar kredıt berýdiń tıimdi talaptaryn, tartymdy ónimderdiń, mysaly bólip tóleý, sondaı-aq nıettestiktiń eń qyzyqty bonýstyq júıesin atap ótti. Shynynda da, banktiń eń básekege qabiletti jáne biregeı ónimderiniń biri PayDA kartasy boldy, ol ártúrli taýarlardy myńdaǵan kompanııalar bar seriktester jelisinde ǵana emes, bólip tólep satyp alýǵa múmkindik beredi.
Qazaqstandyq bıznespen jumys isteý barysynda bank ekonomıkanyń naqty sektoryndaǵy jobalardy qoldaýǵa basa nazar aýdarýdy jalǵastyrýda, Klıenttik baza 25 myńǵa jýyq qazaqstandyq kompanııadan turady, onyń ishinde 300 iri kásiporyn, túrli ónerkásip salalary bar. Eurasian Resources Group qazaqstandyq ekonomıkanyń flagmany – basty korporatıvtik klıent. Bul ónerkásiptik-ındýstrııalyq top Qazaqstannyń taý-ken metallýrgııalyq kesheniniń úshten bir bóligin quraıdy jáne «Qazhrom», SSKО́B, «Qazaqstan alıýmınııi», EEK, «Qazaqstan elektrolız zaýyty», «Shubarkól kómir» jáne «TransKom» sııaqty kásiporyndardy qamtıdy. Degenmen joǵarydaǵymen salystyrǵanda kishigirim, jalpylaı alǵanda iri sanalatyn kompanııalar eýrazııalyq kompanııalarmen jumys isteýdi jón kórdi – 7,3 myńnan astam uıym óz qyzmetkerlerine Eýrazııalyq bank kartasymen jalaqy tóleıdi.
Klıentterdiń múddeleri men yńǵaılylyǵy bankke óz ınfraqurylymyn damytýǵa ınvestısııa salý qajettigin talap etedi. Búgingi tańda banktiń aýqymdy satý jelisi bar, oǵan eldiń barlyq qalasy men iri eldi mekenindegi 17 fılıal men 126 bólimshe kiredi, onda 467 bankomat, 437 termınal jáne 3,5 myń POS-termınal jumys isteıdi.
25 jyl ishinde Qazaqstannyń bank sektory aıtarlyqtaı ózgerdi. Alaıda jahandyq daǵdarystar men naryqtyń basty oıynshylarynyń aýysýy aıasynda Eýrazııalyq bank bankterdiń alǵashqy ondyǵynda berik pozısııany, myqty bedeli men klıentterdiń senimin saqtaı aldy. «Biz úshin banktiń jıyrma bes jyldyǵy – bank bıznesi úshin jańa múmkindikterdi baǵalaý, alǵa jyljý úshin maqsattardy belgileý úshin jaqsy sebep, – dep qorytyndylaıdy Aleksandr Mashkevıch. – Áý bastan-aq Eýrazııalyq banktiń qyzmet etýiniń negizine óz eliniń «laıyqty jáne paıdaly korporatıvtik azamaty» bolý – joǵary etıkalyq standarty qalanǵan bolatyn. Qazaqstandyqtardyń ómir súrý sapasy jyl saıyn ósip otyrýy úshin bul mańyzdy jumys mindetti túrde jalǵasatyn bolady».
Ánýar AHMETOV