Ádep jónindegi keńestiń jýyrdaǵy bir otyrysynda talqylanǵan myna másele jurtshylyqtyń nazaryn eriksiz aýdaryp, árqıly qoǵamdyq pikirler týdyrýǵa sebepshi boldy. Sheneýniktiń tártiptik jazaǵa tartylýyn qoldaýshylar da, sheshimge qarsylyq bildirýshiler de az emes.
Orazbek Beskempirov tájirıbeli memlekettik qyzmetkerlerdiń biri sanalady. Bul saladaǵy jumys ótili – 16 jyl. Búginde Ǵabıt Músirepov atyndaǵy aýdanda qazynashylyq bólimge jetekshilik etip, mindetin talapqa saı atqaryp keledi. Osy merzim ishinde qyzmetine qatysty birde-bir shaǵym túspegen. Kásibı iskerlik, adamdarmen qarym-qatynas, minez-qulqy jaǵynan jaǵymdy túrde sıpattalady. Olaı bolsa, aıaqasty múlt ketip, «atyń shyqpasa jer órteniń» kebin qushqany qalaı? Álde áınekteı shytynap, syzdaýyqtaı syzdap baryp jarylǵan «jaranyń» bizge beımálim syrlary bar ma?
Oblystyq memlekettik qyzmet isteri departamenti basqarma basshysynyń mindetin atqarýshy Rýslan Jumaǵulov qyzmettik tekserý barysynda O.Beskempirovtiń jergilikti bankter men shaǵyn nesıe uıymdary arqyly rásimdegen nesıe mólsheri 4 mıllıon teńgeni qurap, ýaqytyly óteı almaǵanyn jetkizdi. Sot oryndaýshylar men kollektorlar qaryzdyń ótelýin talap etip, mekemege qaıta-qaıta telefon qońyraýlatsa kerek. Munyń ózi ujymdaǵy moraldyq-psıhologııalyq ahýalǵa, qalypty eńbek jaǵdaıyna keri áserin tıgizip, mamandardyń mazasyn alyp, renishin týdyrǵan kórinedi. Basty «aıyp» osy! Bólim basshysynyń aıtar óz ýáji bar. Ol nesıeniń kóp bóligi balalarynyń em-domyna, sondaı-aq jalǵa alǵan páterdiń kommýnaldyq tólemderin tóleýge jumsalǵanyn, tólemnen bas tartyp, jaltaryp júrmegenin, qazirgi ýaqytta býhgalterııa arqyly májbúrlep óndirip alý sharasy qoldanylyp jatqanyn aıta kelip, kelesi jyly tolyq jabatynyna sendirdi.
Osy jerde keńes músheleriniń ustanymy ekige jarylǵanyn aıta ketken jón. «Memlekettik qyzmetkerdiń jeke basyna qatysty qupııalylyqty kollektorlardyń jalpaq jurtqa jarııalaýy túsiniksiz. Máselege tereńirek úńilgenimiz jón sekildi. Jalaqysy mardymsyz sheneýnikti kinálaý ońaı. Menińshe, aldymen nesıeni onlaın-rejimde shúlen taratqandaı ońdy-soldy úlestire beretin shaǵyn nesıe uıymdaryna zańdyq turǵydan tosqaýyl qoıýdyń naqty joldary oılastyrylmasa talaılar japa shegýi ábden múmkin. Alǵan nesıeniń jartysyndaı paıyzdyq ústeme belgileý súlikshe sorý degen sóz. Adamdar qysylǵannan keıin olardyń qyzmetine amalsyz júginip, onyń aqyry osyndaı tyǵyryqtarǵa tirep jatady. Zań normalarymen qatar adamgershilik ar-ojdan bar ekenin de umytpaýymyz kerek. Sondyqtan shaǵyn nesıe uıymdaryna zańdyq turǵydan shekteýler men tyıymdar salynǵany jón», dedi tájirıbeli zańger Inessa Qýanova.
Departament basshysy Elena Stepanenkonyń pikiri basqasha órbidi. Onyń aıtýynsha, O.Beskempirov ádep normalaryna jat qylyqtarǵa barǵan. Kez kelgen basshy óziniń is-áreketimen jáne minez-qulqymen qoǵam tarapynan aıtylatyn synǵa sebepker bolmaýy tıis. Ujymda qolaısyz jaǵdaı týdyrǵany úshin oǵan tártiptik jaza qoldaný týraly usynys qoldaý tapty.
Talqylaýshylar memlekettik qyzmetshilerdiń Ádep kodeksindegi talaptarǵa súıengeni anyq. Kodekste jaýapty tulǵalardyń minez-qulqynyń negizgi standarttary belgilenip, halyqtyń memlekettik organdarǵa senimin nyǵaıtýdy, memlekettik qyzmette ózara qarym-qatynastyń joǵary mádenıetin qalyptastyrýdy, memlekettik qyzmetshilerdiń ádepsiz minez-qulyq jaǵdaılarynyń aldyn alýdy ditteıdi. Degenmen «taıaqtyń eki ushy bar» demekshi, qarsy taraptyń, ıaǵnı kollektorlardyń azamattyń jeke basyna qatysty málimetti jurtshylyqqa jarııa etýi durys emes deýshilerdiń qarasy mol. Shynynda da, daýdyń basy nesıeni óndirip alýǵa jaýapty tulǵalardyń jumys ornyna qaıta-qaıta telefon soǵýynan bastaý alyp turǵany belgili. Osy jerde nesıe alý qupııalyǵyn óreskel buzý, esh sebepsiz ujym músheleriniń mazasyn alý faktileri kórinis tapqanyn ańǵarý qıyn emes. Jáne de eń bastysy eriksiz óndirip alý sharasy boıynsha qaryzdy óteý úderisi áldeqashan qolǵa alynǵan. Onyń ústine jumys prosesiniń álsirep, nasharlap ketkeni jaıly dálelderdiń jetkiliksiz ekeni de kózge anyq shalynady.
Jaýapkershilikten qasaqana jaltarǵan basshylardy tártiptik jaýapkershilikke tartý kerek. Biraq O.Beskempirovten ondaı is-áreket sezilmeıdi. Bolary bolyp, boıaýy sińgennen keıin jazalaý sheshiminiń qabyldanýy túsiniksiz.
Soltústik Qazaqstan oblysy