Bul týraly Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz jıynynda Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıevtiń sózinen málim boldy.
Mınıstr aldymen elimizdegi 76 nysanda geologııalyq zertteý jumystary júrgizilgenine, onyń nátıjesine sáıkes respýblıkanyń barlyq óńirinde paıdaly qazbalardyń perspektıvalyq oryndary anyqtalǵanyna toqtaldy. M.Myrzaǵalıevtiń aıtýynsha, jer qoınaýyn paıdalanýshylar jumystarynyń nátıjesinde bıyl alǵash ret 17 ken orny memlekettik balansqa qoıyldy. Onyń ishinde 11-i qatty paıdaly qazbalar orny jáne 6-ýy kómirsýtek shıkizaty. Investısııa kólemi 170 mıllıard teńgege jetedi dep kútilýde. Mınıstrlik 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik geologııalyq barlaý baǵdarlamasyn ázirleýge kiristi. Qujatty 2020 jyldyń birinshi jartysynda bekitý josparlanyp otyr.
Vedomstvo basshysy osy jyldaǵy óndiristik shyǵaryndylardyń kólemi byltyrǵy kórsetkishtiń deńgeıinde qalatynyn jetkizdi. Atap aıtqanda, aýaǵa taralatyn zııandy qaldyq shamamen 2,5 mln tonna jáne jerge tógiletini 1,1 mln tonna kóleminde bolatynyn eskertti. 2015-2018 jyldar aralyǵynda aýaǵa taraǵan shyǵaryndylar lımıti 200 myń tonnaǵa, ıaǵnı 7 paıyzǵa azaıdy. Bıyl mınıstrliktiń bastamasymen 5 iri kompanııamen qorshaǵan ortany qorǵaý salasynda birlesip jumys isteý týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Osy qujattyń negizinde «Arselor Mıttal Temirtaý» jáne «Qazsınk» 2024 jylǵa deıin qaldyq kólemin 20-30 paıyzǵa qysqartady.
Qaldyqtardy basqarý boıynsha M.Myrzaǵalıev atap ótkendeı, qazir elimizdegi 3,5 myńnan astam polıgonda 120 mln tonna turmystyq qatty qaldyq jınalǵan. Jylyna 4 mln tonna turmystyq qatty qaldyq shyǵarylady. 2016 jyly engizilgen óndirýshilerdiń keńeıtilgen mindettemesi arqyly qatty qaldyqtardy qaıta óńdeý úlesi 5 ese ósti. Bul baǵytta jumysty jolǵa qoıǵan kásiporyndardyń sany 110-nan 170-ke deıin artqan. Ǵaryshtyq baqylaý arqyly bıyl 9 myńnan astam zańsyz qoqys alańy anyqtaldy. Onyń 28 paıyzy, naqty aıtqanda 316 myń tonna qoqys zalalsyzdandyryldy. Mınıstrlikte qaldyqtardy basqarý týraly memlekettik baǵdarlamanyń tujyrymdamasy ázirlenip jatyr.
Sý resýrstaryn basqarý baǵytynda sýmen jabdyqtaý júıesin, gıdrotehnıkalyq qurylystardy salý jáne qaıta qurýǵa baılanysty 12 joba júzege asyryldy. Jambyl, Pavlodar, Qyzylorda jáne Qaraǵandy oblystarynda 4 joba aıaqtalýǵa jaqyn. Nátıjesinde 18 eldi mekendi jáne jalpy sany 14,7 myń adamdy quraıtyn 3 eldi mekendi sýmen jabdyqtaý júıelerin jaqsartý josparlanǵan. 2020 jyly quny 8,4 mlrd teńge bolatyn 12 jobany iske asyrý kózdelip otyr. Vedomstvo 2020-2030 jyldarǵa arnalǵan sýdy basqarýdyń memlekettik baǵdarlamasyn jáne sý salasyn sıfrlandyrý tujyrymdamasyn ázirleý jumystaryn bastady. Ony kelesi jyly bekitý kózdelgen.
Orman sharýashylyǵy boıynsha spıker Qazaqstanda bıyl 74 myń ga alqapta 628 orman órti tirkelgenin aıtty. 57 myń ga alqapta ormandy óshirý jumystary júrgizildi. Bul josparly mejemen sáıkes kelipti. 4,6 myń ga alqapta elordanyń jasyl aımaǵyn qurý boıynsha jumys atqaryldy.
Bas shahardyń jasyl beldeýine uqsas Atyraý, Kókshetaý, Qaraǵandy, Aqtóbe, Qyzylorda jáne Túrkistannyń oblys ortalyqtarynyń aınalasynda osyndaı joba qolǵa alyndy. 2030 jylǵa qaraı aımaq ortalyqtarynyń aınalasyndaǵy kógaldandyrý ındeksi 68 myń ga quraıdy.
– Elimizdegi sekseýil ormandarynyń saqtalýyna jeke toqtalǵym keledi. Álemde sekseýil ósirýdiń negizgi aýdany Qazaqstan aýmaǵynda shoǵyrlanǵan. Sol sebepti ony saqtaý úshin kelesi sharalardy qoldanamyz. Atap aıtqanda, aǵash kesýdiń barlyq túrine moratorıı 2023 jylǵa deıin uzartyldy. 2017 jyldan bastap respýblıkanyń saýda oryndarynda sekseýil satýǵa tyıym salynǵany málim. Qazirgi ýaqytta sekseýilge ulttyq brend mártebesin berý máselesi pysyqtalýda, – dedi M.Myrzaǵalıev.
Memlekettik orman qory aýmaǵynan tys ósetin ósimdikter álemi salasyndaǵy quqyqtyq qatynastardy retteý maqsatynda 2020 jyly «О́simdikter álemi týraly» zań jobasyn ázirleý josparlanýda.