Qyryq qubylǵan qylmys álemi oǵan qarsy úzdiksiz kúresti talap etedi

Keshe Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres (qarjy polısııasy) agenttiginiń 2013 jylǵy birinshi jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha alqa otyrysy ótti. Oǵan agenttiktiń ortalyq apparaty men aýmaqtyq bólimshelerdiń basshylyq jáne jeke quramdary baılanys júıesi arqyly qatysty.

Keshe Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres (qarjy polısııasy) agenttiginiń 2013 jylǵy birinshi jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha alqa otyrysy ótti. Oǵan agenttiktiń ortalyq apparaty men aýmaqtyq bólimshelerdiń basshylyq jáne jeke quramdary baılanys júıesi arqyly qatysty.

Alqanyń jumysyn ashqan agenttik tóraǵasy Rashıd Túsip­bekov: «Birinshi jartyjyldyq boıynsha jumystyń nátıjeleri bizdiń barlyq negizgi baǵyttar boıynsha oń kórsetkishterge qol jetkizgenimizdi negizdeıdi», dedi.

R.Túsipbekovtiń aıtýynsha, aýyr jáne asa aýyr qylmystardy ashý 25 paıyzǵa ósken, sybaılas jem­qorlyq qylmystar 8 paı­yz­ǵa asyra anyqtalǵan. Sybaılas jem­qorlyq qylmystar úshin jaýap­kershilikke tartylǵan tulǵalardyń sany 20 paıyzǵa artqan. Al júıeli jemqorlyq faktileri boıynsha 221 qylmystyq is qozǵalǵan.

О́tken jyly ekonomıka sa­la­syndaǵy qylmystardyń bir bóligi dekrımınalızasııalandy. Qarjy polısııasy óz jumysyn qaýiptiligi joǵary ekonomıkalyq qylmystardy ashýǵa baǵyttady. Osyndaı faktiler boıynsha 3198 qylmystyq is qozǵaldy. Olardyń barlyǵy derlik kóleńkeli ekonomıka salasyna jatady. Uıymdasqan qylmystyq toptarmen kúres ba­ǵy­tynda da oń ózgerister oryn ala bastaǵan. Osy sanattaǵy 26 qyl­mys­tyq is qozǵalǵan. Bul ótken sońǵy jyldyń qosarlanǵan kór­set­kishinen de asady.

Osylaısha Qarjy polısııa­sy jalǵan kásipkerlikpen kú­res nátıjesinde bıýdjetke túse­tin salyqtardy da kóbeıtti. Baıan­da­ma­shynyń aıtýynsha, jalǵan kásip­kerlik pen jalǵan mámileler jasaý faktilerin anyqtaý 5 ese artqan. Jalǵan mámileler jasaý ústinde alaıaqtardy ustaý 3 esege deıin kóbeıgen. Nátıjesinde ekinshi deńgeıli bankterde qolma-qol aqshaǵa almastyrylǵan qarajattyń sommasy 605 mlrd.teńgeden 511 mlrd.teńgege deıin nemese 16 paıyzǵa azaıǵan. Al buryn qarjyny qolma-qol aqshaǵa aýystyrý turaqty túrde ósip otyrǵan. Qarjy polısııasynyń osy baǵyttaǵy jumysynyń jandanýy, sonymen qatar shaǵyn jáne orta bıznesten bıýdjetke túsetin salyqtardyń 27 paıyzǵa artýyna óz áserin tıgizdi. Bıýdjetten qosymsha qun salyǵyn zańsyz keri qaıtarý qylmystaryn anyqtaý da 2,5 ese kóbeıgen. Bul bıýdjetten qaıtarylatyn somalardyń azaıýyna ákeldi. Eger 2012 jyly ká­sip­kerlerge bıýdjetten 450 mlrd. teń­ge qaıtarylsa, osy jyl­dyń 6 aıynda 83 mlrd.teńge qaıta­rylǵan.

Sondaı-aq, Qarjy polısııasy agenttiginiń tóraǵasy Rashıd Tú­sipbekov alkogoldik ónimniń zańsyz aınalymy salasyndaǵy qylmystardy ashý 2 ese artqanyn aıtty. Júrgizilgen jumystyń ar­qasynda bıýdjetke araq ónimderin satýdan aksızdik tólemderdiń 25 paıyzǵa artqany baıqalady. Buǵan qosa, qazir alkogol óndirýshileri shyǵarylǵan ónimniń naqty kóle­min kórsetýge jáne olardan salyq tóleýge májbúr. Buǵan dálel – eli­mizdegi tirkelgen alkogol óniminiń 7 paıyzǵa ósý kórinisi.

Munaı men munaı ónimderiniń zańsyz aınalymyn áshkereleý 3 ese artqan. Nátıjesinde Munaı jáne gaz mınıstrliginiń málimetterine sáıkes, Atyraý munaı óńdeý zaý­y­tyna ǵana kelip túsetin shyǵýy kúmándi munaıdyń mólsheri 2010 jylǵy 300 myń tonnadan osy jylǵy 1,5 myń tonnaǵa deıin azaıǵan.

Qarjy polısııasynda tergeý sapasy da edáýir jaqsarǵan kó­ri­nedi. Olardyń óndirisinde bol­ǵan qylmystyq isterdiń sany ótken jylmen salystyrǵanda 36 paıyzǵa artqan, tergeý barysynda qysqartylatyn qylmystyq is­terdiń sany 15 paıyzǵa tómendegen, qosymsha tergeýge qaıtarylǵan qylmystyq isterdiń sany tipten azaıdy. Qylmystyq isterdi sotqa joldaý 1,5 esege joǵarylap, bar­lyq aıaqtalǵan isterdiń 80 paıyzyn qurady. Negizinen oǵan qarjy polısııasynda sotqa deıingi óndiristi jetildirý boıynsha qabyldanǵan sharalar sebep bolyp otyr.

Barlyq bólimshelerde kezekshi ofıser laýazymy engizildi, beki­tilgen jańa qurylym polıseılik tergeý qaǵıdasynyń barlyq talaptaryna sáıkes keledi. Materıaldar boıynsha tekseris júrgizý je­del­digi artty. Eger buryn aryzdardyń jar­tysy derlik 2 aıǵa deıin tekse­rilse, búgin olar boıynsha tek­se­ris 3 táýlikke deıin ǵana jú­re­di. Qylmystyq is júrgizýdiń jeńil­de­tilgen tártibi keńinen qolda­ny­lýda. Jeńildetilgen tártippen aıaqtalǵan isterdiń sany 3 ese kóbeıdi. Eń bastysy, Qarjy polısııasy taldaý jolymen jalpy zalal mólsheri 70 mlrd.teńgeni qu­raı­tyn 200-den astam qylm