Aqparattyń kóptigi sondaılyq, ony BAQ-tyń ózi ıgere almaı qalatyn zamanda ómir súrýdemiz. Aǵyny qatty alasapyran aqparat tasqynynyń arasynan «keli» degen bir sózdi oqyǵanda ıakı estigende, átteń-aı... qazaq jýrnalıstıkasynyń otymen kirip, kúlimen shyqqan talaı áriptesterdiń sıpaqtap qalaryn sezip te, bilip te, kórip te júrmiz.
Aqparattyń kóptigi sondaılyq, ony BAQ-tyń ózi ıgere almaı qalatyn zamanda ómir súrýdemiz. Aǵyny qatty alasapyran aqparat tasqynynyń arasynan «keli» degen bir sózdi oqyǵanda ıakı estigende, átteń-aı... qazaq jýrnalıstıkasynyń otymen kirip, kúlimen shyqqan talaı áriptesterdiń sıpaqtap qalaryn sezip te, bilip te, kórip te júrmiz.
Bizdiń bilýimizshe, mekteptiń 6-synybynda fızıka páninde taıǵa tańba basqandaı etip, kılogramnyń «qazaqsha» ataýy da «kılogramm» – ol halyqaralyq standarttyq ólshem birligi dep jazylǵan emes pe edi?! 1901 jyldan beri solaı, Dúnıejúzilik quzyrly uıym solaı bekitken. Qysqartylǵan belgisi: qazaqsha – kg., aǵylshynsha – kg. «Kilogramme» – HIH ǵasyrdan qalǵan fransýz sózi. Al, aǵylshyndar basy bútin sol qalpynda qabyldaǵan. Qazaqtyń «kelisi» aǵylshynnyń «kılosynyń» aýdarmasy ekeni anyq. AQSh Kongresi 1866 jyly qysqartylǵan «kilo» sózin qoldanysqa balama retinde zańdastyrǵanmen, 1990 jyly ol sheshimin toqtatty. Sodan Halyqaralyq salmaq pen ólshem komıteti 2011 jylǵy kezekti máslıhatynda KILOGRAMM-nyń ataýyna da, ólshem birligine de áli-ázirge «tıispeý» týraly túbegeıli sheshim qabyldady.
Endeshe, bizge ne joryq, teledıdar men gazetterde – «julqa kótergeni 100 keli...» «100 keliden joǵary salmaqta judyryqtasty» , t.b. dep, jańylyspaı oqyp, shataspaı jazyp kelemiz! Saǵatyna 100 keli nemese 100 kelimetr jyldamdyqpen júrmegenimizge shúkir, áıteýir! Desek te, qazir bizdiń elimizde kózge túse bermegenmen, qazaqtyń tili men dilin táp-táýir meńgergen alys-jaqyn sheteldikterdiń qatary ústi-ústine molaıyp keledi. Eń bolmasa, solardy «shatastyrmaý» jaǵyn oılasaıyqshy, baýyrlar!
Talǵat SÚIINBAI,
jýrnalıst.
ALMATY.